चीवरविचारणकथा
चीवरविचारणकथायं ‘‘पण्डितो, भिक्खवे, आनन्दो, महापञ्ञो, भिक्खवे, आनन्दो. यत्र हि नाम मया संखित्तेन भासितस्स वित्थारेन अत्थं आजानिस्सति, कुसिम्पि नाम करिस्सति, अड्ढकुसिम्पि नाम करिस्सति, मण्डलम्पि नाम करिस्सति, अड्ढमण्डलम्पि नाम करिस्सति, विवट्टम्पि नाम करिस्सति, अनुविवट्टम्पि नाम करिस्सति, गीवेय्यकम्पि नाम करिस्सति, जङ्घेय्यकम्पि नाम करिस्सति, बाहन्तम्पि नाम करिस्सति, छिन्नकं भविस्सति, सत्थलूखं समणसारुप्पं पच्चत्थिकानञ्च अनभिच्छित’’न्ति (महाव. ३४५) वचनतो ‘‘पस्ससि त्वं, आनन्द, मगधखेत्तं अच्छिबद्धं पाळिबद्धं मरियादबद्धं सिङ्घाटकबद्ध’’न्ति भगवतो संखित्तेन वुत्तवचनं सुत्वा आयस्मा आनन्दो भगवतो अज्झासयानुरूपं सम्बहुलानं भिक्खूनं चीवरं संविदहि. तथा इदानिपि एवरूपं चीवरं संविदहितब्बं.
तत्थ ‘‘अच्छिबद्धन्ति चतुरस्सकेदारबद्धं. पाळिबद्धन्ति आयामतो च वित्थारतो च दीघमरियादबद्धं. मरियादबद्धन्ति अन्तरन्तरा रस्समरियादबद्धं. सिङ्घाटकबद्धन्ति मरियादाय मरियादं विनिविज्झित्वा गतट्ठाने सिङ्घाटकबद्धं, चतुक्कसण्ठानन्ति अत्थो. यत्र हि नामाति यो नाम. कुसिम्पि नामातिआदीसु कुसीति आयामतो च वित्थारतो च अनुवातादीनं दीघपट्टानमेतं अधिवचनं. अड्ढकुसीति अन्तरन्तरारस्सपट्टानं नामं. मण्डलन्ति पञ्चखण्डिकस्स चीवरस्स एकेकस्मिं खण्डे महामण्डलं. अड्ढमण्डलन्ति खुद्दकमण्डलं. विवट्टन्ति मण्डलञ्च अड्ढमण्डलञ्च एकतो कत्वा सिब्बितं मज्झिमखण्डं. अनुविवट्टन्ति तस्स उभोसु पस्सेसु द्वे खण्डानि. गीवेय्यकन्ति गीवावेठनट्ठाने दळ्हीकरणत्थं अञ्ञसुत्तसंसिब्बितं आगन्तुकपट्टं. जङ्घेय्यकन्ति जङ्घपापुणनट्ठाने तथेव संसिब्बितं पट्टं. गीवाट्ठाने च जङ्घट्ठाने च पट्टानमेतं नामन्ति. बाहन्तन्ति अनुविवट्टानं बहि एकेकं खण्डं. इति पञ्चखण्डिकचीवरेनेतं विचारितन्ति. अथ वा अनुविवट्टन्ति विवट्टस्स एकपस्सतो द्विन्नं एकपस्सतो द्विन्नन्ति चतुन्नम्पि खण्डानमेतं नामं. बाहन्तन्ति सुप्पमाणं चीवरं पारुपन्तेन संहरित्वा बाहाय उपरि ठपिता उभो अन्ता बहिमुखा तिट्ठन्ति, तेसं एतं नामं. अयमेव हि नयो महाअट्ठकथायं वुत्तो’’ति अट्ठकथायं (महाव. अट्ठ. ३४५) आगतो.