૧. સીહનાદસુત્તં

૧૧. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘વુત્થો મે, ભન્તે, સાવત્થિયં વસ્સાવાસો. ઇચ્છામહં, ભન્તે, જનપદચારિકં પક્કમિતુ’’ન્તિ. ‘‘યસ્સદાનિ ત્વં, સારિપુત્ત, કાલં મઞ્ઞસી’’તિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ. અથ ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અચિરપક્કન્તે આયસ્મન્તે સારિપુત્તે ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘આયસ્મા મં, ભન્તે, સારિપુત્તો આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કન્તો’’તિ. અથ ખો ભગવા અઞ્ઞતરં ભિક્ખું આમન્તેસિ – ‘‘એહિ ત્વં, ભિક્ખુ, મમ વચનેન સારિપુત્તં આમન્તેહિ – ‘સત્થા તં, આવુસો સારિપુત્ત, આમન્તેતી’’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો સો ભિક્ખુ ભગવતો પટિસ્સુત્વા યેનાયસ્મા સારિપુત્તો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચ – ‘‘સત્થા તં, આવુસો સારિપુત્ત, આમન્તેતી’’તિ. ‘‘એવમાવુસો’’તિ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો તસ્સ ભિક્ખુનો પચ્ચસ્સોસિ.

તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા ચ મહામોગ્ગલ્લાનો [મહામોગ્ગલાનો (ક.)] આયસ્મા ચ આનન્દો અવાપુરણં [અપાપુરણં (સ્યા. ક.)] આદાય વિહારે આહિણ્ડન્તિ [વિહારેન વિહારં અન્વાહિણ્ડન્તિ (સી. પી.), વિહારં આહિણ્ડન્તિ (સ્યા.)] – ‘‘અભિક્કમથાયસ્મન્તો, અભિક્કમથાયસ્મન્તો! ઇદાનાયસ્મા સારિપુત્તો ભગવતો સમ્મુખા સીહનાદં નદિસ્સતી’’તિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો આયસ્મન્તં સારિપુત્તં ભગવા એતદવોચ – ‘‘ઇધ તે, સારિપુત્ત, અઞ્ઞતરો સબ્રહ્મચારી ખીયનધમ્મં આપન્નો – ‘આયસ્મા મં, ભન્તે, સારિપુત્તો આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જચારિકં પક્કન્તો’’’તિ.

‘‘યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્ય.

‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, પથવિયં સુચિમ્પિ નિક્ખિપન્તિ અસુચિમ્પિ નિક્ખિપન્તિ ગૂથગતમ્પિ નિક્ખિપન્તિ મુત્તગતમ્પિ નિક્ખિપન્તિ ખેળગતમ્પિ નિક્ખિપન્તિ પુબ્બગતમ્પિ નિક્ખિપન્તિ લોહિતગતમ્પિ નિક્ખિપન્તિ, ન ચ તેન પથવી અટ્ટીયતિ વા હરાયતિ વા જિગુચ્છતિ વા; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, પથવીસમેન ચેતસા વિહરામિ વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન. યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્ય.

‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, આપસ્મિં સુચિમ્પિ ધોવન્તિ અસુચિમ્પિ ધોવન્તિ ગૂથગતમ્પિ… મુત્તગતમ્પિ… ખેળગતમ્પિ… પુબ્બગતમ્પિ… લોહિતગતમ્પિ ધોવન્તિ, ન ચ તેન આપો અટ્ટીયતિ વા હરાયતિ વા જિગુચ્છતિ વા; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, આપોસમેન ચેતસા વિહરામિ વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન. યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્ય.

‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, તેજો સુચિમ્પિ ડહતિ અસુચિમ્પિ ડહતિ ગૂથગતમ્પિ… મુત્તગતમ્પિ… ખેળગતમ્પિ… પુબ્બગતમ્પિ… લોહિતગતમ્પિ ડહતિ, ન ચ તેન તેજો અટ્ટીયતિ વા હરાયતિ વા જિગુચ્છતિ વા; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, તેજોસમેન ચેતસા વિહરામિ વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન. યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્ય.

‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, વાયો સુચિમ્પિ ઉપવાયતિ અસુચિમ્પિ ઉપવાયતિ ગૂથગતમ્પિ… મુત્તગતમ્પિ… ખેળગતમ્પિ… પુબ્બગતમ્પિ… લોહિતગતમ્પિ ઉપવાયતિ, ન ચ તેન વાયો અટ્ટીયતિ વા હરાયતિ વા જિગુચ્છતિ વા; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, વાયોસમેન ચેતસા વિહરામિ વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન. યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્ય.

‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, રજોહરણં સુચિમ્પિ પુઞ્છતિ અસુચિમ્પિ પુઞ્છતિ ગૂથગતમ્પિ… મુત્તગતમ્પિ… ખેળગતમ્પિ… પુબ્બગતમ્પિ… લોહિતગતમ્પિ પુઞ્છતિ, ન ચ તેન રજોહરણં અટ્ટીયતિ વા હરાયતિ વા જિગુચ્છતિ વા; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, રજોહરણસમેન ચેતસા વિહરામિ વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન. યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્ય.

‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, ચણ્ડાલકુમારકો વા ચણ્ડાલકુમારિકા વા કળોપિહત્થો નન્તકવાસી ગામં વા નિગમં વા પવિસન્તો નીચચિત્તંયેવ ઉપટ્ઠપેત્વા પવિસતિ; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, ચણ્ડાલકુમારકચણ્ડાલકુમારિકાસમેન ચેતસા વિહરામિ વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન. યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્ય.

‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, ઉસભો છિન્નવિસાણો સૂરતો સુદન્તો સુવિનીતો રથિયાય રથિયં સિઙ્ઘાટકેન સિઙ્ઘાટકં અન્વાહિણ્ડન્તો ન કિઞ્ચિ હિંસતિ પાદેન વા વિસાણેન વા; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, ઉસભછિન્નવિસાણસમેન ચેતસા વિહરામિ વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન. યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્ય.

‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, ઇત્થી વા પુરિસો વા દહરો યુવા મણ્ડનકજાતિકો સીસંન્હાતો અહિકુણપેન વા કુક્કુરકુણપેન વા મનુસ્સકુણપેન વા કણ્ઠે આસત્તેન અટ્ટીયેય્ય હરાયેય્ય જિગુચ્છેય્ય; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, ઇમિના પૂતિકાયેન અટ્ટીયામિ હરાયામિ જિગુચ્છામિ. યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્ય.

‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, પુરિસો મેદકથાલિકં પરિહરેય્ય છિદ્દાવછિદ્દં ઉગ્ઘરન્તં પગ્ઘરન્તં; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, ઇમં કાયં પરિહરામિ છિદ્દાવછિદ્દં ઉગ્ઘરન્તં પગ્ઘરન્તં. યસ્સ નૂન, ભન્તે, કાયે કાયગતાસતિ અનુપટ્ઠિતા અસ્સ, સો ઇધ અઞ્ઞતરં સબ્રહ્મચારિં આસજ્જ અપ્પટિનિસ્સજ્જ ચારિકં પક્કમેય્યા’’તિ.

અથ ખો સો ભિક્ખુ ઉટ્ઠાયાસના એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા ભગવતો પાદેસુ સિરસા નિપતિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અચ્ચયો મં, ભન્તે, અચ્ચગમા યથાબાલં યથામૂળ્હં યથાઅકુસલં, યો અહં આયસ્મન્તં સારિપુત્તં અસતા તુચ્છા મુસા અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખિં. તસ્સ મે, ભન્તે, ભગવા અચ્ચયં અચ્ચયતો પટિગ્ગણ્હતુ આયતિં સંવરાયા’’તિ. ‘‘તગ્ઘ તં [ત્વં (સી. પી.)], ભિક્ખુ, અચ્ચયો અચ્ચગમા યથાબાલં યથામૂળ્હં યથાઅકુસલં, યો ત્વં સારિપુત્તં અસતા તુચ્છા મુસા અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખિ. યતો ચ ખો ત્વં, ભિક્ખુ, અચ્ચયં અચ્ચયતો દિસ્વા યથાધમ્મં પટિકરોસિ, તં તે મયં પટિગ્ગણ્હામ. વુડ્ઢિહેસા, ભિક્ખુ, અરિયસ્સ વિનયે યો અચ્ચયં અચ્ચયતો દિસ્વા યથાધમ્મં પટિકરોતિ આયતિં સંવરં આપજ્જતી’’તિ.

અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં સારિપુત્તં આમન્તેસિ – ‘‘ખમ, સારિપુત્ત, ઇમસ્સ મોઘપુરિસસ્સ, પુરા તસ્સ તત્થેવ સત્તધા મુદ્ધા ફલતી’’તિ [ફલિસ્સતીતિ (ક. સી. સ્યા. પી. ક.) અટ્ઠકથાસુ પન ‘‘ફલતીતિ’’ ઇત્વેવ દિસ્સતિ]. ‘‘ખમામહં, ભન્તે, તસ્સ આયસ્મતો સચે મં સો આયસ્મા એવમાહ – ‘ખમતુ ચ મે સો આયસ્મા’’’તિ. પઠમં.