૫. પઠમપત્થનાસુત્તં

૧૩૫. ‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો રઞ્ઞો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ જેટ્ઠો પુત્તો રજ્જં પત્થેતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ જેટ્ઠો પુત્તો ઉભતો સુજાતો હોતિ માતિતો ચ પિતિતો ચ, સંસુદ્ધગહણિકો, યાવ સત્તમા પિતામહયુગા અક્ખિત્તો અનુપક્કુટ્ઠો જાતિવાદેન; અભિરૂપો હોતિ દસ્સનીયો પાસાદિકો પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતો; માતાપિતૂનં પિયો હોતિ મનાપો; નેગમજાનપદસ્સ પિયો હોતિ મનાપો; યાનિ તાનિ રઞ્ઞં ખત્તિયાનં મુદ્ધાવસિત્તાનં સિપ્પટ્ઠાનાનિ હત્થિસ્મિં વા અસ્સસ્મિં વા રથસ્મિં વા ધનુસ્મિં વા થરુસ્મિં વા તત્થ સિક્ખિતો હોતિ અનવયો.

‘‘તસ્સ એવં હોતિ – ‘અહં ખોમ્હિ ઉભતો સુજાતો માતિતો ચ પિતિતો ચ, સંસુદ્ધગહણિકો, યાવ સત્તમા પિતામહયુગા અક્ખિત્તો અનુપક્કુટ્ઠો જાતિવાદેન. કસ્માહં રજ્જં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ અભિરૂપો દસ્સનીયો પાસાદિકો પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતો. કસ્માહં રજ્જં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ માતાપિતૂનં પિયો મનાપો. કસ્માહં રજ્જં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ નેગમજાનપદસ્સ પિયો મનાપો. કસ્માહં રજ્જં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ યાનિ તાનિ રઞ્ઞં ખત્તિયાનં મુદ્ધાવસિત્તાનં સિપ્પટ્ઠાનાનિ હત્થિસ્મિં વા અસ્સસ્મિં વા રથસ્મિં વા ધનુસ્મિં વા થરુસ્મિં વા, તત્થ [તત્થમ્હિ (સી.), તત્થપિ (ક.)] સિક્ખિતો અનવયો. કસ્માહં રજ્જં ન પત્થેય્ય’ન્તિ! ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો રઞ્ઞો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ જેટ્ઠો પુત્તો રજ્જં પત્થેતિ.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ આસવાનં ખયં પત્થેતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સદ્ધો હોતિ, સદ્દહતિ તથાગતસ્સ બોધિં – ‘ઇતિપિ સો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો વિજ્જાચરણસમ્પન્નો સુગતો લોકવિદૂ અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથિ સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા’તિ. અપ્પાબાધો હોતિ અપ્પાતઙ્કો, સમવેપાકિનિયા ગહણિયા સમન્નાગતો નાતિસીતાય નાચ્ચુણ્હાય મજ્ઝિમાય પધાનક્ખમાય; અસઠો હોતિ અમાયાવી, યથાભૂતં અત્તાનં આવિકત્તા સત્થરિ વા વિઞ્ઞૂસુ વા સબ્રહ્મચારીસુ; આરદ્ધવીરિયો વિહરતિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ; પઞ્ઞવા હોતિ ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા.

‘‘તસ્સ એવં હોતિ – ‘અહં ખોમ્હિ સદ્ધો, સદ્દહામિ તથાગતસ્સ બોધિં – ઇતિપિ સો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા’તિ. ‘કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ અપ્પાબાધો અપ્પાતઙ્કો સમવેપાકિનિયા ગહણિયા સમન્નાગતો નાતિસીતાય નાચ્ચુણ્હાય મજ્ઝિમાય પધાનક્ખમાય. કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ અસઠો અમાયાવી યથાભૂતં અત્તાનં આવિકત્તા સત્થરિ વા વિઞ્ઞૂસુ વા સબ્રહ્મચારીસુ. કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ આરદ્ધવીરિયો વિહરામિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ. કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ પઞ્ઞવા ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા. કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્ય’ન્તિ! ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ આસવાનં ખયં પત્થેતી’’તિ. પઞ્ચમં.