૭. સત્તકનિદ્દેસો

(૧) સત્તાનુસયા

૯૪૯. તત્થ કતમે સત્તાનુસયા? કામરાગાનુસયો, પટિઘાનુસયો, માનાનુસયો, દિટ્ઠાનુસયો, વિચિકિચ્છાનુસયો, ભવરાગાનુસયો, અવિજ્જાનુસયો – ઇમે સત્ત અનુસયા.

(૨) સત્ત સંયોજનાનિ

તત્થ કતમાનિ સત્ત સંયોજનાનિ? કામરાગસંયોજનં, પટિઘસંયોજનં, માનસંયોજનં, દિટ્ઠિસંયોજનં, વિચિકિચ્છાસંયોજનં, ભવરાગસંયોજનં, અવિજ્જાસંયોજનં – ઇમાનિ સત્ત સંયોજનાનિ.

(૩) સત્ત પરિયુટ્ઠાનાનિ

તત્થ કતમાનિ સત્ત પરિયુટ્ઠાનાનિ? કામરાગપરિયુટ્ઠાનં, પટિઘપરિયુટ્ઠાનં, માનપરિયુટ્ઠાનં, દિટ્ઠિપરિયુટ્ઠાનં, વિચિકિચ્છાપરિયુટ્ઠાનં, ભવરાગપરિયુટ્ઠાનં, અવિજ્જાપરિયુટ્ઠાનં – ઇમાનિ સત્ત પરિયુટ્ઠાનાનિ.

(૪) સત્ત અસદ્ધમ્મા

૯૫૦. તત્થ કતમે સત્ત અસદ્ધમ્મા? અસ્સદ્ધો હોતિ, અહિરિકો હોતિ, અનોત્તપ્પી હોતિ, અપ્પસ્સુતો હોતિ, કુસીતો હોતિ, મુટ્ઠસ્સતી હોતિ, દુપ્પઞ્ઞો હોતિ – ઇમે સત્ત અસદ્ધમ્મા.

(૫) સત્ત દુચ્ચરિતાનિ

તત્થ કતમાનિ સત્ત દુચ્ચરિતાનિ? પાણાતિપાતો, અદિન્નાદાનં, કામેસુમિચ્છાચારો, મુસાવાદો, પિસુણા વાચા, ફરુસા વાચા, સમ્ફપ્પલાપો – ઇમાનિ સત્ત દુચ્ચરિતાનિ.

(૬) સત્ત માના

તત્થ કતમે સત્ત માના? માનો, અતિમાનો, માનાતિમાનો, ઓમાનો, અધિમાનો, અસ્મિમાનો, મિચ્છામાનો – ઇમે સત્ત માના.

(૭) સત્ત દિટ્ઠિયો

૯૫૧. (ક) તત્થ કતમા સત્ત દિટ્ઠિયો? ઇધેકચ્ચો સમણો વા બ્રાહ્મણો વા એવંવાદી હોતિ એવંદિટ્ઠિ – ‘‘યતો ખો, ભો, અયં અત્તા રૂપી ચાતુમહાભૂતિકો [ચાતુમ્મહાભૂતિકો (સી. સ્યા.)] માતાપેત્તિકસમ્ભવો કાયસ્સ ભેદા ઉચ્છિજ્જતિ વિનસ્સતિ ન હોતિ પરં મરણા, એત્તાવતા ખો ભો, અયં અત્તા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતી’’તિ. ઇત્થેકે સતો સત્તસ્સ ઉચ્છેદં વિનાસં વિભવં પઞ્ઞપેન્તિ.

(ખ) તમઞ્ઞો એવમાહ – ‘‘અત્થિ ખો, ભો, એસો અત્તા યં ત્વં વદેસિ. ‘નેસો નત્થી’તિ વદામિ. નો ચ ખો, ભો, અયં અત્તા એત્તાવતા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતિ. અત્થિ ખો ભો અઞ્ઞો અત્તા દિબ્બો રૂપી કામાવચરો કબળીકારભક્ખો. તં ત્વં ન જાનાસિ ન પસ્સસિ. તમહં જાનામિ પસ્સામિ. સો ખો, ભો, અત્તા યતો કાયસ્સ ભેદા ઉચ્છિજ્જતિ વિનસ્સતિ ન હોતિ પરં મરણા, એત્તાવતા ખો, ભો, અયં અત્તા સમ્માસમુચ્છિન્નો હોતી’’તિ. ઇત્થેકે સતો સત્તસ્સ ઉચ્છેદં વિનાસં વિભવં પઞ્ઞપેન્તિ.

