૨. કરુણા

૬૫૩. કથઞ્ચ ભિક્ખુ કરુણાસહગતેન ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ? સેય્યથાપિ નામ એકં પુગ્ગલં દુગ્ગતં દુરૂપેતં દિસ્વા કરુણાયેય્ય, એવમેવ સબ્બે સત્તે કરુણાય ફરતિ.

તત્થ કતમા કરુણા? યા સત્તેસુ કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’.

તત્થ કતમં ચિત્તં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘ચિત્તં’’. ઇદં ચિત્તં ઇમાય કરુણાય સહગતં હોતિ સહજાતં સંસટ્ઠં સમ્પયુત્તં. તેન વુચ્ચતિ ‘‘કરુણાસહગતેન ચેતસા’’તિ.

૬૫૪. ‘‘એકં દિસ’’ન્તિ પુરત્થિમં વા દિસં પચ્છિમં વા દિસં ઉત્તરં વા દિસં દક્ખિણં વા દિસં ઉદ્ધં વા અધો વા તિરિયં વા વિદિસં વા.

૬૫૫. ‘‘ફરિત્વા’’તિ ફરિત્વા અધિમુચ્ચિત્વા.

૬૫૬. ‘‘વિહરતી’’તિ ઇરિયતિ વત્તતિ પાલેતિ યપેતિ યાપેતિ ચરતિ વિહરતિ. તેન વુચ્ચતિ ‘‘વિહરતી’’તિ.

૬૫૭. ‘‘તથા દુતિય’’ન્તિ યથેવ એકં દિસં તથા દુતિયં દિસં તથા તતિયં દિસં તથા ચતુત્થં દિસં તથા ઉદ્ધં તથા અધો તથા તિરિયં તથા વિદિસં.

૬૫૮. ‘‘સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોક’’ન્તિ સબ્બેન સબ્બં સબ્બથા સબ્બં અસેસં નિસ્સેસં. પરિયાદાયવચનમેતં – ‘‘સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોક’’ન્તિ.

૬૫૯. ‘‘કરુણાસહગતેન ચેતસા’’તિ તત્થ કતમા કરુણા? યા સત્તેસુ કરુણા કરુણાયના કરુણાયિતત્તં કરુણાચેતોવિમુત્તિ – અયં વુચ્ચતિ ‘‘કરુણા’’.

તત્થ કતમં ચિત્તં? યં ચિત્તં મનો માનસં…પે… તજ્જામનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘ચિત્તં’’. ઇદં ચિત્તં ઇમાય કરુણાય સહગતં હોતિ સહજાતં સંસટ્ઠં સમ્પયુત્તં. તેન વુચ્ચતિ ‘‘કરુણાસહગતેન ચેતસા’’તિ.

૬૬૦. ‘‘વિપુલેના’’તિ યં વિપુલં તં મહગ્ગતં, યં મહગ્ગતં તં અપ્પમાણં, યં અપ્પમાણં સો અવેરો, યો અવેરો સો અબ્યાપજ્જો.

૬૬૧. ‘‘ફરિત્વા’’તિ ફરિત્વા અધિમુચ્ચિત્વા.

૬૬૨. ‘‘વિહરતી’’તિ…પે… તેન વુચ્ચતિ ‘‘વિહરતી’’તિ.