૫. બ્રાહ્મણસચ્ચસુત્તં

૧૮૫. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા અભિઞ્ઞાતા અભિઞ્ઞાતા પરિબ્બાજકા સિપ્પિનિકાતીરે પરિબ્બાજકારામે પટિવસન્તિ, સેય્યથિદં અન્નભારો વરધરો સકુલુદાયી ચ પરિબ્બાજકો અઞ્ઞે ચ અભિઞ્ઞાતા અભિઞ્ઞાતા પરિબ્બાજકા. અથ ખો ભગવા સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેન સિપ્પિનિકાતીરે પરિબ્બાજકારામો તેનુપસઙ્કમિ.

તેન ખો પન સમયેન તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં સન્નિસિન્નાનં સન્નિપતિતાનં અયમન્તરા કથા ઉદપાદિ – ‘‘ઇતિપિ બ્રાહ્મણસચ્ચાનિ, ઇતિપિ બ્રાહ્મણસચ્ચાની’’તિ. અથ ખો ભગવા યેન તે પરિબ્બાજકા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા તે પરિબ્બાજકે એતદવોચ –

‘‘કાય નુત્થ, પરિબ્બાજકા, એતરહિ કથાય સન્નિસિન્ના, કા ચ પન વો અન્તરાકથા વિપ્પકતા’’તિ? ‘‘ઇધ, ભો ગોતમ, અમ્હાકં સન્નિસિન્નાનં સન્નિપતિતાનં અયમન્તરાકથા ઉદપાદિ – ‘ઇતિપિ બ્રાહ્મણસચ્ચાનિ, ઇતિપિ બ્રાહ્મણસચ્ચાની’’’તિ.

‘‘ચત્તારિમાનિ, પરિબ્બાજકા, બ્રાહ્મણસચ્ચાનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? ઇધ, પરિબ્બાજકા, બ્રાહ્મણો એવમાહ – ‘સબ્બે પાણા અવજ્ઝા’તિ. ઇતિ વદં બ્રાહ્મણો સચ્ચં આહ, નો મુસા. સો તેન ન સમણોતિ મઞ્ઞતિ, ન બ્રાહ્મણોતિ મઞ્ઞતિ, ન સેય્યોહમસ્મીતિ મઞ્ઞતિ, ન સદિસોહમસ્મીતિ મઞ્ઞતિ, ન હીનોહમસ્મીતિ મઞ્ઞતિ. અપિ ચ યદેવ તત્થ સચ્ચં તદભિઞ્ઞાય પાણાનંયેવ અનુદ્દયાય [તદભિઞ્ઞાય અનુદયાય (ક.)] અનુકમ્પાય પટિપન્નો હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, પરિબ્બાજકા, બ્રાહ્મણો એવમાહ – ‘સબ્બે કામા અનિચ્ચા દુક્ખા વિપરિણામધમ્મા’તિ. ઇતિ વદં બ્રાહ્મણો સચ્ચમાહ, નો મુસા. સો તેન ન સમણોતિ મઞ્ઞતિ, ન બ્રાહ્મણોતિ મઞ્ઞતિ, ન સેય્યોહમસ્મીતિ મઞ્ઞતિ, ન સદિસોહમસ્મીતિ મઞ્ઞતિ, ન હીનોહમસ્મીતિ મઞ્ઞતિ. અપિ ચ યદેવ તત્થ સચ્ચં તદભિઞ્ઞાય કામાનંયેવ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, પરિબ્બાજકા, બ્રાહ્મણો એવમાહ – ‘સબ્બે ભવા અનિચ્ચા…પે… ભવાનંયેવ નિબ્બિદાય વિરાગાય નિરોધાય પટિપન્નો હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, પરિબ્બાજકા, બ્રાહ્મણો એવમાહ – ‘નાહં ક્વચનિ [ક્વચન (સી. સ્યા.)] કસ્સચિ કિઞ્ચનતસ્મિં ન ચ મમ ક્વચનિ કત્થચિ કિઞ્ચનતત્થી’તિ. ઇતિ વદં બ્રાહ્મણો સચ્ચં આહ, નો મુસા. સો તેન ન સમણોતિ મઞ્ઞતિ, ન બ્રાહ્મણોતિ મઞ્ઞતિ, ન સેય્યોહમસ્મીતિ મઞ્ઞતિ, ન સદિસોહમસ્મીતિ મઞ્ઞતિ, ન હીનોહમસ્મીતિ મઞ્ઞતિ. અપિ ચ યદેવ તત્થ સચ્ચં તદભિઞ્ઞાય આકિઞ્ચઞ્ઞંયેવ પટિપદં પટિપન્નો હોતિ. ઇમાનિ ખો, પરિબ્બાજકા, ચત્તારિ બ્રાહ્મણસચ્ચાનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાની’’તિ. પઞ્ચમં.