૨. સઉપાદિસેસસુત્તં

૧૨. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સાવત્થિં પિણ્ડાય પાવિસિ. અથ ખો આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અતિપ્પગો ખો તાવ સાવત્થિયં પિણ્ડાય ચરિતું, યંનૂનાહં યેન અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં આરામો તેનુપસઙ્કમેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો યેન અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં આરામો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તેહિ અઞ્ઞતિત્થિયેહિ પરિબ્બાજકેહિ સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ.

તેન ખો પન સમયેન તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં સન્નિસિન્નાનં સન્નિપતિતાનં અયમન્તરાકથા ઉદપાદિ – ‘‘યો હિ કોચિ, આવુસો, સઉપાદિસેસો કાલં કરોતિ, સબ્બો સો અપરિમુત્તો નિરયા અપરિમુત્તો તિરચ્છાનયોનિયા અપરિમુત્તો પેત્તિવિસયા અપરિમુત્તો અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા’’તિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં ભાસિતં નેવ અભિનન્દિ નપ્પટિક્કોસિ. અનભિનન્દિત્વા અપ્પટિક્કોસિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામિ – ‘‘ભગવતો સન્તિકે એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થં આજાનિસ્સામી’’તિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો સાવત્થિયં પિણ્ડાય ચરિત્વા પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપટિક્કન્તો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘ઇધાહં, ભન્તે, પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સાવત્થિં પિણ્ડાય પાવિસિં. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એતદહોસિ – ‘અતિપ્પગો ખો તાવ સાવત્થિયં પિણ્ડાય ચરિતું; યંનૂનાહં યેન અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં આરામો તેનુપસઙ્કમેય્ય’ન્તિ. અથ ખો અહં, ભન્તે, યેન અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં આરામો તેનુપસઙ્કમિં; ઉપસઙ્કમિત્વા તેહિ અઞ્ઞતિત્થિયેહિ પરિબ્બાજકેહિ સદ્ધિં સમ્મોદિં. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિં. તેન ખો પન સમયેન તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં સન્નિસિન્નાનં સન્નિપતિતાનં અયમન્તરાકથા ઉદપાદિ – ‘યો હિ કોચિ, આવુસો, સઉપાદિસેસો કાલં કરોતિ, સબ્બો સો અપરિમુત્તો નિરયા અપરિમુત્તો તિરચ્છાનયોનિયા અપરિમુત્તો પેત્તિવિસયા અપરિમુત્તો અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા’તિ. અથ ખો અહં, ભન્તે, તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં ભાસિતં નેવ અભિનન્દિં નપ્પટિક્કોસિં. અનભિનન્દિત્વા અપ્પટિક્કોસિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કમિં – ‘ભગવતો સન્તિકે એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થં આજાનિસ્સામી’’’તિ.

‘‘કે ચ [કેચિ (સ્યા. પી.), તે ચ (ક.)], સારિપુત્ત, અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા બાલા અબ્યત્તા, કે ચ [કેચિ (સ્યા. પી. ક.) અ. નિ. ૬.૪૪ પાળિયા સંસન્દેતબ્બં] સઉપાદિસેસં વા ‘સઉપાદિસેસો’તિ જાનિસ્સન્તિ, અનુપાદિસેસં વા ‘અનુપાદિસેસો’તિ જાનિસ્સન્તિ’’!

‘‘નવયિમે, સારિપુત્ત, પુગ્ગલા સઉપાદિસેસા કાલં કુરુમાના પરિમુત્તા નિરયા પરિમુત્તા તિરચ્છાનયોનિયા પરિમુત્તા પેત્તિવિસયા પરિમુત્તા અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા. કતમે નવ? ઇધ, સારિપુત્ત, એકચ્ચો પુગ્ગલો સીલેસુ પરિપૂરકારી હોતિ, સમાધિસ્મિં પરિપૂરકારી, પઞ્ઞાય મત્તસો કારી. સો પઞ્ચન્નં ઓરમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં પરિક્ખયા અન્તરાપરિનિબ્બાયી હોતિ. અયં, સારિપુત્ત, પઠમો પુગ્ગલો સઉપાદિસેસો કાલં કુરુમાનો પરિમુત્તો નિરયા પરિમુત્તો તિરચ્છાનયોનિયા પરિમુત્તો પેત્તિવિસયા પરિમુત્તો અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા.

