૭૮. તમે

ઇતિસદ્દેન બ્યવચ્છિન્નમત્થમુપદસ્સયમઞ્ઞનાપેક્ખં સપ્પધાનં મન્ત્વાદિ વિધિમ્હિદમત્થદ્વયં બ્યાપારીયતિચ્ચાહ-‘એત્થ અસ્સ અત્થી’તિ. નનુ ચ યં યસ્સ હોતિ તં તસ્મિમ્પિ હોતિ (યં યસ્મિં હોતિ) તસ્સાપિ તં હોતિ તેનેવ વુચ્ચતે- ‘છટ્ઠીસત્તમીનમવિસેસો’તિ, તત્રઞ્ઞ તરનિદ્દેસેનેવ સિદ્ધે કિમત્થમિહ છટ્ઠીસત્તમીનં ભેદેનોપાદાનં કરીયતીતિ વુચ્ચતે-યત્રાવયવાવયવિભાવો, તત્થેવ છટ્ઠીસત્તમીનમત્થસ્સ અવિસેસો [વત્થુતો (પોત્થકે)] યથા ‘રુક્ખેસાખા રુક્ખસ્સ સાખા’તિ. સસ્સામિભાવજઞ્ઞજનકભાવાદો તુ નાવસ્સમાધારાધેય્યભાવોતિ દ્વિન્નમેવત્થાનમુપાદાનન્તિ.

નનુ ચ સમ્ભવે બ્યભિચારે ચ સતિ વિસેસનં સાત્થકં ભવતિ યથા ‘નીલમુપ્પલ’ન્તિ, નેવાત્થિત્તસ્સાત્થિ બ્યભિચારો, તથા ચ વુત્તં- ‘ન સત્તં પદત્થો બ્યભિચરતી’તિ, તસ્મા બ્યવેચ્છેજ્જાભાવા નિરત્થકમત્થીતિવિસેસનન્ત્યાહ- ‘પદત્થસ્સે’ચ્ચાદિ. સત્તાયં અબ્યભિચારે પીતિ સમ્બન્ધો. કાલન્તરા બ્યભિચારત્થમત્થીતિવિસેસનન્તિ દસ્સેતુમાહ- ‘કાલે’ચ્ચાદિ.

નનુ ચ સુત્તેસુ કાલો પધાનં ન હોતિ, ‘‘તેન કતં કીતં’’ત્યાદિના હિ પચ્ચયત્થો દસ્સિતો, તથા હિ કાયિકંવાચસિકં ત્યાદો ન કાલસમ્પચ્ચયો, એવમિહાપિ સત્તામત્તે ભવિતબ્બં, અત્થીતિ તુ વત્તમાનસત્તાય એવ પરિગ્ગહો કથમવસીયતે યેન કાલવિસેસનં સિયાતિ. સચ્ચં, કિન્તુ પદત્થસ્સ સત્તાબ્યભિચારાભાવેપિ અત્થીતિવિસેસનોપાદાનસામત્થિયાત્ર વિસિટ્ઠો સત્તા અત્થીતિ વિસેસનત્તેનોપાત્તા, ન સત્તામત્તન્તિ પતીયતે, સા પન વિસિટ્ઠા સત્તા સમ્પતિસત્તા, અત્થિ ચ તસ્સા બ્યભિચારો સામઞ્ઞસત્તાયાતિ યુજ્જતેવ વિસેસનવિસેસ્સભાવોતિ મઞ્ઞતે. ઉપાધીતિ વિસેસનં.

ન ભુઞ્જતિચ્ચાદિવિયાતિ યથા ન ભુઞ્જતીતિ નઞ્સ્સ પટિસેધત્તા વિરુદ્ધત્થપદસ્સ સન્નિધાને-ત્થન્તરસ્સ પટિસેધરૂપસ્સત્થસ્સાવગતિ પદનિબન્ધનસ્સ વિધિનો અબાધિકા ભવતિ, તમિવાક્યત્થો. અધિપ્પાયત્થ માહ- ‘અત્થિવચનિચ્છાય યો વિસયો તસ્સ નિયમો’તિ. કતિ પયસમ્ભવે ન પન ગોમા રુક્ખવાતિ યોજના, તેહીતિ પસંસાપહૂતેહિ. કકુદે આવત્તો કકુદાવત્તો, નિન્દિતો કકુદાવત્તો અસ્સ અત્થીતિ કકુદાવત્તી. કથં નિન્દિતત્તમસ્સિચ્ચાહ-‘કકુદા વત્તો’ચ્ચાદિ. સંસત્તો દણ્ડો અસ્સ અત્થિચ્ચનેન ગેહટ્ઠિતેન વિજ્જમાનેનપિ દણ્ડેન દણ્ડીતિ નાભિધીયતીતિ વદતિ. દબ્બેભિધેય્યેતિ જાતિસન્નિસ્સયગોપિણ્ડઅસ્સપિણ્ડાદિસઙ્ખાતે દબ્બે-ભિધેય્યે, ભવં ભવેય્યાતિ યદાકદાચિ ભવન્તો યદિ ભવેય્ય.