૭. વસ્સકારસુત્તં

૧૮૭. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. અથ ખો વસ્સકારો બ્રાહ્મણો મગધમહામત્તો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો વસ્સકારો બ્રાહ્મણો મગધમહામત્તો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘જાનેય્ય નુ ખો, ભો ગોતમ, અસપ્પુરિસો અસપ્પુરિસં – ‘અસપ્પુરિસો અયં ભવ’’’ન્તિ? ‘‘અટ્ઠાનં ખો એતં, બ્રાહ્મણ, અનવકાસો યં અસપ્પુરિસો અસપ્પુરિસં જાનેય્ય – ‘અસપ્પુરિસો અયં ભવ’’’ન્તિ. ‘‘જાનેય્ય પન, ભો ગોતમ, અસપ્પુરિસો સપ્પુરિસં – ‘સપ્પુરિસો અયં ભવ’’’ન્તિ? ‘‘એતમ્પિ ખો, બ્રાહ્મણ, અટ્ઠાનં અનવકાસો યં અસપ્પુરિસો સપ્પુરિસં જાનેય્ય – ‘સપ્પુરિસો અયં ભવ’’’ન્તિ. ‘‘જાનેય્ય નુ ખો, ભો ગોતમ, સપ્પુરિસો સપ્પુરિસં – ‘સપ્પુરિસો અયં ભવ’’’ન્તિ? ‘‘ઠાનં ખો એતં, બ્રાહ્મણ, વિજ્જતિ યં સપ્પુરિસો સપ્પુરિસં જાનેય્ય – ‘સપ્પુરિસો અયં ભવ’’’ન્તિ. ‘‘જાનેય્ય પન, ભો ગોતમ, સપ્પુરિસો અસપ્પુરિસં – ‘અસપ્પુરિસો અયં ભવ’’’ન્તિ? ‘‘એતમ્પિ ખો, બ્રાહ્મણ, ઠાનં વિજ્જતિ યં સપ્પુરિસો અસપ્પુરિસં જાનેય્ય – ‘અસપ્પુરિસો અયં ભવ’’’ન્તિ.

‘‘અચ્છરિયં, ભો ગોતમ, અબ્ભુતં, ભો ગોતમ! યાવ સુભાસિતં ચિદં, ભોતા ગોતમેન – ‘અટ્ઠાનં ખો એતં, બ્રાહ્મણ, અનવકાસો યં અસપ્પુરિસો અસપ્પુરિસં જાનેય્ય – અસપ્પુરિસો અયં ભવન્તિ. એતમ્પિ ખો, બ્રાહ્મણ, અટ્ઠાનં અનવકાસો યં અસપ્પુરિસો સપ્પુરિસં જાનેય્ય – સપ્પુરિસો અયં ભવન્તિ. ઠાનં ખો એતં, બ્રાહ્મણ, વિજ્જતિ યં સપ્પુરિસો સપ્પુરિસં જાનેય્ય – સપ્પુરિસો અયં ભવન્તિ. એતમ્પિ ખો, બ્રાહ્મણ, ઠાનં વિજ્જતિ યં સપ્પુરિસો અસપ્પુરિસં જાનેય્ય – અસપ્પુરિસો અયં ભવ’’’ન્તિ.

‘‘એકમિદં, ભો ગોતમ, સમયં તોદેય્યસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ પરિસતિ પરૂપારમ્ભં વત્તેન્તિ – ‘બાલો અયં રાજા એળેય્યો સમણે રામપુત્તે અભિપ્પસન્નો, સમણે ચ પન રામપુત્તે એવરૂપં પરમનિપચ્ચકારં કરોતિ, યદિદં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મ’ન્તિ. ઇમેપિ રઞ્ઞો એળેય્યસ્સ પરિહારકા બાલા – યમકો મોગ્ગલ્લો [પુગ્ગલો (ક.)] ઉગ્ગો નાવિન્દકી ગન્ધબ્બો અગ્ગિવેસ્સો, યે સમણે રામપુત્તે અભિપ્પસન્ના, સમણે ચ પન રામપુત્તે એવરૂપં પરમનિપચ્ચકારં કરોન્તિ, યદિદં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મન્તિ. ત્યાસ્સુદં તોદેય્યો બ્રાહ્મણો ઇમિના નયેન નેતિ. તં કિં મઞ્ઞન્તિ, ભોન્તો, પણ્ડિતો રાજા એળેય્યો કરણીયાધિકરણીયેસુ વચનીયાધિવચનીયેસુ અલમત્થદસતરેહિ અલમત્થદસતરો’તિ? ‘એવં, ભો, પણ્ડિતો રાજા એળેય્યો કરણીયાધિકરણીયેસુ વચનીયાધિવચનીયેસુ અલમત્થદસતરેહિ અલમત્થદસતરો’’’તિ.

