लोणसोवीरककथा

लोणसोवीरककथायं ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, गिलानस्स लोणसोवीरकं, अगिलानस्स उदकसम्भिन्नं पानपरिभोगेन परिभुञ्जितु’’न्ति (महाव. २७३) वचनतो गिलानेन भिक्खुना लोणसोवीरकं पातब्बं, अगिलानेन उदकसम्भिन्नं कत्वा परिभुञ्जितब्बं, तञ्च ‘‘पानपरिभोगेना’’ति वचनतो विकालेपि वट्टति.

तत्थ लोणसोवीरकं नाम सब्बरसाभिसङ्खतं एकं भेसज्जं, तं किर करोन्तो हरीतकामलकविभीतककसावे सब्बधञ्ञानि सब्बअपरण्णानि सत्तन्नम्पि धञ्ञानं ओदनं कदलिफलादीनि सब्बफलानि वेत्तकेतकखज्जूरिकळीरादयो सब्बकळीरे मच्छमंसखण्डानि अनेकानि च मधुफाणितसिन्धवलोणतिकटुकादीनि भेसज्जानि पक्खिपित्वा कुम्भिमुखं लिम्पित्वा एकं द्वे तीणि संवच्छरानि ठपेन्ति, तं परिपच्चित्वा जम्बुरसवण्णं होति, वातकासकुट्ठपण्डुभगण्डलादीनं सिनिद्धभोजनभुत्तानञ्च उत्तरपानं भत्तजीरणकभेसज्जं तादिसं नत्थि, तं पनेतं भिक्खूनं पच्छाभत्तम्पि वट्टति, गिलानानं पाकतिकमेव. अगिलानानं पन उदकसम्भिन्नं पानपरिभोगेनाति.

सारत्थदीपनियं (सारत्थ. टी. २.१९१-१९२) पन ‘‘पानपरिभोगेनाति वुत्तत्ता लोणसोवीरकं यामकालिक’’न्ति वुत्तं. विमतिविनोदनियं (वि. वि. टी. १.१९२) पन ‘‘पानपरिभोगेन वट्टतीति सम्बन्धो. एवं पन वुत्तत्ता लोणसोवीरकं यामकालिकन्ति केचि वदन्ति, केचि पन ‘गिलानानं पाकतिकमेव, अगिलानानं पन उदकसम्भिन्न’न्ति वुत्तत्ता गुळं विय सत्ताहकालिक’’न्ति वुत्तं. वजिरबुद्धिटीकायं (वजिर. टी. महावग्ग २६३) पन ‘‘अविसेसेन सतिपच्चयता वुत्ता. इमस्मिं खन्धके ‘अनुजानामि, भिक्खवे, गिलानस्स गुळं, अगिलानस्स गुळोदकं, गिलानस्स लोणसोवीरकं, अगिलानस्स उदकसम्भिन्न’न्ति (महाव. २८४) वुत्तं, तस्मा सिद्धं ‘सतिपच्चयता गिलानागिलानवसेन दुविधा’ति’’ वुत्तं.