‘‘પુન ચપરં, સારિપુત્ત, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો સીલેસુ પરિપૂરકારી હોતિ, સમાધિસ્મિં પરિપૂરકારી, પઞ્ઞાય મત્તસો કારી. સો પઞ્ચન્નં ઓરમ્ભાગિયાનં સંયોજનાનં પરિક્ખયા ઉપહચ્ચપરિનિબ્બાયી હોતિ…પે… અસઙ્ખારપરિનિબ્બાયી હોતિ…પે… સસઙ્ખારપરિનિબ્બાયી હોતિ…પે… ઉદ્ધંસોતો હોતિ અકનિટ્ઠગામી. અયં, સારિપુત્ત, પઞ્ચમો પુગ્ગલો સઉપાદિસેસો કાલં કુરુમાનો પરિમુત્તો નિરયા પરિમુત્તો તિરચ્છાનયોનિયા પરિમુત્તો પેત્તિવિસયા પરિમુત્તો અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા.

‘‘પુન ચપરં, સારિપુત્ત, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો સીલેસુ પરિપૂરકારી હોતિ, સમાધિસ્મિં મત્તસો કારી, પઞ્ઞાય મત્તસો કારી. સો તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા રાગદોસમોહાનં તનુત્તા સકદાગામી હોતિ, સકિદેવ ઇમં લોકં આગન્ત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરોતિ. અયં, સારિપુત્ત, છટ્ઠો પુગ્ગલો સઉપાદિસેસો કાલં કુરુમાનો પરિમુત્તો નિરયા…પે… પરિમુત્તો અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા.

‘‘પુન ચપરં, સારિપુત્ત, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો સીલેસુ પરિપૂરકારી હોતિ, સમાધિસ્મિં મત્તસો કારી, પઞ્ઞાય મત્તસો કારી. સો તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા એકબીજી હોતિ, એકંયેવ માનુસકં ભવં નિબ્બત્તેત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરોતિ. અયં, સારિપુત્ત, સત્તમો પુગ્ગલો સઉપાદિસેસો કાલં કુરુમાનો પરિમુત્તો નિરયા…પે… પરિમુત્તો અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા.

‘‘પુન ચપરં, સારિપુત્ત, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો સીલેસુ પરિપૂરકારી હોતિ, સમાધિસ્મિં મત્તસો કારી, પઞ્ઞાય મત્તસો કારી. સો તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા કોલંકોલો હોતિ, દ્વે વા તીણિ વા કુલાનિ સન્ધાવિત્વા સંસરિત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરોતિ. અયં, સારિપુત્ત, અટ્ઠમો પુગ્ગલો સઉપાદિસેસો કાલં કુરુમાનો પરિમુત્તો નિરયા…પે… પરિમુત્તો અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા.

‘‘પુન ચપરં, સારિપુત્ત, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો સીલેસુ પરિપૂરકારી હોતિ, સમાધિસ્મિં મત્તસો કારી, પઞ્ઞાય મત્તસો કારી. સો તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા સત્તક્ખત્તુપરમો હોતિ, સત્તક્ખત્તુપરમં દેવે ચ મનુસ્સે ચ સન્ધાવિત્વા સંસરિત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરોતિ. અયં, સારિપુત્ત, નવમો પુગ્ગલો સઉપાદિસેસો કાલં કુરુમાનો પરિમુત્તો નિરયા પરિમુત્તો તિરચ્છાનયોનિયા પરિમુત્તો પેત્તિવિસયા પરિમુત્તો અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા.

‘‘કે ચ, સારિપુત્ત, અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા બાલા અબ્યત્તા, કે ચ સઉપાદિસેસં વા ‘સઉપાદિસેસો’તિ જાનિસ્સન્તિ, અનુપાદિસેસં વા ‘અનુપાદિસેસો’તિ જાનિસ્સન્તિ! ઇમે ખો, સારિપુત્ત, નવ પુગ્ગલા સઉપાદિસેસા કાલં કુરુમાના પરિમુત્તા નિરયા પરિમુત્તા તિરચ્છાનયોનિયા પરિમુત્તા પેત્તિવિસયા પરિમુત્તા અપાયદુગ્ગતિવિનિપાતા. ન તાવાયં, સારિપુત્ત, ધમ્મપરિયાયો પટિભાસિ ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીનં ઉપાસકાનં ઉપાસિકાનં. તં કિસ્સ હેતુ? માયિમં ધમ્મપરિયાયં સુત્વા પમાદં આહરિંસૂતિ [આહરિંસુ (સી. પી.)]. અપિ ચ મયા [અપિ ચાયં (?)], સારિપુત્ત, ધમ્મપરિયાયો પઞ્હાધિપ્પાયેન ભાસિતો’’તિ. દુતિયં.