૧. ભૂમિવગ્ગવણ્ણના

૧૮૦. ઇધ ભૂકણ્ડે સાઙ્ગોપાઙ્ગેહિ ભૂમ્યાદીહિ દસહિ, પાતાલેન ચાતિ એકાદસહિ કોટ્ઠાસેહિ કમતો વગ્ગા ભૂમિવગ્ગાદિનામકા વગ્ગા વુચ્ચન્તે. સપ્પધાનોપકારકાનિ અઙ્ગાનિ ખારાદીનિ, અઙ્ગાનં ઉપકારકાનિ ચ ઉપઙ્ગાનિ અદ્ધાદીનિ.

૧૮૧. સાદ્ધપજ્જેન ભૂમિયા નામાનિ. વસૂનિ રતનાનિ ધારયતીતિ વસુન્ધરા. ખમુ સહને, ખસ્સ છો, છમા, અથ વા છિ છેદને, સત્તાનમધોપતનં છિન્દતીતિ છમા, મો, ઇત્થિયમા ચ. ભવન્ત્યસ્સં ભૂતાનીતિ ભૂમિ. ભૂ સત્તાયં, મિ. પુથઇતિ પાટિપદિકે ઠિતે નદાદિ, ઈ, પુથસ્સ પુથુઆદેસે, વુદ્ધિમ્હિ ચ કતે પુથવી. ઉસ્સુવાદેસે પુથુવી. પથાદેસે તુ પથવી, ઇમસ્મિં પક્ખે અવાગમો, અથ વા થવ ગતિયં, પથવતિ એત્થાતિ પથવી, નદાદિ, સબ્બત્થ પત્થરતીતિ વા પથવી, થર સન્થરણે પપુબ્બો, રસ્સ વો, નદાદિ, પુથવી, અસ્સુ.

‘‘મધુનો કેટભસ્સાપિ, મેદમંસપરિપ્લુતા;

તેનાયં મેદિની દેવી, વુચ્ચતે બ્રહ્મવાદિભી’’તિ [ચિન્તામણિટીકા ૧૧.૩]. –

વચનતો મેદયોગા મેદિની, ઈ, ઇની ચ. મિદ સ્નેહને વા, યુ, નદાદિ, ઇસ્સેત્તઞ્ચ. મહ પૂજાયં, નદાદિ. વિત્થિણ્ણત્તા ઉબ્બી, નદાદિ, અવતિ ભૂતાનીતિ વા ઉબ્બી, અસ્સુ. વસૂનિ સન્ત્યસ્સં વસુમતી. ગચ્છન્તિ યસ્સં લોકા, સા ગો, પુમિત્થિયં. કા સદ્દે, કાયતિ એત્થ, કાયતિ મારવિજયકાલેતિ વા કુ, ઉ. વસૂનિ ધારયતીતિ વસુધા. સબ્બં લોકં ધરયતીતિ ધરણી, યુ, નદાદિ. ધરતીતિ ધરા, ઇત્થિયં આ. ગમુ ગમને, ગચ્છન્ત્યસ્સં જગતી, અન્તપચ્ચયો, ગસ્સ દ્વિત્તં, જત્તઞ્ચ, નલોપો, નદાદિ. ભૂ સત્તાયં, રિ, નદાદિ, ક્વિમ્હિ ભૂ. ભૂતે સત્તે ધરતીતિ ભૂતરો. અવ રક્ખણે, યુ, નદાદિ, અવની.

૧૮૨. ખારા લવણરસા મત્તિકા ઊસોત્યુચ્ચતે. ખાદતીતિ ખારા, દસ્સ રો. પદેસકત્તા મત્તેન પમાણેન યુત્તા મત્તિકા. ઊસ રુજાયં, ઊસો. ઊસયોગા ઊસવા, વન્તુ. રપચ્ચયે ઊસરો. દ્વેપિ તીસુ વત્તન્તે.