(ગ) તમઞ્ઞો એવમાહ – ‘‘અત્થિ ખો, ભો, એસો અત્તા યં ત્વં વદેસિ. ‘નેસો નત્થી’તિ વદામિ. નો ચ ખો, ભો, અયં અત્તા એત્તાવતા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતિ. અત્થિ ખો, ભો, અઞ્ઞો અત્તા દિબ્બો રૂપી મનોમયો સબ્બઙ્ગપચ્ચઙ્ગી અહીનિન્દ્રિયો. તં ત્વં ન જાનાસિ ન પસ્સસિ. તમહં જાનામિ પસ્સામિ. સો ખો, ભો, અત્તા યતો કાયસ્સ ભેદા ઉચ્છિજ્જતિ વિનસ્સતિ ન હોતિ પરં મરણા, એત્તાવતા ખો, ભો, અયં અત્તા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતી’’તિ. ઇત્થેકે સતો સત્તસ્સ ઉચ્છેદં વિનાસં વિભવં પઞ્ઞપેન્તિ.

(ઘ) તમઞ્ઞો એવમાહ – ‘‘અત્થિ ખો, ભો, એસો અત્તા યં ત્વં વદેસિ. ‘નેસો નત્થી’તિ વદામિ. નો ચ ખો, ભો, અયં અત્તા એત્તાવતા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતિ. અત્થિ ખો, ભો, અઞ્ઞો અત્તા સબ્બસો રૂપસઞ્ઞાનં સમતિક્કમા પટિઘસઞ્ઞાનં અત્થઙ્ગમા નાનત્તસઞ્ઞાનં અમનસિકારા અનન્તો આકાસોતિ આકાસાનઞ્ચાયતનૂપગો. તં ત્વં ન જાનાસિ ન પસ્સસિ. તમહં જાનામિ પસ્સામિ. સો ખો, ભો, અત્તા યતો કાયસ્સ ભેદા ઉચ્છિજ્જતિ વિનસ્સતિ ન હોતિ પરં મરણા, એત્તાવતા ખો, ભો, અયં અત્તા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતી’’તિ. ઇત્થેકે સતો સત્તસ્સ ઉચ્છેદં વિનાસં વિભવં પઞ્ઞપેન્તિ.

(ઙ) તમઞ્ઞો એવમાહ – ‘‘અત્થિ ખો, ભો, એસો અત્તા યં ત્વં વદેસિ. ‘નેસો નત્થી’તિ વદામિ. નો ચ ખો, ભો, અયં અત્તા એત્તાવતા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતિ. અત્થિ ખો, ભો, અઞ્ઞો અત્તા સબ્બસો આકાસાનઞ્ચાયતનં સમતિક્કમ્મ અનન્તં વિઞ્ઞાણન્તિ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનૂપગો. તં ત્વં ન જાનાસિ ન પસ્સસિ. તમહં જાનામિ પસ્સામિ. સો ખો, ભો, અત્તા યતો કાયસ્સ ભેદા ઉચ્છિજ્જતિ વિનસ્સતિ ન હોતિ પરં મરણા, એત્તાવતા ખો, ભો, અયં અત્તા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતી’’તિ. ઇત્થેકે સતો સત્તસ્સ ઉચ્છેદં વિનાસં વિભવં પઞ્ઞપેન્તિ.

(ચ) તમઞ્ઞો એવમાહ – ‘‘અત્થિ ખો, ભો, એસો અત્તા યં ત્વં વદેસિ. ‘નેસો નત્થી’તિ વદામિ. નો ચ ખો, ભો, અયં અત્તા એત્તાવતા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતિ. અત્થિ ખો, ભો, અઞ્ઞો અત્તા સબ્બસો વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં સમતિક્કમ્મ નત્થિ કિઞ્ચીતિ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનૂપગો. તં ત્વં ન જાનાસિ ન પસ્સસિ. તમહં જાનામિ પસ્સામિ. સો ખો, ભો, અત્તા યતો કાયસ્સ ભેદા ઉચ્છિજ્જતિ વિનસ્સતિ ન હોતિ પરં મરણા, એત્તાવતા ખો, ભો, અયં અત્તા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતી’’તિ. ઇત્થેકે સતો સત્તસ્સ ઉચ્છેદં વિનાસં વિભવં પઞ્ઞપેન્તિ.

(છ) તમઞ્ઞો એવમાહ – ‘‘અત્થિ ખો પન એસો અત્તા યં ત્વં વદેસિ. ‘નેસો નત્થી’તિ વદામિ. નો ચ ખો, ભો, અયં અત્તા એત્તાવતા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતિ. અત્થિ ખો, ભો, અઞ્ઞો અત્તા સબ્બસો આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમતિક્કમ્મ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનૂપગો. તં ત્વં ન જાનાસિ ન પસ્સસિ. તમહં જાનામિ પસ્સામિ. સો ખો, ભો, અત્તા યતો કાયસ્સ ભેદા ઉચ્છિજ્જતિ વિનસ્સતિ ન હોતિ પરં મરણા, એત્તાવતા ખો, ભો, અયં અત્તા સમ્મા સમુચ્છિન્નો હોતી’’તિ. ઇત્થેકે સતો સત્તસ્સ ઉચ્છેદં વિનાસં વિભવં પઞ્ઞપેન્તિ. ઇમા સત્ત દિટ્ઠિયો.

સત્તકં.