सद्धादेय्यविनिपातनकथा

६०. सद्धादेय्यविनिपातनकथायं ‘‘मातापितरोति खो, भिक्खवे, वदमाने किं वदेय्याम. अनुजानामि, भिक्खवे, मातापितूनं दातुं, न च, भिक्खवे, सद्धादेय्यं विनिपातेतब्बं, यो विनिपातेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति (महाव. ३६१) वचनतो दायकेहि सद्धाय भिक्खुस्स दिन्नं विनिपातेत्वा गिहीनं दातुं न वट्टति. ‘‘न च, भिक्खवे, सद्धादेय्यन्ति एत्थ सेसञातीनं देन्तो विनिपातेतियेव. मातापितरो पन सचे रज्जे ठितापि पत्थयन्ति, दातब्ब’’न्ति अट्ठकथायं (महाव. अट्ठ. ३६१) वुत्तत्ता भातुभगिनीआदीनं ञातकानम्पि दातुं न वट्टति. वुत्तञ्हि आचरियधम्मसिरित्थेरेन खुद्दसिक्खायं –

‘‘न लब्भं विनिपातेतुं, सद्धादेय्यञ्च चीवरं;

लब्भं पितूनं सेसानं, ञातीनम्पि न लब्भती’’ति.

कयविक्कयसमापत्तिसिक्खापदवण्णनायम्पि ‘‘मातरं पन पितरं वा ‘इमं देही’ति वदतो विञ्ञत्ति न होति, ‘इमं गण्हाही’ति वदतो सद्धादेय्यविनिपातनं न होति. अञ्ञातकं ‘इमं देही’ति वदतो विञ्ञत्ति होति, ‘इमं गण्हाही’ति वदतो सद्धादेय्यविनिपातनं होति. ‘इमिना इमं देही’ति कयविक्कयं आपज्जतो निस्सग्गियं होती’’ति अट्ठकथायं (पारा. अट्ठ. २.५९५) वुत्तं. तत्थ ‘‘सेसञातकेसु सद्धादेय्यविनिपातसम्भवतो तदभावट्ठानम्पि दस्सेतुं ‘मातरं पन पितरं वा’ति वुत्त’’न्ति विमतिविनोदनियं (वि. वि. टी. १.५९३-५९५) वुत्तं.