થલ ઠાને, અધિકરણે અ. કિત્તિમં થલં, અકિત્તિમા થલી, નદાદિ. થદ્ધલૂખમ્હિ ભૂભાગે ભૂમિપ્પદેસે જઙ્ગલસદ્દો વત્તતિ. તત્થ નિજ્જલત્તા કક્ખળત્તા થદ્ધો. તિક્ખસક્ખરાદિવિદારગવાદિખુરગણ્ડુપ્પાદવચ્ચાદિસહિતત્તા લૂખો વેદિતબ્બો. ગલ ચવનાધોપતનાદનેસુ. જલં ગલતિ એત્થ, જલેન વા ગલન્તિ એત્થાતિ જઙ્ગલો, નિજ્જલો દેસો, ‘‘જઙ્ગલો નિજ્જલે દેસે, તિલિઙ્ગો પિસિતે થિય’’ન્તિ [તિકણ્ડસેસ ૩.૩.૩૯૩] હિ તિકણ્ડસેસો, લસ્સ લોપો, નિગ્ગહીતાગમો ચ.

૧૮૩. વેદેન પઞ્ઞાય ઈહન્તિ એત્થાતિ વેદેહો. સો એવ વિદેહો, ઇમં દીપમુપાદાય સિનેરુનો પુબ્બદિસાભાગત્તા પુબ્બો ચ સો વિદેહો ચેતિ પુબ્બવિદેહો. એવમપરુત્તરેસુ. ગવેન યન્ત્યેત્થાતિ ગોયાનો. અપરો ચ સો ગોયાનો ચેતિ અપરગોયાનો. જમ્બુયા લક્ખિતો, કપ્પટ્ઠાયિતાદિપ્પભાવેન વા તપ્પધાનોદીપોતિ જમ્બુદીપો. ધમ્મતાસિદ્ધસ્સ પઞ્ચસીલસ્સ આનુભાવેન કં સુખં ઉરુ મહન્તમેત્થાતિ કુરુ, કું પાપં રુન્ધન્તિ એત્થાતિ વા કુરુ, ક્વિ. દીપ દિત્તિપ્પકાસનેસુ, જલમજ્ઝે દિપ્પન્તીતિ દીપા, દિપ્પન્તિ એત્થ સદ્ધમ્માતિ વા દીપા, પમાણતો મહન્તા દીપા મહાદીપા.

૧૮૪. કુરુઆદયો એકવીસતિ જનપદન્તરા જનપદવિસેસા, આદિના સુરમહપચ્ચુગ્ગતા તલકુટા અસ્માકાદયો ચ પુમ્બહુત્તે પુલ્લિઙ્ગે બહુત્તે ચ સિયું. કુરુ નામ જાનપદિનો રાજકુમારા, તેસં નિવાસો એકોપિ જનપદો રૂળ્હીસદ્દેન ‘‘કુરૂ’’તિ બહુવચનેન વુચ્ચતિ, એવં સબ્બત્ર. કું પાપં રુન્ધતીતિ કુરુ, ખત્તિયકુમારા, તેસં નિવાસો કુરૂ, પચ્ચયલોપતો ન વુદ્ધિ, સબ્બત્રેવં [પાણિનિ ૧.૨.૫૨ ૪.૨.૮૧ સુત્તેસુ પસ્સિતબ્બં]. અરિવિજયલોકમરિયાદાતિક્કમાદીસુ સક્કોન્તીતિ સક્કા. કોસં લન્તિ ગણ્હન્તિ, કુસલં પુચ્છન્તીતિ વા કોસલા. મગેન સદ્ધિં ધાવન્તીતિ મગધા, ક્વિ, મંસેસુ ગિજ્ઝન્તીતિ વા મગધા. ગિધ અભિકઙ્ખાયં. સેવન્તિ યેનાતિ સિવિ, સિ સેવાયં, વિ. સિવં કરોન્તીતિ વા સિવી, અઞ્ઞત્થે ઇ. કલ સદ્દે, ઇઙ્ગપચ્ચયો, કલિઙ્ગા, તેસં નિવાસો કલિઙ્ગા, ઉત્તરાપથો [‘‘જગન્નાથા પુબ્બભાગે કણ્હાતીરન્તરં સિવે કલિઙ્ગદેસો સંવુત્તો’’ ઇત્યુત્તદેસે (થોમનિધિ)], કલિં ગણ્હન્તીતિ વા કલિઙ્ગા, ક્વિ, કલં મધુરસદ્દં ગાયન્તીતિવા કલિઙ્ગા, અસ્સિત્તં, કેન સુખેન લિઙ્ગન્તીતિ વા કલિઙ્ગા, લિઙ્ગ ગમનત્થો દણ્ડકો ધાતુ. અત્તના ખાદિતં લઞ્જં પરાજિતેહિ યાચિતેપિ પુન ન વમન્તીતિ અવન્તી. પઞ્ચાલસ્સ પુત્તા પઞ્ચાલા. વજ્જેતબ્બાતિ વજ્જી, ‘‘વજ્જેતબ્બા ઇમે’’ત્યાદિના પવત્તવચનમુપાદાય વજ્જીતિ લદ્ધનામા રાજાનો. વજ્જીરટ્ઠસ્સ વા રાજાનો વજ્જી. રટ્ઠસ્સ વા પન તંસમઞ્ઞા તંનિવાસિરાજકુમારવસેન વેદિતબ્બા. ગં પથવિં ધારેન્તીતિ ગન્ધારા, કિત્તિગન્ધેન અરન્તીતિ વા ગન્ધારા. ચિત ઉસ્સાહને, ચેતન્તિ ઉસ્સહન્તિ યુદ્ધકમ્માદીસૂતિ ચેતયો.

