૧૦. દુતિયપાપણિકસુત્તં

૨૦. ‘‘તીહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો પાપણિકો નચિરસ્સેવ મહત્તં વેપુલ્લત્તં [મહન્તત્તં વા વેપુલ્લત્તં વા (પી. ક.)] પાપુણાતિ ભોગેસુ. કતમેહિ તીહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, પાપણિકો ચક્ખુમા ચ હોતિ વિધુરો ચ નિસ્સયસમ્પન્નો ચ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પાપણિકો ચક્ખુમા હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, પાપણિકો પણિયં જાનાતિ – ‘ઇદં પણિયં એવં કીતં, એવં વિક્કયમાનં [વિક્કીયમાનં (?)], એત્તકં મૂલં ભવિસ્સતિ, એત્તકો ઉદયો’તિ [ઉદ્દયોતિ (સી.)]. એવં ખો, ભિક્ખવે, પાપણિકો ચક્ખુમા હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પાપણિકો વિધુરો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, પાપણિકો કુસલો હોતિ પણિયં કેતુઞ્ચ વિક્કેતુઞ્ચ. એવં ખો, ભિક્ખવે, પાપણિકો વિધુરો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, પાપણિકો નિસ્સયસમ્પન્નો હોતિ? ઇધ ભિક્ખવે, પાપણિકં યે તે ગહપતી વા ગહપતિપુત્તા વા અડ્ઢા મહદ્ધના મહાભોગા તે એવં જાનન્તિ – ‘અયં ખો ભવં પાપણિકો ચક્ખુમા વિધુરો ચ પટિબલો પુત્તદારઞ્ચ પોસેતું, અમ્હાકઞ્ચ કાલેન કાલં અનુપ્પદાતુ’ન્તિ. તે નં ભોગેહિ નિપતન્તિ – ‘ઇતો, સમ્મ પાપણિક, ભોગે કરિત્વા [હરિત્વા (સી. સ્યા. કં.)] પુત્તદારઞ્ચ પોસેહિ, અમ્હાકઞ્ચ કાલેન કાલં અનુપ્પદેહી’તિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, પાપણિકો નિસ્સયસમ્પન્નો હોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો પાપણિકો નચિરસ્સેવ મહત્તં વેપુલ્લત્તં પાપુણાતિ ભોગેસુ.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, તીહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ નચિરસ્સેવ મહત્તં વેપુલ્લત્તં પાપુણાતિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ. કતમેહિ તીહિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુમા ચ હોતિ વિધુરો ચ નિસ્સયસમ્પન્નો ચ. કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુમા હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘અયં દુક્ખસમુદયો’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘અયં દુક્ખનિરોધો’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુમા હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિધુરો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આરદ્ધવીરિયો વિહરતિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિધુરો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ નિસ્સયસમ્પન્નો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ યે તે ભિક્ખૂ બહુસ્સુતા આગતાગમા ધમ્મધરા વિનયધરા માતિકાધરા તે કાલેન કાલં ઉપસઙ્કમિત્વા પરિપુચ્છતિ પરિપઞ્હતિ – ‘ઇદં, ભન્તે, કથં, ઇમસ્સ કો અત્થો’તિ? તસ્સ તે આયસ્મન્તો અવિવટઞ્ચેવ વિવરન્તિ, અનુત્તાનીકતઞ્ચ ઉત્તાનીકરોન્તિ, અનેકવિહિતેસુ ચ કઙ્ખાઠાનિયેસુ ધમ્મેસુ કઙ્ખં પટિવિનોદેન્તિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ નિસ્સયસમ્પન્નો હોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ભિક્ખુ નચિરસ્સેવ મહત્તં વેપુલ્લત્તં પાપુણાતિ કુસલેસુ ધમ્મેસૂ’’તિ. દસમં.

રથકારવગ્ગો દુતિયો.