૧૦. પંસુધોવકસુત્તં

૧૦૨. ‘‘સન્તિ, ભિક્ખવે, જાતરૂપસ્સ ઓળારિકા ઉપક્કિલેસા પંસુવાલુકા [પંસુવાલિકા (સી. સ્યા. કં. પી.)] સક્ખરકઠલા. તમેનં પંસુધોવકો વા પંસુધોવકન્તેવાસી વા દોણિયં આકિરિત્વા ધોવતિ સન્ધોવતિ નિદ્ધોવતિ. તસ્મિં પહીને તસ્મિં બ્યન્તીકતે સન્તિ જાતરૂપસ્સ મજ્ઝિમસહગતા ઉપક્કિલેસા સુખુમસક્ખરા થૂલવાલુકા [થૂલવાલિકા (સી. પી.), થુલ્લવાલિકા (સ્યા. કં.)]. તમેનં પંસુધોવકો વા પંસુધોવકન્તેવાસી વા ધોવતિ સન્ધોવતિ નિદ્ધોવતિ. તસ્મિં પહીને તસ્મિં બ્યન્તીકતે સન્તિ જાતરૂપસ્સ સુખુમસહગતા ઉપક્કિલેસા સુખુમવાલુકા કાળજલ્લિકા. તમેનં પંસુધોવકો વા પંસુધોવકન્તેવાસી વા ધોવતિ સન્ધોવતિ નિદ્ધોવતિ. તસ્મિં પહીને તસ્મિં બ્યન્તીકતે અથાપરં સુવણ્ણસિકતાવસિસ્સન્તિ [સુવણ્ણજાતરૂપકાવસિસ્સન્તિ (ક.)]. તમેનં સુવણ્ણકારો વા સુવણ્ણકારન્તેવાસી વા જાતરૂપં મૂસાયં પક્ખિપિત્વા ધમતિ સન્ધમતિ નિદ્ધમતિ. તં હોતિ જાતરૂપં ધન્તં સન્ધન્તં [અધન્તં અસન્ધન્તં (સ્યા. કં.)] નિદ્ધન્તં અનિદ્ધન્તકસાવં [અનિદ્ધન્તં અનિહિતં અનિન્નીતકસાવં (સી. સ્યા. કં. પી.)], ન ચેવ મુદુ હોતિ ન ચ કમ્મનિયં, ન ચ પભસ્સરં પભઙ્ગુ ચ, ન ચ સમ્મા ઉપેતિ કમ્માય. હોતિ સો, ભિક્ખવે, સમયો યં સુવણ્ણકારો વા સુવણ્ણકારન્તેવાસી વા તં જાતરૂપં ધમતિ સન્ધમતિ નિદ્ધમતિ. તં હોતિ જાતરૂપં ધન્તં સન્ધન્તં નિદ્ધન્તં નિદ્ધન્તકસાવં [નિહિતં નિન્નીતકસાવં (સી. સ્યા. કં. પી.)], મુદુ ચ હોતિ કમ્મનિયઞ્ચ પભસ્સરઞ્ચ, ન ચ પભઙ્ગુ, સમ્મા ઉપેતિ કમ્માય. યસ્સા યસ્સા ચ પિલન્ધનવિકતિયા આકઙ્ખતિ – યદિ પટ્ટિકાય [મુદ્દિકાય (અ. નિ. ૫.૨૩], યદિ કુણ્ડલાય, યદિ ગીવેય્યકે [ગીવેય્યકેન (ક.), ગીવેય્યકાય (?)], યદિ સુવણ્ણમાલાય – તઞ્ચસ્સ અત્થં અનુભોતિ.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, સન્તિ અધિચિત્તમનુયુત્તસ્સ ભિક્ખુનો ઓળારિકા ઉપક્કિલેસા કાયદુચ્ચરિતં વચીદુચ્ચરિતં મનોદુચ્ચરિતં, તમેનં સચેતસો ભિક્ખુ દબ્બજાતિકો પજહતિ વિનોદેતિ બ્યન્તીકરોતિ અનભાવં ગમેતિ. તસ્મિં પહીને તસ્મિં બ્યન્તીકતે સન્તિ અધિચિત્તમનુયુત્તસ્સ ભિક્ખુનો મજ્ઝિમસહગતા ઉપક્કિલેસા કામવિતક્કો બ્યાપાદવિતક્કો વિહિંસાવિતક્કો, તમેનં સચેતસો ભિક્ખુ દબ્બજાતિકો પજહતિ વિનોદેતિ બ્યન્તીકરોતિ અનભાવં ગમેતિ. તસ્મિં પહીને તસ્મિં બ્યન્તીકતે સન્તિ અધિચિત્તમનુયુત્તસ્સ ભિક્ખુનો સુખુમસહગતા ઉપક્કિલેસા ઞાતિવિતક્કો જનપદવિતક્કો અનવઞ્ઞત્તિપટિસંયુત્તો વિતક્કો, તમેનં સચેતસો ભિક્ખુ દબ્બજાતિકો પજહતિ વિનોદેતિ બ્યન્તીકરોતિ અનભાવં ગમેતિ. તસ્મિં પહીને તસ્મિં બ્યન્તીકતે અથાપરં ધમ્મવિતક્કાવસિસ્સતિ [ધમ્મવિતક્કોવસિસ્સતિ (ક.)]. સો હોતિ સમાધિ ન ચેવ સન્તો ન ચ પણીતો નપ્પટિપ્પસ્સદ્ધલદ્ધો ન એકોદિભાવાધિગતો સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિતગતો [સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિતવતો (સી. સ્યા. કં. પી.), સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિવાવતો (ક.), સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિયાધિગતો (?) અ. નિ. ૯.૩૭; દી. નિ. ૩.૩૫૫] હોતિ. સો, ભિક્ખવે, સમયો યં તં ચિત્તં અજ્ઝત્તંયેવ સન્તિટ્ઠતિ સન્નિસીદતિ એકોદિ હોતિ [એકોદિભાવં ગચ્છતિ (સી.), એકોદિભાવો હોતિ (સ્યા. કં. ક.), એકોદિહોતિ (પી.)] સમાધિયતિ. સો હોતિ સમાધિ સન્તો પણીતો પટિપ્પસ્સદ્ધિલદ્ધો એકોદિભાવાધિગતો ન સસઙ્ખારનિગ્ગય્હવારિતગતો. યસ્સ યસ્સ ચ અભિઞ્ઞા સચ્છિકરણીયસ્સ ધમ્મસ્સ ચિત્તં અભિનિન્નામેતિ અભિઞ્ઞા સચ્છિકિરિયાય તત્ર તત્રેવ સક્ખિભબ્બતં પાપુણાતિ સતિ સતિઆયતને.