૧૮૫. વઙ્ગ ગમનત્થો દણ્ડકો ધાતુ. વિસિટ્ઠાનિ દેહાનિ યેસં વિદેહા, પુબ્બવિદેહદીપતો આગતત્તા વા વિદેહા. ઓજ દિત્તિયં, કમ્બુના સમ્બુકેન ઓજન્તિ તસ્સં વોહારકરણતોતિ કમ્બોજા, કમ્બુકજો ઓજો બલમેતેસન્તિ વા કમ્બોજા. મદ મદ્દને, મદ્દન્તીતિ વા મદ્દા, મં સિવં દદન્તીતિ વા મદ્દા, પઞ્ચકામગુણાદીહિ મોદન્તીતિ વા મદ્દા, મદ હાસે. ભઞ્જ અવમદ્દને, ભગ્ગા. અઙ્ગ ગમનત્થો દણ્ડકો ધાતુ. સીહં લન્તીતિ સીહળા. કાસ દિત્તિયં, સમ્પત્તિયા કાસન્તીતિ કસ્મીરા, મીરો. કાસ દિત્તિયં, ઇ, કાસી. પડિ ગતિયં, પણ્ડુ, ઉ. અથ વા કું પાપં રુન્ધતિ એત્થાતિ કુરુ, ઇતિ એકોપિ જનપદો નિસ્સિતાનં બહુત્તા બહુવચનેન વુચ્ચતિ. એવં સબ્બત્થ.

૧૮૬. દ્વયં ભુવને. લુજ અદસ્સને, લુજ્જતીતિ લોકો, ગસ્સ કો, જસ્સ વો. ભવન્તિ એત્થાતિ ભુવનં, યુ. જગતિ, વિટ્ઠપાદીનિપિ ભુવનપરિયાયાનિ. દ્વયં દેસસામઞ્ઞે. દિસ અતિસજ્જને, અતિસજ્જનં પબોધનં, ‘‘અયં ઇત્થન્નામો’’તિ દિસતિ અપદિસતીતિ દેસો. સિ સેવાયં, સઞ્ઞાયં અ, વિસયો.

સિટ્ઠાચારરહિતો મિલક્ખદેસો કામરૂપાદિ પચ્ચન્તો નામ. મિલક્ખ અબ્યત્તિયં વાચાયં, મિલક્ખન્તિ અબ્યત્તવાચં ભાસન્તીતિ મિલક્ખા. સિટ્ઠાચારમગ્ગદસ્સનત્થાય પઞ્ઞાચક્ખુનો અભાવા રાગાદિમલં અક્ખિમ્હિ યેસન્તિ વા મિલક્ખા, અસ્સિત્તં, તેસં નિવાસટ્ઠાનં મિલક્ખદેસો. પચ્ચન્તે મજ્ઝિમદેસસ્સ બહિદ્ધાભાગે જાતો પચ્ચન્તો.

બ્યવત્થા ચતુવણ્ણાનં, યસ્મિં દેસે ન વિજ્જતે;

મિલક્ખદેસો સો વુત્તો, મજ્ઝભૂમિ તતો પરં [ચિન્તામણિટીકા ૧૧.૭].

અરિયાચારભૂમિત્તા મજ્ઝો ચ સો દેસો ચેતિ મજ્ઝદેસો, નવયોજનસતપરિક્ખેપો મજ્ઝિમદેસો.

