૧૦. ચૂળનિકાસુત્તં

૮૧. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સમ્મુખામેતં, ભન્તે, ભગવતો સુતં સમ્મુખા પટિગ્ગહિતં – ‘ભગવતો, આનન્દ, સિખિસ્સ અભિભૂ નામ સાવકો બ્રહ્મલોકે ઠિતો સહસ્સિલોકધાતું [સહસ્સીલોકધાતું (પી.) સં. નિ. ૧.૧૮૫ વિત્થારો] સરેન વિઞ્ઞાપેસી’તિ. ભગવા પન, ભન્તે, અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો કીવતકં પહોતિ સરેન વિઞ્ઞાપેતુ’’ન્તિ? ‘‘સાવકો સો, આનન્દ, અપ્પમેય્યા તથાગતા’’તિ.

દુતિયમ્પિ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સમ્મુખા મેતં, ભન્તે, ભગવતો સુતં સમ્મુખા પટિગ્ગહિતં – ‘ભગવતો, આનન્દ, સિખિસ્સ અભિભૂ નામ સાવકો બ્રહ્મલોકે ઠિતો સહસ્સિલોકધાતું સરેન વિઞ્ઞાપેસી’તિ. ભગવા પન, ભન્તે, અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો કીવતકં પહોતિ સરેન વિઞ્ઞાપેતુ’’ન્તિ? ‘‘સાવકો સો, આનન્દ, અપ્પમેય્યા તથાગતા’’તિ.

તતિયમ્પિ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સમ્મુખામેતં, ભન્તે, ભગવતો સુતં સમ્મુખા પટિગ્ગહિતં – ‘ભગવતો, આનન્દ, સિખિસ્સ અભિભૂ નામ સાવકો બ્રહ્મલોકે ઠિતો સહસ્સિલોકધાતું સરેન વિઞ્ઞાપેસી’તિ. ભગવા પન, ભન્તે, અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો કીવતકં પહોતિ સરેન વિઞ્ઞાપેતુ’’ન્તિ? ‘‘સુતા તે, આનન્દ, સહસ્સી ચૂળનિકા લોકધાતૂ’’તિ? ‘‘એતસ્સ, ભગવા, કાલો; એતસ્સ, સુગત, કાલો! યં ભગવા ભાસેય્ય. ભગવતો સુત્વા ભિક્ખૂ ધારેસ્સન્તી’’તિ. ‘‘તેનહાનન્દ, સુણાહિ સાધુકં મનસિ કરોહિ, ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવતો પચ્ચસ્સોસિ. ભગવા એતદવોચ –

‘‘યાવતા, આનન્દ, ચન્દિમસૂરિયા [ચન્દિમસુરિયા (સી. સ્યા. કં. પી.)] પરિહરન્તિ, દિસા ભન્તિ વિરોચના, તાવ સહસ્સધા લોકો. તસ્મિં સહસ્સધા લોકે સહસ્સં [તસ્મિં સહસ્સં (સ્યા. કં. પી.)] ચન્દાનં, સહસ્સં સૂરિયાનં, સહસ્સં સિનેરુપબ્બતરાજાનં, સહસ્સં જમ્બુદીપાનં, સહસ્સં અપરગોયાનાનં, સહસ્સં ઉત્તરકુરૂનં, સહસ્સં પુબ્બવિદેહાનં, ચત્તારિ મહાસમુદ્દસહસ્સાનિ, ચત્તારિ મહારાજસહસ્સાનિ, સહસ્સં ચાતુમહારાજિકાનં, સહસ્સં તાવતિંસાનં, સહસ્સં યામાનં, સહસ્સં તુસિતાનં, સહસ્સં નિમ્માનરતીનં, સહસ્સં પરનિમ્મિતવસવત્તીનં, સહસ્સં બ્રહ્મલોકાનં – અયં વુચ્ચતાનન્દ, સહસ્સી ચૂળનિકા લોકધાતુ.

‘‘યાવતાનન્દ, સહસ્સી ચૂળનિકા લોકધાતુ તાવ સહસ્સધા લોકો. અયં વુચ્ચતાનન્દ, દ્વિસહસ્સી મજ્ઝિમિકા લોકધાતુ.

‘‘યાવતાનન્દ, દ્વિસહસ્સી મજ્ઝિમિકા લોકધાતુ તાવ સહસ્સધા લોકો. અયં વુચ્ચતાનન્દ, તિસહસ્સી મહાસહસ્સી લોકધાતુ.

‘‘આકઙ્ખમાનો, આનન્દ, તથાગતો તિસહસ્સિમહાસહસ્સિલોકધાતું [તિસહસ્સિ મહાસહસ્સિં લોકધાતું (સ્યા. કં.), તિસહસ્સીમહાસહસ્સીલોકધાતું (પી.)] સરેન વિઞ્ઞાપેય્ય, યાવતા પન આકઙ્ખેય્યા’’તિ.

‘‘યથા કથં પન, ભન્તે, ભગવા તિસહસ્સિમહાસહસ્સિલોકધાતું સરેન વિઞ્ઞાપેય્ય, યાવતા પન આકઙ્ખેય્યા’’તિ? ‘‘ઇધાનન્દ, તથાગતો તિસહસ્સિમહાસહસ્સિલોકધાતું ઓભાસેન ફરેય્ય. યદા તે સત્તા તં આલોકં સઞ્જાનેય્યું, અથ તથાગતો ઘોસં કરેય્ય સદ્દમનુસ્સાવેય્ય. એવં ખો, આનન્દ, તથાગતો તિસહસ્સિમહાસહસ્સિલોકધાતું સરેન વિઞ્ઞાપેય્ય, યાવતા પન આકઙ્ખેય્યા’’તિ.

એવં વુત્તે આયસ્મા આનન્દો (આયસ્મન્તં ઉદાયિં) [(ભગવન્તં) (સી.), ( ) નત્થિ સ્યા. કં. પોત્થકેસુ. અટ્ઠકથાય સમેતિ] એતદવોચ – ‘‘લાભા વત મે, સુલદ્ધં વત મે, યસ્સ મે સત્થા એવંમહિદ્ધિકો એવંમહાનુભાવો’’તિ. એવં વુત્તે આયસ્મા ઉદાયી આયસ્મન્તં આનન્દં એતદવોચ – ‘‘કિં તુય્હેત્થ, આવુસો આનન્દ, યદિ તે સત્થા એવંમહિદ્ધિકો એવંમહાનુભાવો’’તિ? એવં વુત્તે ભગવા આયસ્મન્તં ઉદાયિં એતદવોચ – ‘‘મા હેવં, ઉદાયિ, મા હેવં, ઉદાયિ. સચે, ઉદાયિ, આનન્દો અવીતરાગો કાલં કરેય્ય, તેન ચિત્તપ્પસાદેન સત્તક્ખત્તું દેવેસુ દેવરજ્જં કારેય્ય, સત્તક્ખત્તું ઇમસ્મિંયેવ જમ્બુદીપે મહારજ્જં કારેય્ય. અપિ ચ, ઉદાયિ, આનન્દો દિટ્ઠેવ ધમ્મે પરિનિબ્બાયિસ્સતી’’તિ. દસમં.

આનન્દવગ્ગો તતિયો.