छचीवरकथा

छचीवरकथायं ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, छ चीवरानि खोमं कप्पासिकं कोसेय्यं कम्बलं साणं भङ्ग’’न्ति (महाव. ३३९) वचनतो खोमादीनि छ चीवरानि दुकूलादीनि छ अनुलोमचीवरानि च वट्टन्ति. तत्थ ‘‘खोमन्ति खोमसुत्तेहि वायितं खोमपट्टचीवरं. कप्पासिकन्ति कप्पासतो निब्बत्तसुत्तेहि वायितं. कोसेय्यन्ति कोसकारकपाणकेहि निब्बत्तसुत्तेहि वायितं. कम्बलन्ति उण्णामयचीवरं. साणन्ति साणसुत्तेहि कतचीवरं. भङ्गन्ति खोमसुत्तादीनि सब्बानि, एकच्चानि वा मिस्सेत्वा कतचीवरं. भङ्गम्पि वाकमयमेवाति केचि. दुकूलं पट्टुण्णं सोमारपटं चीनपटं इद्धिजं देवदिन्नन्ति इमानि पन छ चीवरानि एतेसंयेव अनुलोमानीति विसुं न वुत्तानि. दुकूलञ्हि साणस्स अनुलोमं वाकमयत्ता. पट्टुण्णदेसे सञ्जातवत्थं पट्टुण्णं. ‘पट्टुण्णकोसेय्यविसेसो’ति हि अभिधानकोसे वुत्तं. सोमारदेसे चीनदेसे च जातवत्थानि सोमारचीनपटानि. पट्टुण्णादीनि तीणि कोसेय्यस्स अनुलोमानि पाणकेहि कतसुत्तमयत्ता. इद्धिजं एहिभिक्खूनं पुञ्ञिद्धिया निब्बत्तचीवरं, तं खोमादीनं अञ्ञतरं होतीति तेसं एव अनुलोमं. देवताहि दिन्नं चीवरं देवदिन्नं. कप्परुक्खे निब्बत्तं जालिनिया देवकञ्ञाय अनुरुद्धत्थेरस्स दिन्नवत्थसदिसं, तम्पि खोमादीनंयेव अनुलोमं होति तेसु अञ्ञतरभावतो’’ति सारत्थदीपनियं (सारत्थ. टी. २.४६२-४६३) वुत्तं.

विमतिविनोदनियं (वि. वि. टी. १.४६३) पन ‘‘खोमन्ति खोमसुत्तेहि वायितं खोमपटचीवरं, तं वाकमयन्ति वदन्ति. कप्पाससुत्तेहि वायितं कप्पासिकं. एवं सेसानिपि. कम्बलन्ति एळकादीनं लोममयसुत्तेन वायितं पटं. भङ्गन्ति खोमसुत्तादीनि सब्बानि, एकच्चानि वा मिस्सेत्वा वायितं चीवरं, भङ्गम्पि वाकमयमेवाति केचि. दुकूलं पट्टुण्णं सोमारपटं चीनपटं इद्धिजं देवदिन्नन्ति इमानि छ चीवरानि एतेसञ्ञेव अनुलोमानीति विसुं न वुत्तानि. दुकूलञ्हि साणस्स अनुलोमं वाकमयत्ता. ‘पट्टुण्णं कोसेय्यविसेसो’ति अभिधानकोसे वुत्तं. सोमारदेसे चीनदेसे च जातवत्थानि सोमारचीनपटानि. पट्टुण्णादीनि तीणि कोसेय्यस्स अनुलोमानि पाणकेहि कतसुत्तमयत्ता. इद्धिजन्ति एहिभिक्खूनं पुञ्ञिद्धिया निब्बत्तचीवरं, कप्परुक्खेहि निब्बत्तं, देवदिन्नञ्च खोमादीनं अञ्ञतरं होतीति तेसं सब्बेसं अनुलोमानी’’ति वुत्तं.