૧૮૭. સલિલપ્પાયો બહૂદકો દેસો અનૂપો નામ, અનુગતા આપા અત્રાતિ અનૂપો, આપસ્સ આદિનો ઉત્તં, પરલોપો વા. કચ બન્ધને, છો, કચ્છં. અનૂપદેસો ચ. અભિનવોગ્ગમનેન તિણેન લક્ખિતે હરિતે દેસે સદ્દલો, દલ દિત્તિયં, ભાવે અ. વિજ્જતિ દલો યત્થ સદ્દલો.

૧૮૮. નદિયા આભતેન અમ્બુના ઉદકેન જીવન્તિ એત્થાતિ નદ્યમ્બુજીવનો દેસો નદી માતા અસ્સાતિ નદીમાતિકોતિ વુચ્ચતિ, બહુબ્બીહિમ્હિ કો. વુટ્ઠિયા વસ્સેન નિપ્ફજ્જતિ સસ્સમેત્થાતિ વુટ્ઠિનિપ્ફજ્જસસ્સકો દેસો દેવો માતા અસ્સાતિ દેવમાતિકોતિ વુચ્ચતિ, બહુબ્બીહિમ્હિયેવ કો, દેવસદ્દો ચેત્થ વુટ્ઠિમાહ.

૧૮૯. અનૂપાદયો દેવમાતિકાન્તા તીસુ લિઙ્ગેસુ. ચન્દસૂરાદો ચન્દસૂરિયસિનેરુપબ્બતાદિમ્હિ સસ્સતિસદ્દો ઈરિતો કથિતો. સબ્બદા સરન્તિ ગચ્છન્તીતિ સસ્સતિયો, સર ગતિયં, સરસદ્દસ્સ સો,તિ.

રઠ ગતિયં, રઠન્તિ એત્થ નગરાદયોતિ રટ્ઠં, તો. નાગરેહિ વિજિનિતબ્બન્તિ વિજિતં. આળિયં પવત્તમાનો યો સેતુ, સો પુરિસે પુલ્લિઙ્ગે વત્તતિ. સિ બન્ધને, તુ. અલ ભૂસને, ઇ, આળિ, તસ્સં આળિયં.

નગરપબ્બતાદિનો ઉપાન્તભૂ સમીપભૂમિ પરિસરો પરિતો સરન્ત્યત્રાતિ, ણો.

તિકં વજે. ગાવો તિટ્ઠન્ત્યત્રાતિ ગોટ્ઠં. કુલ સઙ્ખ્યાને, ગાવો કુલન્ત્યેત્થાતિ ગોકુલં, ગુન્નં કુલં ઘરન્તિ વા ગોકુલં. વજ ગતિયં, વજન્તિ યં ગાવો નિવાસનત્થાયાતિ વજો. ગોટ્ઠાનકં, ગોટ્ઠાનન્તિપિ વજસ્સ નામાનિ.

૧૯૦. સિલોકેન મગ્ગસ્સ નામાનિ. પથિકેહિ મજ્જતે નિત્તિણં કરીયતેતિ મગ્ગો, મજ્જ સુદ્ધિયં, ણો, જસ્સ ગત્તં, પથિકેહિ મગ્ગીયતેતિ વા મગ્ગો, મગ્ગ અન્વેસને, મં સિવં ગચ્છતિ એત્થ, એતેનાતિ વા મગ્ગો, ‘‘મો સિવે પરિસાયઞ્ચે’’તિ હિ નાનત્થસઙ્ગહે, સિવં ગમનં કરોતીત્યત્થો, ક્રિયાવિસેસનમેતં. પથિ ગતિયં, ચુરાદિ, નાગમો. પન્થયન્તિ યન્ત્યનેનાતિ પન્થો, અ, કારિતલોપો. પથતિ યાત્યનેનાતિ પથો. અદ ગમને, અદતિ યત્થ સા અદ્ધા, ધો, અદ્ધા મગ્ગો, અદ્ધાસદ્દોયં કાલેપિ, સમભાગત્થવચને તુ અદ્ધં, તસ્મા અદ્ધસદ્દો પુમનપુંસકવસેન દ્વિલિઙ્ગો, રાજાદિત્તે અદ્ધા, અરાજાદિત્તે અદ્ધં. અઞ્જ ગતિયં, અસો. વજ ગતિયં, ઉમો, જસ્સ ટો. પદ ગતિયં, અ, દસ્સ જો, દ્વિત્તં, પજ્જો. અય ગતિયં, યુ, પદ ગતિયં, અવો, નદાદિ. વત્ત વત્તને, વત્તનં ગમનાદિ, અનિ, નદાદિ, વત્તની. કન્તનદણ્ડે પુન્નપુંસકં. પથિકેહિ પાદેહિ હઞ્ઞતેતિ પદ્ધતિ. પાદસદ્દસમાનત્થેન પદસદ્દેન નિયતપ્પયોગતો વુત્તિના સિદ્ધો, પદસદ્દૂપપદો હનધાતુ,તિ, હનસ્સ ધો, અલોપો. પદ્ધતિસહચરણતો વત્તની, તંસહચરણતો પદવી ચ ઇત્થિયં.

