૩. કોટ્ઠિકસુત્તં

૧૩. અથ ખો આયસ્મા મહાકોટ્ઠિકો [મહાકોટ્ઠિતો (સી. સ્યા. પી.)] યેનાયસ્મા સારિપુત્તો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા સારિપુત્તેન સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા મહાકોટ્ઠિકો આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચ – ‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, ‘યં કમ્મં દિટ્ઠધમ્મવેદનીયં, તં મે કમ્મં સમ્પરાયવેદનીયં હોતૂ’તિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ? ‘‘નો હિદં, આવુસો’’.

‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, ‘યં કમ્મં સુખવેદનીયં [સુખવેદનિયં (ક.) મ. નિ. ૩.૮ પસ્સિતબ્બં], તં મે કમ્મં દુક્ખવેદનીયં [દુક્ખવેદનિયં (ક.)] હોતૂ’તિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ? ‘‘નો હિદં, આવુસો’’.

‘‘કિં પનાવુસો, સારિપુત્ત, ‘યં કમ્મં દુક્ખવેદનીયં, તં મે કમ્મં સુખવેદનીયં હોતૂ’તિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ? ‘‘નો હિદં, આવુસો’’.

‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, ‘યં કમ્મં પરિપક્કવેદનીયં, તં મે કમ્મં અપરિપક્કવેદનીયં હોતૂ’તિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ? ‘‘નો હિદં, આવુસો’’.

‘‘કિં પનાવુસો સારિપુત્ત, ‘યં કમ્મં અપરિપક્કવેદનીયં, તં મે કમ્મં પરિપક્કવેદનીયં હોતૂ’તિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ? ‘‘નો હિદં, આવુસો’’.

‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, ‘યં કમ્મં બહુવેદનીયં, તં મે કમ્મં અપ્પવેદનીયં હોતૂ’તિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ? ‘‘નો હિદં, આવુસો’’.

‘‘કિં પનાવુસો સારિપુત્ત, ‘યં કમ્મં અપ્પવેદનીયં, તં મે કમ્મં બહુવેદનીયં હોતૂ’તિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ? ‘‘નો હિદં, આવુસો’’.

‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, ‘યં કમ્મં વેદનીયં, તં મે કમ્મં અવેદનીયં હોતૂ’તિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ? ‘‘નો હિદં, આવુસો’’.

‘‘કિં પનાવુસો સારિપુત્ત, ‘યં કમ્મં અવેદનીયં, તં મે કમ્મં વેદનીયં હોતૂ’તિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ? ‘‘નો હિદં, આવુસો’’.

‘‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં દિટ્ઠધમ્મવેદનીયં તં મે કમ્મં સમ્પરાયવેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ.

‘‘‘કિં પનાવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં સમ્પરાયવેદનીયં તં મે કમ્મં દિટ્ઠધમ્મવેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ.

‘‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં સુખવેદનીયં તં મે કમ્મં દુક્ખવેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ.

‘‘‘કિં પનાવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં દુક્ખવેદનીયં તં મે કમ્મં સુખવેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ.

‘‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં પરિપક્કવેદનીયં તં મે કમ્મં અપરિપક્કવેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ.

‘‘‘કિં પનાવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં અપરિપક્કવેદનીયં તં મે કમ્મં પરિપક્કવેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ.

‘‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં બહુવેદનીયં તં મે કમ્મં અપ્પવેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ.

‘‘‘કિં પનાવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં અપ્પવેદનીયં તં મે કમ્મં બહુવેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ.

‘‘‘કિં નુ ખો, આવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં વેદનીયં તં મે કમ્મં અવેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ.

‘‘‘કિં પનાવુસો સારિપુત્ત, યં કમ્મં અવેદનીયં તં મે કમ્મં વેદનીયં હોતૂતિ, એતસ્સ અત્થાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો ‘નો હિદં, આવુસો’તિ વદેસિ. અથ કિમત્થં ચરહાવુસો, ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ?

‘‘યં ખ્વસ્સ [યં ખો (ક.)], આવુસો, અઞ્ઞાતં અદિટ્ઠં અપ્પત્તં અસચ્છિકતં અનભિસમેતં, તસ્સ ઞાણાય દસ્સનાય પત્તિયા સચ્છિકિરિયાય અભિસમયાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ [વુસ્સતિ (સ્યા.)]. (‘‘કિં પનસ્સાવુસો, અઞ્ઞાતં અદિટ્ઠં અપ્પત્તં અસચ્છિકતં અનભિસમેતં, યસ્સ ઞાણાય દસ્સનાય પત્તિયા સચ્છિકિરિયાય અભિસમયાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ?) [( ) સ્યા. ક. પોત્થકેસુ નત્થિ] ‘‘‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ ખ્વસ્સ [ખો યં (ક.)], આવુસો, અઞ્ઞાતં અદિટ્ઠં અપ્પત્તં અસચ્છિકતં અનભિસમેતં. તસ્સ ઞાણાય દસ્સનાય પત્તિયા સચ્છિકિરિયાય અભિસમયાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતિ. અયં ‘દુક્ખસમુદયો’તિ ખ્વસ્સ, આવુસો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધો’તિ ખ્વસ્સ, આવુસો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ ખ્વસ્સ, આવુસો, અઞ્ઞાતં અદિટ્ઠં અપ્પત્તં અસચ્છિકતં અનભિસમેતં. તસ્સ ઞાણાય દસ્સનાય પત્તિયા સચ્છિકિરિયાય અભિસમયાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતિ. ઇદં ખ્વસ્સ [ઇતિ ખો યં (ક.)], આવુસો, અઞ્ઞાતં અદિટ્ઠં અપ્પત્તં અસચ્છિકતં અનભિસમેતં. તસ્સ [યસ્સ (?)] ઞાણાય દસ્સનાય પત્તિયા સચ્છિકિરિયાય અભિસમયાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતી’’તિ. તતિયં.