૧૧૦. ધાસં

સઙ્ખ્યાવાચિનો સદ્દા સઙ્ખ્યાસદ્દેન ગહિતાતિ આહ- ‘અત્થે’ચ્ચાદિ. પકારો દબ્બગુણધિસયોપિ અત્થિ, તત્થ યદિ સોપિ ગય્હેય્ય દબ્બ ગુણાનં લિઙ્ગસઙ્ખ્યાહિ યોગા ધાપ્પચ્ચયન્ત(મ્પિ તબ્બિસયોયેવેતિ) [ચેત્થ (પોત્થકે] (પકારવાચકલિઙ્ગસઙ્ખ્યાહિ યોગા) અલિઙ્ગમસઙ્ખ્યઞ્ચ [ધાપ્પચ્ચયન્તમલિઙ્ગમસઙ્ખ્યઞ્ચ-ઇતિ કાસિકાવુત્તિપઞ્જકાયં] ન સિયા, એવઞ્ચ સત્યબ્યયત્તમભિમતન્તસ્સ ન સિયા, તઞ્ચિટ્ઠં, કિરિયાવિસયે તુ તસ્મિં ગય્હમાને એકધાભુઞ્જતિ દ્વિધાભુઞ્જતિ દ્વિધાગચ્છતિચ્ચાદો ભોજન ગમનાદિકિરિયાય સબ્બથા લિઙ્ગસઙ્ખ્યાહિ યોગાભાવા યથાવુત્ત દોસો ન સિયાતિ પાણિનીયવુત્તિકારેન જયાદિચ્ચેન કિરિયા વિસયોયેવેત્થ પકારો ગહિતો. તમ્પતિ આહ- ‘દબ્બે’ચ્ચાદિ. કસ્મા પનેવમાહાતિ આહ- ‘નવધાદબ્બ’મિચ્ચાદિ. ‘‘નવધા દબ્બં, બહુધા ગુણો’’તિ વેસેસિકાનં સઙ્કેતો.

તત્થ પુથબ્યાપોતેજોવાય્વાકાસકાલદિસાત્તમનાનીતિ નવ દબ્બાનિ. રૂપ રસ ગન્ધ ફસ્સ સઙ્ખ્યાપરિમાણ પુથુત્તસંયોગવિભાગ પરત્તાપરત્તબુદ્ધિસુખદુક્ખેચ્છાદોસપયતના ચ ગુણા, ચસદ્દેન ગુરુત્ત દવત્તસિનેહસઙ્ખારધમ્માધમ્મસદ્દા ચેતિ ચતુબ્બીસતિ બહુધા ગુણો. અત્રાપિ યથાવુત્તકાસિકાવુત્તિયા પઞ્ચિકાકારેન જિનિન્દબુદ્ધિના નવધા દબ્બં બહુધા ગુણોત્યત્રાપિ ‘‘કિરિયાજ્ઝાહરિતબ્બા નવધા દબ્બં બહુધા ગુણો ઉપદિસીયતિ વિઞ્ઞાયતિ બ્યાખ્યાયતે વિજ્જતેવા’’તિ કિરિયાવિસયોયેવ પકારો પટિપાદિતો, પયોગદસ્સનતો બ્યવચ્છેજ્જભાવા સબ્બત્થ કિરિયેવેતિ વિસેસનોપાદાનમયુત્તન્તિ સમ્બન્ધો.

નવધા દબ્બં બહુધા ગુણોતિ પયોગદસ્સનતો દબ્બગુણવિસયાનમ્પકારાનં ગય્હુપગત્તા બ્યવચ્છેદયિતબ્બાનં દબ્બગુણવિસયાનમ્પકારાનં ભાવા સબ્બસ્મિં દબ્બગુણવિસયે જિનિન્દબુદ્ધિના વુત્તનયેન કિરિયા અત્થેવાતિ કિરિયાવિસયોવ પકારો ગય્હતીતિ વુત્તિકાર પઞ્જિકાકારાનં વિસેસનોપાદાનમયુત્તન્તિ અત્થો.

તતોયેવાતિ યતો વિસેસનોપાદાનમયુત્તં તતોયેવ દ્વીહિચ્ચાદિકમાહેતિ અત્થો. અયમેત્થાધિપ્પાયો ‘‘દ્વિધા કરોતીતિ કિરિયાપયોગેપિ પકારો દબ્બગુણવિસયો… દબ્બવિસયસ્સ ગુણવિસયસ્સ વા દ્વિધાભાવસ્સ કરીયમાનત્તા, નતુ કિરિયાવિસયો… દ્વિધાભાવસ્સ કરણકિરિયાવિસયસ્સેત્થ વત્તુમનિચ્છિતત્તા. તતોયેવ કિરિયાપકારોપાદાને [પકારોતિસયને (પોત્થકે)] અત્ર ધાપ્પચ્ચયન્તપ્પયોગો ન સિયાતિ વિઞ્ઞાપેતું ‘દ્વીહિ’ચ્ચાદિકમાહે’’તિ તેનાહ‘અત્રે’ચ્ચાદિ.

દબ્બગુણવિસયે પકારે ગય્હમાને યોયં દોસો સમ્ભાવિતો પરેહિ, તં દાનિ નિરાકત્તુમાહ ‘સતિપિચે’ચ્ચાદિ. સભાવતો અલિઙ્ગમસઙ્ખ્યઞ્ચાતિ સમ્બન્ધો, સઙ્ખ્યન્તરાપાદને ગમ્યમાને ધાપ્પચ્ચયો વિહિતો પાણિનિયેહિ, તદાહ- ‘દબ્બસ્સે’ચ્ચાદિ સઙ્ખ્યાન્તરાપાદનેપીતિ પુબ્બં યા વવત્થિતા સઙ્ખ્યા, તતો- ઞ્ઞં સઙ્ખ્યાન્તરં તસ્સાપાદનં કરણં સઙ્ખ્યન્તરાપાદનં, તસ્મિમ્પીતિ અત્થો.