૧૯૧-૧૯૨. તબ્ભેદા તસ્સ મગ્ગસ્સ વિસેસા જઙ્ઘમગ્ગાદયો અપથન્તા. જઙ્ઘાહિ ગતો મગ્ગો જઙ્ઘમગ્ગો. સકટેહિ ગતો મગ્ગો સકટમગ્ગો. તે જઙ્ઘમગ્ગસકટમગ્ગા મહામગ્ગે વત્તન્તિ.

એત્થ ચ ‘‘તેથા’’તિ અથસદ્દો ન વત્તબ્બો, ‘‘તે ચા’’તિ પન વત્તબ્બો. ‘‘મતાદ્ધની’’તિ પાઠે પન સતિ ‘‘તેથા’’તિ વત્તબ્બોયેવ, તદા એકપદિકે અદ્ધનિ મગ્ગે એકપદી મતાતિ યોજના કાતબ્બા. ગચ્છતં એકો અસહાયો પાદો યસ્સં, ન નિસિન્નસ્સેવ યમકોતિ એકપદી, સમાસન્તે નિચ્ચમીપચ્ચયો, કપચ્ચયે એકપદિકો, ઈસ્સ રસ્સત્તં.

ચોરકણ્ટકાદિદોસે દુગ્ગમે પથે કન્તારો, પુન્નપુંસકે, કેન પાનીયેન તરન્તિ અતિક્કમન્તિ યન્તિ કન્તારો, તર તરણે, ચોરકન્તારાદીસુ પનાયં રૂળ્હિવસેન વુત્તો, અથ વા કતિ છેદને, સપ્પટિભયત્તા કન્તતિ નિચ્ચગમનાગમનમેત્થાતિ કન્તારો, આરો, નાગમો ચ. દુક્ખેન ગચ્છન્ત્યેત્થાતિ દુગ્ગમો.

૧૯૩. દ્વયં પટિમગ્ગે. પટિ અભિમુખેન ગન્તબ્બો મગ્ગો, પથો ચ પટિમગ્ગો, પટિપથો ચ. દીઘમઞ્જસં અતિદૂરો મગ્ગો અદ્ધાનન્તિ વુચ્ચતે. અદ્ધાનં અયનં અદ્ધાનં, અચ્ચાયતો મગ્ગો, યથા ‘‘પદટ્ઠાન’’ન્તિ, યલોપો.

દ્વયં પસત્થેદ્ધનિ. સોભનો પથો, પન્થો ચાતિ વિગ્ગહો. ગન્તબ્બપથભાવતો અપેતં ઉપ્પથં, અપથઞ્ચ, અબ્યયીભાવસમાસો, અસદ્દો અત્ર નિપાતો.

૧૯૪-૧૯૬. પરમાણૂનં છત્તિંસ એકો અણુ નામ, અણુતોપિ અણુતરત્તા પરમો અણુ, અણુતો વા પરમોતિ પરમાણુ, અણ સદ્દત્થો દણ્ડકો ધાતુ, ઉ. તે અણવો છત્તિંસ તજ્જારી નામ, તં તં અત્તનો નિસ્સયં મલીનકરણવસેન જરાપેતીતિ તજ્જારી, જર જીરણે, જર વયોહાનિમ્હિ વા, અ, નદાદિ. તાપિ તજ્જારિયો છત્તિંસ રથરેણુ નામ, રથાનં સઞ્ચરણવસેન પવત્તો રેણુ રથરેણુ. તે રથરેણવો છત્તિંસ લિક્ખા નામ. લક્ખ દસ્સને, પકતિચક્ખુનાપિ લક્ખ્યતેતિ લિક્ખા, અસ્સિત્તં.

