गहपतिचीवरादिकथा
गहपतिचीवरादिकथायं ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, गहपतिचीवरं, यो इच्छति, पंसुकूलिको होतु, यो इच्छति, गहपतिचीवरं सादियतु, इतरीतरेनपाहं, भिक्खवे, सन्तुट्ठिं वण्णेमी’’ति (महाव. ३३७) वचनतो असमादिन्नधुतङ्गो यो भिक्खु पंसुकूलं धारेतुं इच्छति, तेन पंसुकूलिकेन भवितब्बं. यो पन गिहीहि दिन्नं गहपतिचीवरं सादियितुं इच्छति, तेन गहपतिचीवरसादियकेन भवितब्बं. समादिन्नधुतङ्गो पन भिक्खु ‘‘गहपतिचीवरं पटिक्खिपामि, पंसुकूलिकङ्गं समादियामी’’ति अधिट्ठहनतो गहपतिचीवरं सादियितुं न वट्टति. गहपतिचीवरन्ति गहपतीहि दिन्नं चीवरं. इतरीतरेनपीति अप्पग्घेनपि महग्घेनपि येन केनचीति अत्थो.
‘‘इतरीतरेनाति इतरेन इतरेन. इतर-सद्दो पन अनियमवचनो द्विक्खत्तुं वुच्चमानो यंकिञ्चि-सद्देहि समानत्थो होतीति वुत्तं अप्पग्घेनपि महग्घेनपि येन केनची’’ति सारत्थदीपनियं (सारत्थ. टी. महावग्ग ३.३३७), ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पावारं, अनुजानामि, भिक्खवे, कोसेय्यपावारं, अनुजानामि, भिक्खवे, कोजव’’न्ति (महाव. ३३७) वचनतो पावारादीनिपि सम्पटिच्छितुं वट्टति. तत्थ पावारोति सलोमको कप्पासादिभेदो. अनुजानामि, भिक्खवे, कोजवन्ति एत्थ पकतिकोजवमेव वट्टति, महापिट्ठियकोजवं न वट्टति. कोजवन्ति उण्णामयो पावारसदिसो. ‘‘महापिट्ठि कोजवन्ति हत्थिपिट्ठीसु अत्थरितब्बताय ‘महापिट्ठिय’न्ति लद्धसमञ्ञं चतुरङ्गुलपुप्फं कोजव’’न्ति सारत्थदीपनियं (सारत्थ. टी. महावग्ग ३.३३७) वुत्तं. विमतिविनोदनियम्पि (वि. वि. टी. महावग्ग २.३३७) ‘‘महापिट्ठियकोजवन्ति हत्थिपिट्ठियं अत्थरितब्बताय ‘महापिट्ठिय’न्ति लद्धसमञ्ञं उण्णामयत्थरण’’न्ति वुत्तं. वजिरबुद्धिटीकायं (वजिर. टी. महावग्ग ३३७) पन ‘‘महापिट्ठियकोजवं नाम अतिरेकचतुरङ्गुलपुप्फं किरा’’ति वुत्तं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, कम्बल’’न्ति (महाव. ३३८) वचनतो अड्ढकासियादीनि महग्घानिपि कम्बलानि वट्टन्ति. अड्ढकासियन्ति एत्थ कासीति सहस्सं वुच्चति, तंअग्घनको कासियो. अयं पन पञ्च सतानि अग्घति, तस्मा अड्ढकासियोति वुत्तो.