૫૬. વચ્છા

તરો હોતીતિ વુત્તેપિ તેહિ તરો હોતીતિ વિઞ્ઞાયતિ, વચ્છાદીહીતિ સુતત્તા પન વચ્છાદીનન્તિ ચ વિઞ્ઞાયતીતિ વચ્છાદીનન્તિઆદિના વુત્તિગન્થોપદસ્સનં. નનુ તનુત્તે વવચ્છાદીહિ પચ્ચયો વિધીયતે, યે ચ સરીરેન કિસાવચ્છાદયો, તત્રાપ્યવિસેસેન પયોગો પસજ્જતિ [પયોપસજ્જને (પોત્થકે)] વિસેસાનુપાદાનતો, તસ્મા કથમત્ર સભાવસ્સેવ તનુત્તં વિઞ્ઞાયતે યેનેવં વિવટમિચ્ચાહ- ‘વચ્છાદિસદ્દાન’ મિચ્ચ-દિ, વચ્છાદીહિ પકતીતિ પચ્ચયે વિધીયમાને તાસં પવત્તિનિમિત્તં વયોવિસેસાદિ, યસ્મિં સતિ વચ્છાદયો સદ્દા દબ્બે-ભિનિવિસન્તે, તં પચ્ચયા-સન્નં, ન ચ કિસત્તસ્સ ભાવા દબ્બે વચ્છાદિસદ્દા પવત્તન્તે. અતો તસ્સેવ સદ્દપ્પવત્તિનિમિત્તસ્સ તનુત્તે યુત્તં પચ્ચયેન ભવિતું, (ન) તનુત્તમત્તેતિ મઞ્ઞતે. પવત્તિનિમિત્તં સમ્બન્ધિ આસન્નન્તિ સમાનાધિકરણાનિ.

વચ્છો પઠમવયો, તસ્સ તનુત્તં દુતિયવયપ્પત્તિ. દુતિયઞ્હિ વયં પપ્પોન્તસ્સ વચ્છસ્સ પઠમો વયો વચ્છસદ્દસ્સ પવત્તિનિમિત્તં કિઞ્ચિમત્તાવસેસં ભવતિ અમુમેવાહ-‘સુસુત્તસ્સે’ચ્ચાદિના. ઉક્ખોતરુણોદુતિયવયપ્પત્તો વુચ્ચતે, તસ્સ તનુત્તં તતિયવયપ્પત્તિ. તતિયઞ્હિ વયપ્પત્તકાલે દુતિયસ્સ વયસ્સ ઉક્ખસદ્દપ્પવત્તિ નિમિત્તસ્સ કિઞ્ચિમત્તા વસેસતો [વસિસ્સતે (પોત્થકે)] જાતિસઙ્કરત્તા ગદ્દભજાતિયા વળવાજાતિયા ચ મિસ્સત્તા. ભારવાહકત્તમ્પતિ યો સમત્થો, સો ઉસભોત્યુચ્ચતે, યદાતુ તસ્સ ભારવાહકત્તે સામત્થિયં મન્દં ભવતિ પરિક્ખીણં, તદા તનુત્તમ્ભવતીત્યાહ- ‘સામત્થિયસ્સ તનુત્તં અપ્પબલતા’તિ.