૯. સુખુમાલસુત્તં

૩૯. ‘‘સુખુમાલો અહં, ભિક્ખવે, પરમસુખુમાલો અચ્ચન્તસુખુમાલો. મમ સુદં, ભિક્ખવે, પિતુ નિવેસને પોક્ખરણિયો કારિતા હોન્તિ. એકત્થ સુદં, ભિક્ખવે, ઉપ્પલં વપ્પતિ [પુપ્ફતિ (સી. પી.)], એકત્થ પદુમં, એકત્થ પુણ્ડરીકં, યાવદેવ મમત્થાય. ન ખો પનસ્સાહં, ભિક્ખવે, અકાસિકં ચન્દનં ધારેમિ [કાસિકં ચન્દનં ધારેમિ (સ્યા. કં. ક.), અકાસિકં ધારેમિ (?)]. કાસિકં, ભિક્ખવે, સુ મે તં વેઠનં હોતિ, કાસિકા કઞ્ચુકા, કાસિકં નિવાસનં, કાસિકો ઉત્તરાસઙ્ગો. રત્તિન્દિવં [રત્તિદિવં (ક.)] ખો પન મે સુ તં, ભિક્ખવે, સેતચ્છત્તં ધારીયતિ – ‘મા નં ફુસિ સીતં વા ઉણ્હં વા તિણં વા રજો વા ઉસ્સાવો વા’’’તિ.

‘‘તસ્સ મય્હં, ભિક્ખવે, તયો પાસાદા અહેસું – એકો હેમન્તિકો, એકો ગિમ્હિકો, એકો વસ્સિકો. સો ખો અહં, ભિક્ખવે, વસ્સિકે પાસાદે વસ્સિકે ચત્તારો માસે નિપ્પુરિસેહિ તૂરિયેહિ પરિચારયમાનો [પરિચારિયમાનો (સ્યા. કં. પી. ક.)] ન હેટ્ઠાપાસાદં ઓરોહામિ. યથા ખો પન, ભિક્ખવે, અઞ્ઞેસં નિવેસને દાસકમ્મકરપોરિસસ્સ કણાજકં ભોજનં દીયતિ બિલઙ્ગદુતિયં, એવમેવસ્સુ મે, ભિક્ખવે, પિતુ નિવેસને દાસકમ્મકરપોરિસસ્સ સાલિમંસોદનો દીયતિ.

‘‘તસ્સ મય્હં, ભિક્ખવે, એવરૂપાય ઇદ્ધિયા સમન્નાગતસ્સ એવરૂપેન ચ સુખુમાલેન એતદહોસિ – ‘અસ્સુતવા ખો પુથુજ્જનો અત્તના જરાધમ્મો સમાનો જરં અનતીતો પરં જિણ્ણં દિસ્વા અટ્ટીયતિ હરાયતિ જિગુચ્છતિ અત્તાનંયેવ અતિસિત્વા, અહમ્પિ ખોમ્હિ જરાધમ્મો જરં અનતીતો. અહઞ્ચેવ [અહઞ્ચે (?)] ખો પન જરાધમ્મો સમાનો જરં અનતીતો પરં જિણ્ણં દિસ્વા અટ્ટીયેય્યં હરાયેય્યં જિગુચ્છેય્યં ન મેતં અસ્સ પતિરૂપ’ન્તિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખવે, ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતો યો યોબ્બને યોબ્બનમદો સો સબ્બસો પહીયિ.

‘‘અસ્સુતવા ખો પુથુજ્જનો અત્તના બ્યાધિધમ્મો સમાનો બ્યાધિં અનતીતો પરં બ્યાધિતં દિસ્વા અટ્ટીયતિ હરાયતિ જિગુચ્છતિ અત્તાનંયેવ અતિસિત્વા – ‘અહમ્પિ ખોમ્હિ બ્યાધિધમ્મો બ્યાધિં અનતીતો, અહઞ્ચેવ ખો પન બ્યાધિધમ્મો સમાનો બ્યાધિં અનતીતો પરં બ્યાધિકં દિસ્વા અટ્ટીયેય્યં હરાયેય્યં જિગુચ્છેય્યં, ન મેતં અસ્સ પતિરૂપ’ન્તિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખવે, ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતો યો આરોગ્યે આરોગ્યમદો સો સબ્બસો પહીયિ.

‘‘અસ્સુતવા ખો પુથુજ્જનો અત્તના મરણધમ્મો સમાનો મરણં અનતીતો પરં મતં દિસ્વા અટ્ટીયતિ હરાયતિ જિગુચ્છતિ અત્તાનંયેવ અતિસિત્વા – ‘અહમ્પિ ખોમ્હિ મરણધમ્મો, મરણં અનતીતો, અહં ચેવ ખો પન મરણધમ્મો સમાનો મરણં અનતીતો પરં મતં દિસ્વા અટ્ટીયેય્યં હરાયેય્યં જિગુચ્છેય્યં, ન મેતં અસ્સ પતિરૂપ’ન્તિ. તસ્સ મય્હં, ભિક્ખવે, ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતો યો જીવિતે જીવિતમદો સો સબ્બસો પહીયી’’તિ.

‘‘તયોમે, ભિક્ખવે, મદા. કતમે તયો? યોબ્બનમદો, આરોગ્યમદો, જીવિતમદો. યોબ્બનમદમત્તો વા, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો કાયેન દુચ્ચરિતં ચરતિ, વાચાય દુચ્ચરિતં ચરતિ, મનસા દુચ્ચરિતં ચરતિ. સો કાયેન દુચ્ચરિતં ચરિત્વા, વાચાય દુચ્ચરિતં ચરિત્વા, મનસા દુચ્ચરિતં ચરિત્વા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ. આરોગ્યમદમત્તો વા, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો…પે… જીવિતમદમત્તો વા, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો કાયેન દુચ્ચરિતં ચરતિ, વાચાય દુચ્ચરિતં ચરતિ, મનસા દુચ્ચરિતં ચરતિ. સો કાયેન દુચ્ચરિતં ચરિત્વા, વાચાય દુચ્ચરિતં ચરિત્વા, મનસા દુચ્ચરિતં ચરિત્વા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જતિ.

‘‘યોબ્બનમદમત્તો વા, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. આરોગ્યમદમત્તો વા, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ…પે… જીવિતમદમત્તો વા, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતી’’તિ.

‘‘બ્યાધિધમ્મા જરાધમ્મા, અથો મરણધમ્મિનો;

યથાધમ્મા [બ્યાધિધમ્મો જરાધમ્મો, અથો મરણધમ્મિકો; યથા ધમ્મો (ક.)] તથાસન્તા, જિગુચ્છન્તિ પુથુજ્જના.

‘‘અહઞ્ચે તં જિગુચ્છેય્યં, એવંધમ્મેસુ પાણિસુ;

ન મેતં પતિરૂપસ્સ, મમ એવં વિહારિનો.

‘‘સોહં એવં વિહરન્તો, ઞત્વા ધમ્મં નિરૂપધિં;

આરોગ્યે યોબ્બનસ્મિઞ્ચ, જીવિતસ્મિઞ્ચ યે મદા.

‘‘સબ્બે મદે અભિભોસ્મિ [અતીતોસ્મિ (ક.)], નેક્ખમ્મે દટ્ઠુ ખેમતં;

તસ્સ મે અહુ ઉસ્સાહો, નિબ્બાનં અભિપસ્સતો.

‘‘નાહં ભબ્બો એતરહિ, કામાનિ પટિસેવિતું;

અનિવત્તિ ભવિસ્સામિ, બ્રહ્મચરિયપરાયણો’’તિ. નવમં;