તા લિક્ખા સત્ત ઊકા નામ, ઊકાતિ વુચ્ચતિ સિરોવત્તકિમિ, તપ્પમાણત્તા ઊકા. તા સત્ત ઊકા ધઞ્ઞમાસો નામ, ધઞ્ઞો વીહિયેવ પરિમાણિતબ્બત્તા માસો ચાતિ ધઞ્ઞમાસો, મસિ પરિમાણે. તે સત્ત ધઞ્ઞમાસા અઙ્ગુલં નામ, અઙ્ગ ગમનત્થો, ઉલો, અઙ્ગુલં, પમાણં, ઉલિપચ્ચયે અઙ્ગુલિ, કરસાખા. અમુદ્વિચ્છેતિ અદું દ્વાદસઙ્ગુલં વિદત્થિ નામ, કણિટ્ઠસહિતેનઙ્ગુટ્ઠેન વિત્થારીયતે, વિધીયતેતિ વા વિદત્થિ, વિપુબ્બો તનુ વિત્થારે. ધા ધારણે, ઉભયત્રાપિતિ, પુબ્બપક્ખે તસ્સ થો, નસ્સ તો, તસ્સ દો. પચ્છિમે ધસ્સ દો, તસ્સ થો, અસરૂપદ્વિભાવો ચ. તા દુવે વિદત્થી રતનં સિયું, રમુ કીળાયં, તનો, મલોપો. તાનિ સત્તેવ રતનાનિ યટ્ઠિ નામ, યત પયતને,તિ, તસ્સ ઠો, તસ્સ ટો. તા વીસતિ યટ્ઠિયો ઉસભં નામ, ઉસ દાહે, અભો. એત્થ પન ઉસભનદન્તરં ઉસભં. ઉસભાનં અસીતિપ્પમાણં ગાવુતં નામ, ગવં, ગવેહિ વા યુતં ગાવુતં. યુજ સમાધિમ્હિ, ગોનદન્તરેહિ ગહિતપ્પમાણસમાધાનન્ત્યત્થો, તં ચતુગાવુતં યોજનં નામ, યુજ સમાધિમ્હિ, યુ, ‘‘એત્તકં યોજનં નામ હોતૂ’’તિ ચતુગાવુતેહિ સમાધાનન્ત્યત્થો.

૧૯૭. આરોપિતાનં આચરિયધનૂનં પઞ્ચસતં કોસો નામ, અનારોપિતાનન્ત્યપરે. કુસ અવ્હાને, ણો, કુસનં અવ્હાનં કોસો, ઇધ પન કોસપ્પમાણત્તા કોસો, દ્વિસહસ્સકરપ્પમાણો. અઞ્ઞત્થ પન –

‘‘ચતુક્કાધિવીસતિયા, અઙ્ગુલેહિ કરો ભવે;

ખ્યાતમટ્ઠસહસ્સેહિ, કોસમાનં વિભાવિના’’ત્યુત્તં.

ચતુરમ્બણન્તિ ચતુરમ્બણવીહિબીજજાતરોપનયોગ્યો ભૂમિપ્પદેસો કરીસં નામ, કરોન્તિ એત્થ કસનરોપનાદિકન્તિ કરીસં, ઈસો. ચતુરમ્બણબીજજાતાનિ રોપેન્ત્યેત્થાતિ ચતુરમ્બણં, અમ્બણં એકાદસદોણમત્તં, અઞ્ઞે પન ‘‘ચતુરમ્બણં ચતુયટ્ઠિકં ઠાનં કરીસં નામા’’તિ વદન્તિ, તં કરીસબ્ભન્તરાનં પરિયાયભાવપ્પસઙ્ગા ન ગહેતબ્બં.

પમાણતો હત્થાનમટ્ઠવીસપ્પમાણં ઠાનં અબ્ભન્તરં નામ, અબ્ભન્તરે અન્તોકોટ્ઠાસે જાતં, ન બહિકોટ્ઠાસેતિ અબ્ભન્તરં. યત્થ યત્થ હિ યો યો ઠિતો, નિસિન્નો વા, તત્થ તત્થ સમન્તા અટ્ઠવીસતિહત્થપ્પમાણં ઠાનં તસ્સ તસ્સ અબ્ભન્તરં ઠાનં નામ. ભૂમ્યાદિત્તા ભૂમિવગ્ગો, અથ વા અઙ્ગાપેક્ખાય ભૂમિયેવ પધાનં, પધાનેન ચ બ્યપ્પદેસો ભવતીતિ ભૂમિવગ્ગબ્યપ્પદેસો.

ભૂમિવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.