૫. પય્યપાબહિતિરો પુરેપચ્છાવાપઞ્ચમ્યા

પઞ્ચમ્યાતિ કસ્મા વુત્તં નનુ અવુત્તેપિ તસ્મિં વક્ખમાનનયેન પઞ્ચમ્યન્તત્તા પઞ્ચમ્યન્તેહેવ સમાસો વિઞ્ઞાયતીત્યાસઙ્કિયાહ‘યદિપિ’ચ્ચાદિ. તથાપિચ્ચાદિના પરિહરતિ, હોતુ કામં ‘પરિપબ્બતં વિજ્જોતતે’તિ દુતિયાનિસેધાય, અઞ્ઞત્ર કથન્તિ આહ ‘ઇહ ચે’ત્યાદિ.

આચત્તારો વાતિ આસદ્દો વાક્યે, સરણે વા, ગામો બહિ તિટ્ઠતીત્યત્થો, પુરતો ગામમ્પસ્સાતિ વદન્તો પુરેત્યત્થપ્પઘાનોયન્નિદ્દેસો, નસરૂપપ્પધાનોતિ દસ્સેતિ, અભિમુખે ગામમ્પસ્સાત્યત્થો. અવુત્તાનમેતાન્યુપલક્ખણાનિ, તસ્મા ‘તિરો ગામમ્પસ્સા’તિપિ વુત્તં હોતિ, તિરિયતો ગામમ્પસ્સ, પચ્છતો ગામમ્પસ્સાતિ અત્થો.

અપસદ્દયોગે નિચ્ચપઞ્ચન્તસ્સ વિકપ્પેન સમાસવિધાનાવાભવનેનોદાહરણં દિન્નં (એત્થ) પઞ્ચમ્યાતિ પયોજનાભાવેપિ અઞ્ઞદત્થં કરિયમાનમિહાપ્યત્થવન્તં હોતિ.