‘‘સો સચે આકઙ્ખતિ – ‘અનેકવિહિતં ઇદ્ધિવિધં પચ્ચનુભવેય્યં – એકોપિ હુત્વા બહુધા અસ્સં, બહુધાપિ હુત્વા એકો અસ્સં; આવિભાવં, તિરોભાવં; તિરોકુટ્ટં તિરોપાકારં તિરોપબ્બતં અસજ્જમાનો ગચ્છેય્યં, સેય્યથાપિ આકાસે; પથવિયાપિ ઉમ્મુજ્જનિમુજ્જં કરેય્યં, સેય્યથાપિ ઉદકે; ઉદકેપિ અભિજ્જમાને [અભિજ્જમાનો (સી. પી. ક.)] ગચ્છેય્યં, સેય્યથાપિ પથવિયં; આકાસેપિ પલ્લઙ્કેન કમેય્યં, સેય્યથાપિ પક્ખી સકુણો; ઇમેપિ ચન્દિમસૂરિયે એવંમહિદ્ધિકે એવંમહાનુભાવે પાણિના પરિમસેય્યં પરિમજ્જેય્યં; યાવ બ્રહ્મલોકાપિ કાયેન વસં વત્તેય્ય’ન્તિ, તત્ર તત્રેવ સક્ખિભબ્બતં પાપુણાતિ સતિ સતિઆયતને.

‘‘સો સચે આકઙ્ખતિ – ‘દિબ્બાય સોતધાતુયા વિસુદ્ધાય અતિક્કન્તમાનુસિકાય ઉભો સદ્દે સુણેય્યં દિબ્બે ચ માનુસે ચ યે દૂરે સન્તિકે ચા’તિ, તત્ર તત્રેવ સક્ખિભબ્બતં પાપુણાતિ સતિ સતિઆયતને.