‘‘યસ્મા ચ ખો, ભો, સમણો રામપુત્તો રઞ્ઞા એળેય્યેન પણ્ડિતેન પણ્ડિતતરો કરણીયાધિકરણીયેસુ વચનીયાધિવચનીયેસુ અલમત્થદસતરેન અલમત્થદસતરો, તસ્મા રાજા એળેય્યો સમણે રામપુત્તે અભિપ્પસન્નો, સમણે ચ પન રામપુત્તે એવરૂપં પરમનિપચ્ચકારં કરોતિ, યદિદં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞન્તિ, ભોન્તો, પણ્ડિતા રઞ્ઞો એળેય્યસ્સ પરિહારકા – યમકો મોગ્ગલ્લો ઉગ્ગો નાવિન્દકી ગન્ધબ્બો અગ્ગિવેસ્સો, કરણીયાધિકરણીયેસુ વચનીયાધિવચનીયેસુ અલમત્થદસતરેહિ અલમત્થદસતરાતિ? ‘એવં, ભો, પણ્ડિતા રઞ્ઞો એળેય્યસ્સ પરિહારકા – યમકો મોગ્ગલ્લો ઉગ્ગો નાવિન્દકી ગન્ધબ્બો અગ્ગિવેસ્સો, કરણીયાધિકરણીયેસુ વચનીયાધિવચનીયેસુ અલમત્થદસતરેહિ અલમત્થદસતરા’’’તિ.

‘‘યસ્મા ચ ખો, ભો, સમણો રામપુત્તો રઞ્ઞો એળેય્યસ્સ પરિહારકેહિ પણ્ડિતેહિ પણ્ડિતતરો કરણીયાધિકરણીયેસુ વચનીયાધિવચનીયેસુ અલમત્થદસતરેહિ અલમત્થદસતરો, તસ્મા રઞ્ઞો એળેય્યસ્સ પરિહારકા સમણે રામપુત્તે અભિપ્પસન્ના; સમણે ચ પન રામપુત્તે એવરૂપં પરમનિપચ્ચકારં કરોન્તિ, યદિદં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મ’’ન્તિ.

‘‘અચ્છરિયં, ભો, ગોતમ, અબ્ભુતં, ભો ગોતમ! યાવ સુભાસિતં ચિદં ભોતા ગોતમેન – ‘અટ્ઠાનં ખો એતં, બ્રાહ્મણ, અનવકાસો યં અસપ્પુરિસો અસપ્પુરિસં જાનેય્ય – અસપ્પુરિસો અયં ભવન્તિ. એતમ્પિ ખો, બ્રાહ્મણ, અટ્ઠાનં અનવકાસો યં અસપ્પુરિસો સપ્પુરિસં જાનેય્ય – સપ્પુરિસો અયં ભવન્તિ. ઠાનં ખો એતં, બ્રાહ્મણ, વિજ્જતિ યં સપ્પુરિસો સપ્પુરિસં જાનેય્ય – સપ્પુરિસો અયં ભવન્તિ. એતમ્પિ ખો, બ્રાહ્મણ, ઠાનં વિજ્જતિ યં સપ્પુરિસો અસપ્પુરિસં જાનેય્ય – અસપ્પુરિસો અયં ભવ’ન્તિ. હન્દ ચ દાનિ મયં, ભો ગોતમ, ગચ્છામ. બહુકિચ્ચા મયં બહુકરણીયા’’તિ. ‘‘યસ્સદાનિ ત્વં, બ્રાહ્મણ, કાલં મઞ્ઞસી’’તિ. અથ ખો વસ્સકારો બ્રાહ્મણો મગધમહામત્તો ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામીતિ. સત્તમં.