૧. પુબ્બેવસમ્બોધસુત્તં

૧૦૪. ‘‘પુબ્બેવ મે, ભિક્ખવે, સમ્બોધા અનભિસમ્બુદ્ધસ્સ બોધિસત્તસ્સેવ સતો એતદહોસિ – ‘કો નુ ખો લોકે અસ્સાદો, કો આદીનવો, કિં નિસ્સરણ’ન્તિ? તસ્સ મય્હં, ભિક્ખવે, એતદહોસિ – ‘યં ખો લોકં [લોકે (સી. સ્યા. કં. પી.)] પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ સુખં સોમનસ્સં, અયં લોકે અસ્સાદો. યં લોકો [લોકે (પી. ક.)] અનિચ્ચો દુક્ખો વિપરિણામધમ્મો, અયં લોકે આદીનવો. યો લોકે છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાનં, ઇદં લોકે નિસ્સરણ’ન્તિ [લોકનિસ્સરણં (અટ્ઠ.) ‘‘લોકે નિસ્સરણ’’ન્તિ પદેન સંસન્દિતબ્બં]. યાવકીવઞ્ચાહં, ભિક્ખવે, એવં લોકસ્સ અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો આદીનવઞ્ચ આદીનવતો નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં નાબ્ભઞ્ઞાસિં, નેવ તાવાહં, ભિક્ખવે, સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય ‘અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધો’તિ [અભિસમ્બુદ્ધો (સી. સ્યા. કં. ક.)] પચ્ચઞ્ઞાસિં. યતો ચ ખ્વાહં [ખો અહં (સી. પી.), ખોહં (સ્યા. કં. ક.)], ભિક્ખવે, એવં લોકસ્સ અસ્સાદઞ્ચ અસ્સાદતો આદીનવઞ્ચ આદીનવતો નિસ્સરણઞ્ચ નિસ્સરણતો યથાભૂતં અબ્ભઞ્ઞાસિં, અથાહં, ભિક્ખવે, સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય ‘અનુત્તરં સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુદ્ધો’તિ પચ્ચઞ્ઞાસિં. ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનં ઉદપાદિ – ‘અકુપ્પા મે વિમુત્તિ [ચેતોવિમુત્તિ (સી. પી. ક.)], અયમન્તિમા જાતિ, નત્થિ દાનિ પુનબ્ભવો’’’તિ. પઠમં.