૪. નન્દકસુત્તં

૪. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા નન્દકો ઉપટ્ઠાનસાલાયં ભિક્ખૂ ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેતિ સમાદપેતિ સમુત્તેજેતિ સમ્પહંસેતિ. અથ ખો ભગવા સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેનુપટ્ઠાનસાલા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા બહિદ્વારકોટ્ઠકે અટ્ઠાસિ કથાપરિયોસાનં આગમયમાનો. અથ ખો ભગવા કથાપરિયોસાનં વિદિત્વા ઉક્કાસેત્વા અગ્ગળં આકોટેસિ. વિવરિંસુ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો દ્વારં.

અથ ખો ભગવા ઉપટ્ઠાનસાલં પવિસિત્વા પઞ્ઞત્તાસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા આયસ્મન્તં નન્દકં એતદવોચ – ‘‘દીઘો ખો ત્યાયં, નન્દક, ધમ્મપરિયાયો ભિક્ખૂનં પટિભાસિ. અપિ મે પિટ્ઠિ આગિલાયતિ બહિદ્વારકોટ્ઠકે ઠિતસ્સ કથાપરિયોસાનં આગમયમાનસ્સા’’તિ.

એવં વુત્તે આયસ્મા નન્દકો સારજ્જમાનરૂપો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ન ખો પન મયં, ભન્તે, જાનામ ‘ભગવા બહિદ્વારકોટ્ઠકે ઠિતો’તિ. સચે હિ મયં, ભન્તે, જાનેય્યામ ‘ભગવા બહિદ્વારકોટ્ઠકે ઠિતો’તિ, એત્તકમ્પિ ( ) [(ધમ્મં) કત્થચિ] નો નપ્પટિભાસેય્યા’’તિ.

અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં નન્દકં સારજ્જમાનરૂપં વિદિત્વા આયસ્મન્તં નન્દકં એતદવોચ – ‘‘સાધુ, સાધુ, નન્દક! એતં ખો, નન્દક, તુમ્હાકં પતિરૂપં કુલપુત્તાનં સદ્ધાય અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતાનં, યં તુમ્હે ધમ્મિયા કથાય સન્નિસીદેય્યાથ. સન્નિપતિતાનં વો, નન્દક, દ્વયં કરણીયં – ધમ્મી વા કથા અરિયો વા તુણ્હીભાવો. [અ. નિ. ૮.૭૧; ૯.૧] સદ્ધો ચ, નન્દક, ભિક્ખુ હોતિ, નો ચ સીલવા. એવં સો તેનઙ્ગેન અપરિપૂરો હોતિ. તેન તં અઙ્ગં પરિપૂરેતબ્બં – ‘કિન્તાહં સદ્ધો ચ અસ્સં સીલવા ચા’તિ. યતો ચ ખો, નન્દક, ભિક્ખુ સદ્ધો ચ હોતિ સીલવા ચ, એવં સો તેનઙ્ગેન પરિપૂરો હોતિ.

‘‘સદ્ધો ચ, નન્દક, ભિક્ખુ હોતિ સીલવા ચ, નો ચ લાભી અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ. એવં સો તેનઙ્ગેન અપરિપૂરો હોતિ. તેન તં અઙ્ગં પરિપૂરેતબ્બં – ‘કિન્તાહં સદ્ધો ચ અસ્સં સીલવા ચ લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સા’તિ. યતો ચ ખો, નન્દક, ભિક્ખુ સદ્ધો ચ હોતિ સીલવા ચ લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ, એવં સો તેનઙ્ગેન પરિપૂરો હોતિ.

‘‘સદ્ધો ચ, નન્દક, ભિક્ખુ હોતિ સીલવા ચ લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ, ન લાભી અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાય. એવં સો તેનઙ્ગેન અપરિપૂરો હોતિ. સેય્યથાપિ, નન્દક, પાણકો ચતુપ્પાદકો અસ્સ. તસ્સ એકો પાદો ઓમકો લામકો. એવં સો તેનઙ્ગેન અપરિપૂરો અસ્સ. એવમેવં ખો, નન્દક, ભિક્ખુ સદ્ધો ચ હોતિ સીલવા ચ લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ, ન લાભી અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાય. એવં સો તેનઙ્ગેન અપરિપૂરો હોતિ. તેન તં અઙ્ગં પરિપૂરેતબ્બં – ‘કિન્તાહં સદ્ધો ચ અસ્સં સીલવા ચ લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ લાભી ચ અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાયા’’’તિ.

‘‘યતો ચ ખો, નન્દક, ભિક્ખુ સદ્ધો ચ હોતિ સીલવા ચ લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ લાભી ચ અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાય, એવં સો તેનઙ્ગેન પરિપૂરો હોતી’’તિ. ઇદમવોચ ભગવા. ઇદં વત્વાન સુગતો ઉટ્ઠાયાસના વિહારં પાવિસિ.