‘‘સો સચે આકઙ્ખતિ – ‘પરસત્તાનં પરપુગ્ગલાનં ચેતસા ચેતો પરિચ્ચ પજાનેય્યં – સરાગં વા ચિત્તં સરાગં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં, વીતરાગં વા ચિત્તં વીતરાગં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં; સદોસં વા ચિત્તં સદોસં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં, વીતદોસં વા ચિત્તં વીતદોસં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં; સમોહં વા ચિત્તં સમોહં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં, વીતમોહં વા ચિત્તં વીતમોહં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં; સંખિત્તં વા ચિત્તં સંખિત્તં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં, વિક્ખિત્તં વા ચિત્તં વિક્ખિત્તં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં; મહગ્ગતં વા ચિત્તં મહગ્ગતં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં, અમહગ્ગતં વા ચિત્તં અમહગ્ગતં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં; સઉત્તરં વા ચિત્તં સઉત્તરં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં, અનુત્તરં વા ચિત્તં અનુત્તરં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં; સમાહિતં વા ચિત્તં સમાહિતં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં, અસમાહિતં વા ચિત્તં અસમાહિતં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં; વિમુત્તં વા ચિત્તં વિમુત્તં ચિત્તન્તિ પજાનેય્યં, અવિમુત્તં વા ચિત્તં અવિમુત્તં ચિત્તન્તિ પજાનેય્ય’ન્તિ, તત્ર તત્રેવ સક્ખિભબ્બતં પાપુણાતિ સતિ સતિઆયતને.

‘‘સો સચે આકઙ્ખતિ – ‘અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરેય્યં, સેય્યથિદં – એકમ્પિ જાતિં દ્વેપિ જાતિયો તિસ્સોપિ જાતિયો ચતસ્સોપિ જાતિયો પઞ્ચપિ જાતિયો દસપિ જાતિયો વીસમ્પિ જાતિયો તિંસમ્પિ જાતિયો ચત્તાલીસમ્પિ જાતિયો પઞ્ઞાસમ્પિ જાતિયો જાતિસતમ્પિ જાતિસહસ્સમ્પિ જાતિસતસહસ્સમ્પિ અનેકેપિ સંવટ્ટકપ્પે અનેકેપિ વિવટ્ટકપ્પે અનેકેપિ સંવટ્ટવિવટ્ટકપ્પે – અમુત્રાસિં એવંનામો એવંગોત્તો એવંવણ્ણો એવમાહારો એવંસુખદુક્ખપ્પટિસંવેદી એવમાયુપરિયન્તો, સો તતો ચુતો અમુત્ર ઉદપાદિં; તત્રાપાસિં એવંનામો એવંગોત્તો એવંવણ્ણો એવમાહારો એવંસુખદુક્ખપ્પટિસંવેદી એવમાયુપરિયન્તો, સો તતો ચુતો ઇધૂપપન્નોતિ, ઇતિ સાકારં સઉદ્દેસં અનેકવિહિતં પુબ્બેનિવાસં અનુસ્સરેય્ય’ન્તિ, તત્ર તત્રેવ સક્ખિભબ્બતં પાપુણાતિ સતિ સતિઆયતને.

‘‘સો સચે આકઙ્ખતિ – ‘દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન સત્તે પસ્સેય્યં ચવમાને ઉપપજ્જમાને હીને પણીતે સુવણ્ણે દુબ્બણ્ણે, સુગતે દુગ્ગતે યથાકમ્મૂપગે સત્તે પજાનેય્યં – ઇમે વત ભોન્તો સત્તા કાયદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા વચીદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા મનોદુચ્ચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં ઉપવાદકા મિચ્છાદિટ્ઠિકા મિચ્છાદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના, તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપન્ના; ઇમે વા પન ભોન્તો સત્તા કાયસુચરિતેન સમન્નાગતા વચીસુચરિતેન સમન્નાગતા મનોસુચરિતેન સમન્નાગતા અરિયાનં અનુપવાદકા સમ્માદિટ્ઠિકા સમ્માદિટ્ઠિકમ્મસમાદાના, તે કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપન્નાતિ, ઇતિ દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન સત્તે પસ્સેય્યં ચવમાને ઉપપજ્જમાને હીને પણીતે સુવણ્ણે દુબ્બણ્ણે, સુગતે દુગ્ગતે યથાકમ્મૂપગે સત્તે પજાનેય્ય’ન્તિ, તત્ર તત્રેવ સક્ખિભબ્બતં પાપુણાતિ સતિ સતિઆયતને.

‘‘સો સચે આકઙ્ખતિ – ‘આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરેય્ય’ન્તિ, તત્ર તત્રેવ સક્ખિભબ્બતં પાપુણાતિ સતિ સતિઆયતને’’તિ. દસમં.