૩૨. ગુહા

સદ્દિકાનન્તિ પાણિનિયકચ્ચાયનાદિવેય્યાકરણાનં. પેસનં સક્કારપુબ્બકં વા નિયોજનં. કામચારાનુઞ્ઞાતિ કત્તુમિચ્છતો યથિચ્છ મનુજાનનં અતિસગ્ગોનામાતિ અત્થો. નિમિત્તભૂતસ્સાતિ ‘‘ભોતા કટો કત્તબ્બો’ચ્ચાદીસુ કટકરણાદિનો કારણભૂતસ્સ.

નનુ ચ સામઞ્ઞેન વિહિતા એ(તે), તથા ચ સતિ વિજ્ઝત્થવિહિ તેહિ એય્યાદીહિ તે બાધીયન્તિચ્ચાહ- ‘નચે’ચ્ચાદિ. વિધિવિસેસત્તે પીતિ વિધાનં વિધિ નિયોજનં કિરિયાસુ બ્યાપારણા, તસ્સ વિધિનો પેસાદીનં વિસેસત્તેપિ, નાવસ્સન્તિઆદિ જયાદિચ્ચબ્યાખ્યાનં નિસ્સાય વુત્તં, વુત્તઞ્હિ તેન ‘‘કિમત્થં પેસાદીસુ કિચ્ચસઞ્ઞિનો તબ્બઅનીયણ્યત્યપ્પચ્ચયા વિધીયન્તે, ન સામઞ્ઞેન ભાવકમ્મેસુ વિહિતા, એવમેતે [વિહિતાએવ, વો-કાસિકાવુત્તિ] પેસ્વાદીઞ્ઞસ્વત્ર ચ ભવિસ્સન્તીતિ વિસેસવિહિતેન વિધ્યાદીસુ પચ્ચયેન બાધીયન્તે, વાસરૂપવિધિના ભવિસ્સન્તિ એવઞ્ચરહિ એતં ઞાપેતિ ‘ઇત્થીઅધિકારતો પરેન વાસરૂપવિધિ નાવસ્સમ્ભવતી’તિ [કિમત્થમિચ્ચાદિ ચોદ્ય, વિચસસવિહિતેચ્ચાદિ પરિહારો, કિચ્ચા હિ સામઞ્ઞેન વિહિતા, પઞ્ચમી તુ પેસાદિનાત્થવિસેસેન, અતો તેન વિસેસવિહિતેન કિચ્ચા પેસાદિવિસયે બાધીયેરન્તિ પુનબ્બિયતે, વાસરૂપેચ્ચાદિના પરિહારં વિઘટયતિ. એવં ચરહિચ્ચાદિના પેસાદીસુ કિચ્ચવિધાનસ્સ ઞાપકત્તં દસ્સયતિ. (જિનિન્દબુદ્ધિનુ ૨૧ સ)]. અસરૂપવિધિ અસરૂપાપવાદપ્પચ્ચયો વા વિકપ્પેન બાધકો હોતિ ઉસ્સગ્ગસ્સાતિ એતં અવસ્સં ન હોતીતિ ઞાપનત્થમ્પિ ન વિધીયતેતિ યોજના. ‘‘વા-સરૂપો-નિત્થિયં’’તિ (પા, ૩-૧-૯૪) પરસુત્તં. ધાત્વધિકારેવિહિતો અસરૂપો અપવાદપ્પચ્ચયો ઉસ્સગ્ગસ્સ બાધકો ભવતિ ઇત્થિ અધિકારે વિહિતપ્પચ્ચયં વજ્જયિત્વાતિ અત્થો. હેટ્ઠા વુત્તાનુસારેનેદં વિઞ્ઞાતબ્બં.

ભોતા ખલુ કટો કાતબ્બોચ્ચાદિ પેસને. ત્વયા કટો કાતબ્બોતિ અનુઞ્ઞાયં. પત્તકાલે પરમુદાહરણં. એત્થ પન કટકરણે કાલારોચનમત્તમેવ વિઞ્ઞાયતિ, ન પેસાદિ. ‘‘સત્ત્યરહેસ્વેય્યાદી’’તિ (૬-૧૧) સુત્તં વિસેસવિહિતં, તેનાહ- ‘સામઞ્ઞ વિધાનતો’ચ્ચાદિ. સત્તિવિસિટ્ઠેચ્ચાદિના વુત્તમત્થં વિવરતિ ‘સત્તી’તિઆદિના. કથં સત્તિવિસિટ્ઠતા કત્તુનોતિ આહ- ‘તંયોગા’તિ. તાય સત્તિયા યોગો તંયોગો. અવસ્સકાધમીણતાવિસિટ્ઠે તુ કત્તરિ કિચ્ચાનં તદઞ્ઞેસઞ્ચ ભાવાય વિસું- સુત્તિતં, તેન, વુત્તં ‘આવસ્સકાધમીણતા વિસિટ્ઠેવ કત્તરી’તિ. સબ્બત્થેવેત્થ ‘ઉદ્ધં મુહુત્તતો’તિઆદિના એકેકમુદાહરણં કમેન દસ્સિતં. ભોતા રજ્જં કાતબ્બન્તિ અરહે, ભવતા રજ્જં કાતબ્બન્તિ અત્થો. ભવં અરહોતિ પન અરહકત્તુત્તપ્પકાસનત્થં વુત્તં. એવમુપરિપિ. સબ્બમેતં બહુલગ્ગહણાનુભાવેનેતિ વિઞ્ઞેય્યં.