અથ ખો આયસ્મા નન્દકો અચિરપક્કન્તસ્સ ભગવતો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ઇદાનિ, આવુસો, ભગવા ચતૂહિ પદેહિ કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેત્વા ઉટ્ઠાયાસના વિહારં પવિટ્ઠો – ‘સદ્ધો ચ, નન્દક, ભિક્ખુ હોતિ, નો ચ સીલવા. એવં સો તેનઙ્ગેન અપરિપૂરો હોતિ. તેન તં અઙ્ગં પરિપૂરેતબ્બં – કિન્તાહં સદ્ધો ચ અસ્સં સીલવા ચા’તિ. યતો ચ ખો નન્દક ભિક્ખુ સદ્ધો ચ હોતિ સીલવા ચ, એવં સો તેનઙ્ગેન પરિપૂરો હોતિ. સદ્ધો ચ નન્દક ભિક્ખુ હોતિ સીલવા ચ, નો ચ લાભી અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ…પે… લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ, ન લાભી અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાય, એવં સો તેનઙ્ગેન અપરિપૂરો હોતિ. સેય્યથાપિ નન્દક પાણકો ચતુપ્પાદકો અસ્સ, તસ્સ એકો પાદો ઓમકો લામકો, એવં સો તેનઙ્ગેન અપરિપૂરો અસ્સ. એવમેવં ખો, નન્દક, ભિક્ખુ સદ્ધો ચ હોતિ સીલવા ચ, લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ, ન લાભી અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાય, એવં સો તેનઙ્ગેન અપરિપૂરો હોતિ, તેન તં અઙ્ગં પરિપૂરેતબ્બં ‘કિન્તાહં સદ્ધો ચ અસ્સં સીલવા ચ, લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ, લાભી ચ અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાયા’તિ. યતો ચ ખો, નન્દક, ભિક્ખુ સદ્ધો ચ હોતિ સીલવા ચ લાભી ચ અજ્ઝત્તં ચેતોસમાધિસ્સ લાભી ચ અધિપઞ્ઞાધમ્મવિપસ્સનાય, એવં સો તેનઙ્ગેન પરિપૂરો હોતી’’તિ.

‘‘પઞ્ચિમે, આવુસો, આનિસંસા કાલેન ધમ્મસ્સવને કાલેન ધમ્મસાકચ્છાય. કતમે પઞ્ચ? ઇધાવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ. યથા યથા, આવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ, તથા તથા સો સત્થુ પિયો ચ હોતિ મનાપો ચ ગરુ ચ ભાવનીયો ચ. અયં, આવુસો, પઠમો આનિસંસો કાલેન ધમ્મસ્સવને કાલેન ધમ્મસાકચ્છાય.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ. યથા યથા, આવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં…પે… બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ, તથા તથા સો તસ્મિં ધમ્મે અત્થપ્પટિસંવેદી ચ હોતિ ધમ્મપ્પટિસંવેદી ચ. અયં, આવુસો, દુતિયો આનિસંસો કાલેન ધમ્મસ્સવને કાલેન ધમ્મસાકચ્છાય.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ. યથા યથા, આવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં…પે… બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ, તથા તથા સો તસ્મિં ધમ્મે ગમ્ભીરં અત્થપદં પઞ્ઞાય અતિવિજ્ઝ પસ્સતિ. અયં, આવુસો, તતિયો આનિસંસો કાલેન ધમ્મસ્સવને કાલેન ધમ્મસાકચ્છાય.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં…પે… બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ. યથા યથા, આવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં…પે… બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ, તથા તથા નં સબ્રહ્મચારી ઉત્તરિ સમ્ભાવેન્તિ – ‘અદ્ધા અયમાયસ્મા પત્તો વા પજ્જતિ વા’. અયં, આવુસો, ચતુત્થો આનિસંસો કાલેન ધમ્મસ્સવને કાલેન ધમ્મસાકચ્છાય.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ. યથા યથા, આવુસો, ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં ધમ્મં દેસેતિ આદિકલ્યાણં મજ્ઝેકલ્યાણં પરિયોસાનકલ્યાણં સાત્થં સબ્યઞ્જનં, કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં પકાસેતિ, તત્થ યે ખો ભિક્ખૂ સેખા અપ્પત્તમાનસા અનુત્તરં યોગક્ખેમં પત્થયમાના વિહરન્તિ, તે તં ધમ્મં સુત્વા વીરિયં આરભન્તિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય. યે પન તત્થ ભિક્ખૂ અરહન્તો ખીણાસવા વુસિતવન્તો કતકરણીયા ઓહિતભારા અનુપ્પત્તસદત્થા પરિક્ખીણભવસંયોજના સમ્મદઞ્ઞાવિમુત્તા, તે તં ધમ્મં સુત્વા દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારંયેવ અનુયુત્તા વિહરન્તિ. અયં, આવુસો, પઞ્ચમો આનિસંસો કાલેન ધમ્મસ્સવને કાલેન ધમ્મસાકચ્છાય. ઇમે ખો, આવુસો, પઞ્ચ આનિસંસા કાલેન ધમ્મસ્સવને કાલેન ધમ્મસાકચ્છાયા’’તિ. ચતુત્થં.