૬. દુતિયપત્થનાસુત્તં

૧૩૬. ‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો રઞ્ઞો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ જેટ્ઠો પુત્તો ઓપરજ્જં [ઉપરજ્જં (સ્યા. પી. ક.)] પત્થેતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ જેટ્ઠો પુત્તો ઉભતો સુજાતો હોતિ માતિતો ચ પિતિતો ચ, સંસુદ્ધગહણિકો, યાવ સત્તમા પિતામહયુગા અક્ખિત્તો અનુપક્કુટ્ઠો જાતિવાદેન; અભિરૂપો હોતિ દસ્સનીયો પાસાદિકો પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતો; માતાપિતૂનં પિયો હોતિ મનાપો, બલકાયસ્સ પિયો હોતિ મનાપો; પણ્ડિતો હોતિ વિયત્તો મેધાવી પટિબલો અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્ને અત્થે ચિન્તેતું.

‘‘તસ્સ એવં હોતિ – ‘અહં ખોમ્હિ ઉભતો સુજાતો માતિતો ચ પિતિતો ચ, સંસુદ્ધગહણિકો, યાવ સત્તમા પિતામહયુગા અક્ખિત્તો અનુપક્કુટ્ઠો જાતિવાદેન. કસ્માહં ઓપરજ્જં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ અભિરૂપો દસ્સનીયો પાસાદિકો પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતો. કસ્માહં ઓપરજ્જં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ માતાપિતૂનં પિયો મનાપો. કસ્માહં ઓપરજ્જં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ બલકાયસ્સ પિયો મનાપો. કસ્માહં ઓપરજ્જં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ પણ્ડિતો વિયત્તો મેધાવી પટિબલો અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્ને અત્થે ચિન્તેતું. કસ્માહં ઓપરજ્જં ન પત્થેય્ય’ન્તિ! ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો રઞ્ઞો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ જેટ્ઠો પુત્તો ઓપરજ્જં પત્થેતિ.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ આસવાનં ખયં પત્થેતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સીલવા હોતિ…પે… સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ; બહુસ્સુતો હોતિ…પે… દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા; ચતૂસુ સતિપટ્ઠાનેસુ સુપ્પતિટ્ઠિતચિત્તો [સુપટ્ઠિતચિત્તો (સી. સ્યા.), સૂપટ્ઠિતચિત્તો (ક.)] હોતિ; આરદ્ધવીરિયો વિહરતિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ; પઞ્ઞવા હોતિ, ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા.

‘‘તસ્સ એવં હોતિ – ‘અહં ખોમ્હિ સીલવા, પાતિમોક્ખસંવરસંવુતો વિહરામિ આચારગોચરસમ્પન્નો અણુમત્તેસુ વજ્જેસુ ભયદસ્સાવી, સમાદાય સિક્ખામિ સિક્ખાપદેસુ. કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ બહુસ્સુતો સુતધરો સુતસન્નિચયો, યે તે ધમ્મા આદિકલ્યાણા મજ્ઝેકલ્યાણા પરિયોસાનકલ્યાણા સાત્થં સબ્યઞ્જનં [સત્થા બ્યઞ્જના (સી.)] કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં અભિવદન્તિ, તથારૂપા મે ધમ્મા બહુસ્સુતા હોન્તિ ધાતા વચસા પરિચિતા મનસાનુપેક્ખિતા દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ ચતૂસુ સતિપટ્ઠાનેસુ સુપ્પતિટ્ઠિતચિત્તો. કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ આરદ્ધવીરિયો વિહરામિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ. કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્યં! અહં ખોમ્હિ પઞ્ઞવા ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા. કસ્માહં આસવાનં ખયં ન પત્થેય્ય’ન્તિ! ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ આસવાનં ખયં પત્થેતી’’તિ. છટ્ઠં.