૮. ઉપકસુત્તં

૧૮૮. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. અથ ખો ઉપકો મણ્ડિકાપુત્તો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો ઉપકો મણ્ડિકાપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘અહઞ્હિ, ભન્તે, એવંવાદી એવંદિટ્ઠિ – ‘યો કોચિ પરૂપારમ્ભં વત્તેતિ, પરૂપારમ્ભં વત્તેન્તો સબ્બો સો [સબ્બસો (સી. પી.)] ન ઉપપાદેતિ. અનુપપાદેન્તો ગારય્હો હોતિ ઉપવજ્જો’’’તિ. ‘‘પરૂપારમ્ભં ચે, ઉપક, વત્તેતિ પરૂપારમ્ભં વત્તેન્તો ન ઉપપાદેતિ, અનુપપાદેન્તો ગારય્હો હોતિ ઉપવજ્જો. ત્વં ખો, ઉપક, પરૂપારમ્ભં વત્તેસિ, પરૂપારમ્ભં વત્તેન્તો ન ઉપપાદેસિ, અનુપપાદેન્તો ગારય્હો હોસિ ઉપવજ્જો’’તિ. ‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, ઉમ્મુજ્જમાનકંયેવ મહતા પાસેન બન્ધેય્ય; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, ઉમ્મુજ્જમાનકોયેવ ભગવતા મહતા વાદપાસેન [મહતા પાસેન (ક.)] બદ્ધો’’તિ.

‘‘ઇદં અકુસલન્તિ ખો, ઉપક, મયા પઞ્ઞત્તં. તત્થ અપરિમાણા પદા અપરિમાણા બ્યઞ્જના અપરિમાણા તથાગતસ્સ ધમ્મદેસના – ઇતિપિદં અકુસલન્તિ. તં ખો પનિદં અકુસલં પહાતબ્બન્તિ ખો, ઉપક, મયા પઞ્ઞત્તં. તત્થ અપરિમાણા પદા અપરિમાણા બ્યઞ્જના અપરિમાણા તથાગતસ્સ ધમ્મદેસના – ઇતિપિદં અકુસલં પહાતબ્બન્તિ.

‘‘ઇદં કુસલન્તિ ખો, ઉપક, મયા પઞ્ઞત્તં. તત્થ અપરિમાણા પદા અપરિમાણા બ્યઞ્જના અપરિમાણા તથાગતસ્સ ધમ્મદેસના – ઇતિપિદં કુસલન્તિ. તં ખો પનિદં કુસલં ભાવેતબ્બન્તિ ખો, ઉપક, મયા પઞ્ઞત્તં. તત્થ અપરિમાણા પદા અપરિમાણા બ્યઞ્જના અપરિમાણા તથાગતસ્સ ધમ્મદેસના – ઇતિપિદં કુસલં ભાવેતબ્બ’’ન્તિ.

અથ ખો ઉપકો મણ્ડિકાપુત્તો ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા યેન રાજા માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા યાવતકો અહોસિ ભગવતા સદ્ધિં કથાસલ્લાપો તં સબ્બં રઞ્ઞો માગધસ્સ અજાતસત્તુસ્સ વેદેહિપુત્તસ્સ આરોચેસિ.

એવં વુત્તે રાજા માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો કુપિતો અનત્તમનો ઉપકં મણ્ડિકાપુત્તં એતદવોચ – ‘‘યાવ ધંસી વતાયં લોણકારદારકો યાવ મુખરો યાવ પગબ્બો યત્ર હિ નામ તં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં આસાદેતબ્બં મઞ્ઞિસ્સતિ; અપેહિ ત્વં, ઉપક, વિનસ્સ, મા તં અદ્દસ’’ન્તિ. અટ્ઠમં.