૪૭. તગ્ઘો

‘‘પમાણપરિમાણેહિ સઙ્ખ્યાયચાપિ સંસયે મત્તોવત્તબ્બો’’તિ (૫-૨-૩૭) પાણિનિયવત્તબ્બકારવચનં, તત્થ પમાણ માયામો. સઙ્ખ્યાયાતિ પઞ્ચમી. એતેહિ સંસયે મત્તો વત્તબ્બોતિ અત્થો. વિદત્થિમત્તં રતનમત્તં વાતિઆદીનિ કમેન તત્થોદાહરણાનિ.

ન વત્તબ્બન્તિ યથાવુત્તવત્તબ્બવચનં પટિક્ખિપતિ. પટિક્ખિત્તે તસ્મિં વિદત્થિમત્તં રતનમત્તં વાતિઆદિ(ના) યંકિઞ્ચિ દણ્ડપુબ્બણ્ણાદિકં [પણ્ણાદિકં (પોત્થકે)] સંસયિતં, તેન માનસઙ્ખાતસ્સ પરિચ્છેદસ્સાભાવા કથમેતે પયોગા સિયુન્તિ આસઙ્કિય તત્થ કારણમાહ- ‘તથાભ્યૂહનતો સિદ્ધત્તા’તિ. તથાભ્યૂહનતોતિ વિદત્થિમાનમ્પમાણમસ્સ રતનમ્માન મસ્સાત્યાદિના તેનપ્પકારેન અભ્યૂહનતો અભ્યુપગમતોતિ અત્થો. સંસયો ચ નામ ઉભયપક્ખપરામસને સતિ સિયાતિ યથાવુત્તમબ્ભૂહનં સાધેતુમાહ-નાન્તરેને’ચ્ચાદિ. પક્ખદ્વયેહીતિ વિદત્થિ માનમસ્સ રતનમ્માનમસ્સાતિ એવમાદિકેહિ પક્ખદ્વયેહિ. અભ્યૂહનં સંસયસ્સાતિ ગમ્યતે. જણ્ણુ માનમસ્સ જણ્ણુતગ્ઘં.