૪૪. અસં

અતિક્કન્તમઙ્ગુલિયોતિ વિગ્ગહો. દ્વે અઙ્ગુલિયો સમાહટાતિ પરવિગ્ગહેનાત્થમાહ, દ્વે અઙ્ગુલિયો પમાણમસ્સાતિ વિગ્ગહેનેવં સમાસો તતો મત્તપ્પચ્ચયે તગ્ઘપ્પચ્ચયે વા તસ્સ ‘‘લોપો’’તિ (૪-૧૨૩) ઇમિના લોપે કતે વિસેસનસમાસા અકારોતિ દસ્સેતું ‘કથ’મિચ્ચાદિના યં વુત્તં તં દસ્સેતું ‘અઞ્ઞપદત્થે’ચ્ચાદિ વુત્તં. સમાસવિધાનં અતોપીતિ મત્તાદિપ્પચ્ચયલોપં કત્વા ‘‘વિસેસનમેકત્થેને’’તિ (૩-૧૧) સમાસવિધાના, અથ નાયમઙ્ગુલિસદ્દેનેવં સમાસો, માને પચ્ચયલોપવસેન વિનાવ અપ્પચ્ચયેન નિટ્ઠપ્પત્તીતિ મન્ત્વા ‘અઙ્ગુલસદ્દો વા’ચ્ચાદિના યં વુત્તિયં વુત્તં તત્થ આસઙ્કં વિરચયતિ ‘અથે’ચ્ચાદિ. દ્વઙ્ગુલસદ્દસ્સ પમાણિનિવત્તનતો કથઞ્ચિપિ અઞ્ઞપદત્થતા સિયાતિ ‘યથા તથા અઞ્ઞપદત્થે વત્તતૂ’તિવુત્તં. નનુ નિરઙ્ગુલન્ત્યાદિ સબ્બમઙ્ગુલસદ્દેન સાધેતું સક્કા, તથા સતિ કિમઙ્ગુલિ સદ્દા અપ્પચ્ચયવિધાનેનેત્યાસઙ્કિય પયોજનન્તરં અપદિસિતુમાહ- ‘સબ્બત્થે’ચ્ચાદિ. અઙ્ગુલિસદ્દતો અપ્પચ્ચયે અવિહિતે નિરઙ્ગુલિચ્ચાદિપિ સિયા તન્નિવત્તનમેત્થ પયોજનન્તિ દસ્સેતિ ‘અઙ્ગુલિસદ્દનિવત્તનત્થ’ન્તિ.