૧૨. ધાત્વા

અપરિનિપ્ફન્નોતિ અનિપ્ફન્નો અસિદ્ધાવત્થોતિ અત્થો. કારકસાધિયોતિ યથાલાભં કારકેહિ સાધિયો. અસત્વભૂતોતિ અદબ્બભૂતો. અયન્તુ કિરિયારૂપો પદત્થો પચત્યાદીનં વિક્લેદનાદિપધાનકિરિયારૂપો ચ તદવયવરૂપા પુબ્બપરીભૂતઉદ્ધનારો પનાદિકાદયો તાદત્થિયા ચ પચત્યાદિવચનીયા. તસ્મા યથા વુત્તલક્ખણે ધાત્વત્થે ધાતુતો વિધીયમાનો ત્યાદિપ્પચ્ચયો તથાભૂતમેવ વદતીતિ ભેદાભાવા અભેદસઙ્ખ્યાયેકવચનેનોચ્ચતે, ‘ન બહુવચનેન, તેનેત્થ ‘ઠીયતે દેવદત્તેન, ઠીયતે દેવદત્તેહી’તિ ભવતિ. ન યતોકુતોચીતિઆદિના યતો યત્થ ન દિસ્સતિ, તતો તત્થ ન હોતીતિ દીપેતિ. યતો યત્થ વિધિ, સ તસ્સ સમ્બન્ધી ભવતીતિ નામેહિ વચનીયત્થતો-ત્થન્તરભૂતો યોયં ધાત્વત્થો કમાદીનમત્થભૂતો, સો સકત્થોતિ સકત્થેયેવાયમિપ્પચ્ચયો ચુરાદિણિવિયાતિ વેદિતબ્બો.

તસ્સચાતિ એકારસ્સ ચ. અથ અતિહત્થયતિચ્ચાદો પાદિવિસિટ્ઠે એવ ધાત્વત્થે ઇપ્પચ્ચયસ્સ વિધાના તદત્થવિહિતેનેવ ઇપ્પચ્ચયેન પાદિવિસિટ્ઠો ધાત્વત્થો વુત્તો, તેન કિમત્થો ઇપ્પચ્ચયન્તસ્સ પાદિયોગોચ્ચાસઙ્કિય પયોજનમાખ્યાતુમાહ- ‘અતિહત્થયતિ’ચ્ચાદિ. ન સામત્થિયન્તિ સમત્થતા નત્થીતિ અત્થો.