૮. અઞ્ઞતિત્થિયસુત્તં

૬૯. ‘‘સચે, ભિક્ખવે, અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા એવં પુચ્છેય્યું – ‘તયોમે, આવુસો, ધમ્મા. કતમે તયો? રાગો, દોસો, મોહો – ઇમે ખો, આવુસો, તયો ધમ્મા. ઇમેસં, આવુસો, તિણ્ણં ધમ્માનં કો વિસેસો કો અધિપ્પયાસો [અધિપ્પાયો (સી.) અધિપ્પાયાસો (સ્યા. કં. પી.) અધિ + પ + યસુ + ણ = અધિપ્પયાસો] કિં નાનાકરણ’ન્તિ? એવં પુટ્ઠા તુમ્હે, ભિક્ખવે, તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં કિન્તિ બ્યાકરેય્યાથા’’તિ? ‘‘ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા ભગવંનેત્તિકા ભગવંપટિસરણા. સાધુ વત, ભન્તે, ભગવન્તંયેવ પટિભાતુ એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો. ભગવતો સુત્વા ભિક્ખૂ ધારેસ્સન્તી’’તિ. ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘સચે, ભિક્ખવે, અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા એવં પુચ્છેય્યું – ‘તયોમે, આવુસો, ધમ્મા. કતમે તયો? રાગો, દોસો, મોહો – ઇમે ખો, આવુસો, તયો ધમ્મા; ઇમેસં, આવુસો, તિણ્ણં ધમ્માનં કો વિસેસો કો અધિપ્પયાસો કિં નાનાકરણ’ન્તિ? એવં પુટ્ઠા તુમ્હે, ભિક્ખવે, તેસં અઞ્ઞતિત્થિયાનં પરિબ્બાજકાનં એવં બ્યાકરેય્યાથ – ‘રાગો ખો, આવુસો, અપ્પસાવજ્જો દન્ધવિરાગી, દોસો મહાસાવજ્જો ખિપ્પવિરાગી, મોહો મહાસાવજ્જો દન્ધવિરાગી’’’ તિ.

‘‘‘કો પનાવુસો, હેતુ કો પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો વા રાગો ઉપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો વા રાગો ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તતી’તિ? ‘સુભનિમિત્તન્તિસ્સ વચનીયં. તસ્સ સુભનિમિત્તં અયોનિસો મનસિ કરોતો અનુપ્પન્નો વા રાગો ઉપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો વા રાગો ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તતિ. અયં ખો, આવુસો, હેતુ અયં પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો વા રાગો ઉપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો વા રાગો ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તતી’’’તિ.

‘‘‘કો પનાવુસો, હેતુ કો પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો વા દોસો ઉપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો વા દોસો ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તતી’તિ? ‘પટિઘનિમિત્તં તિસ્સ વચનીયં. તસ્સ પટિઘનિમિત્તં અયોનિસો મનસિ કરોતો અનુપ્પન્નો વા દોસો ઉપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો વા દોસો ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તતિ. અયં ખો, આવુસો, હેતુ અયં પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો વા દોસો ઉપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો વા દોસો ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તતી’’’તિ.

‘‘‘કો પનાવુસો, હેતુ કો પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો વા મોહો ઉપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો વા મોહો ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તતી’તિ? ‘અયોનિસો મનસિકારો તિસ્સ વચનીયં. તસ્સ અયોનિસો મનસિ કરોતો અનુપ્પન્નો વા મોહો ઉપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો વા મોહો ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તતિ. અયં ખો, આવુસો, હેતુ અયં પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો વા મોહો ઉપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો વા મોહો ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તતી’’’તિ.

‘‘‘કો પનાવુસો, હેતુ કો પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો ચેવ રાગો નુપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો ચ રાગો પહીયતી’તિ? ‘અસુભનિમિત્તન્તિસ્સ વચનીયં. તસ્સ અસુભનિમિત્તં યોનિસો મનસિ કરોતો અનુપ્પન્નો ચેવ રાગો નુપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો ચ રાગો પહીયતિ. અયં ખો, આવુસો, હેતુ અયં પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો ચેવ રાગો નુપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો ચ રાગો પહીયતી’’’તિ.

‘‘‘કો પનાવુસો, હેતુ કો પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો ચેવ દોસો નુપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો ચ દોસો પહીયતી’તિ? ‘મેત્તા ચેતોવિમુત્તી તિસ્સ વચનીયં. તસ્સ મેત્તં ચેતોવિમુત્તિં યોનિસો મનસિ કરોતો અનુપ્પન્નો ચેવ દોસો નુપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો ચ દોસો પહીયતિ. અયં ખો, આવુસો, હેતુ અયં પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો ચેવ દોસો નુપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો ચ દોસો પહીયતી’’’તિ.

‘‘‘કો પનાવુસો, હેતુ કો પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો ચેવ મોહો નુપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો ચ મોહો પહીયતી’તિ? ‘યોનિસોમનસિકારો તિસ્સ વચનીયં. તસ્સ યોનિસો મનસિ કરોતો અનુપ્પન્નો ચેવ મોહો નુપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો ચ મોહો પહીયતિ. અયં ખો, આવુસો, હેતુ અયં પચ્ચયો યેન અનુપ્પન્નો વા મોહો નુપ્પજ્જતિ ઉપ્પન્નો ચ મોહો પહીયતી’’’તિ. અટ્ઠમં.