७. कथिनक्खन्धकवण्णना
कथिनानुजाननकथावण्णना
३०६. ‘‘कथिनन्ति पञ्चानिसंसे अन्तोकरणसमत्थताय थिरन्ति अत्थो’’ति लिखितं. ‘‘पञ्च कप्पन्ती’’ति अवत्वा ‘‘कप्पिस्सन्ती’’ति अनागतवचनं ‘‘वो’’ति इमस्स सामिवचनपक्खे युज्जति तेसं तस्मिं खणे अनत्थतकथिनत्ता. द्वीसु पनेतेसु अत्थविकप्पेसु पच्छिमो युत्तो सब्बेसम्पि तेसं पावेय्यकानं सब्बधुतङ्गधरत्ता. निमन्तनं सादियन्तस्सेव हि अनामन्तचारो पञ्ञत्तो, तथा गणभोजनं. असमादानचारो अनधिट्ठिततिचीवरस्स नत्थि अतेचीवरिकस्स यावदत्थचीवरचतुत्थादिचीवरग्गहणसम्भवतो. इतरस्सापि अनधिट्ठानमुखेन लब्भति. चीवरुप्पादो अपंसुकूलिकस्सेव. ‘‘कथिनत्थतसीमाय’’न्ति उपचारसीमं सन्धाय वुत्तं. उपचारसीमट्ठस्स मतकचीवरादिभागियताय बद्धसीमाय तत्रुप्पादाभावतो विञ्ञेय्यमेतं उपचारसीमावेत्थ अधिप्पेताति. कथिनत्थारं के लभन्तीति के साधेन्तीति अत्थो. पञ्च जना साधेन्ति. कथिनदुस्सस्स हि दायका पच्छिमकोटिया चत्तारो होन्ति. एको पटिग्गाहकोति. ‘‘तत्र चे, भिक्खवे, य्वायं चतुवग्गो भिक्खुसङ्घो ठपेत्वा तीणि कम्मानि उपसम्पदं पवारणं अब्भान’’न्ति (महाव. ३८८) चम्पेय्यक्खन्धके वुत्तत्ता ‘‘न पञ्चवग्गकरणीय’’न्ति गहेतब्बं. ‘‘यस्स सङ्घो कथिनदुस्सं देति, तं हत्थपासे अकत्वापि बहिसीमाय ठितस्सपि दातुं वट्टती’’ति वदन्ति, तं हत्थपासे कत्वा एव दातब्बं. कस्मा? ‘‘तस्स कम्मप्पत्तत्ता’’ति वुत्तं. ‘‘तत्रुप्पादेन तण्डुलादिना वत्थेसु चेतापितेसु अत्थतकथिनानमेव तानि वत्थानि पापुणन्ति. वत्थेहि पन तण्डुलादीसु चेतापितेसु सब्बेसं तानि पापुणन्ती’’ति वुत्तं. पठमपवारणाय पवारिता लभन्तीति इदं उक्कट्ठकोटिया वुत्तं. अन्तरायेन अप्पवारितानम्पि वुत्थवस्सानं कथिनत्थारसम्भवतो इतरे गणपूरके कत्वा कथिनं अत्थरितब्बन्ति कथं पञ्ञायतीति चे? ‘‘द्विन्नं पुग्गलानं अत्थतं होति कथिनं अत्थारकस्स च अनुमोदकस्स चा’’ति (परि. ४०३) परिवारे एकवचनकरणतो, तत्थेव ‘‘सङ्घस्स अत्थतं होति कथिनं, गणस्स पुग्गलस्स अत्थतं होति कथिन’’न्ति (परि. ४१४) वचनतो च.
अञ्ञस्मिं विहारे वुत्थवस्सापि न लभन्तीति इदं किं एकसीमस्मिं, उदाहु नानासीमस्मिन्ति? किञ्चेत्थ – यदि ताव एकसीमस्मिं, परतो ‘‘सचे पन एकसीमाय बहू विहारा होन्ति, सब्बे भिक्खू सन्निपातेत्वा एकत्थ कथिनं अत्थरितब्बं, विसुं विसुं अत्थरितुं न वट्टती’’ति इमिना अट्ठकथावचनेन विरुज्झति. इदञ्हि वचनं सब्बेसंयेव एको कथिनत्थारोति दीपेति. अथ नानासीमस्मिं, उपनन्दस्स एकाधिप्पायदानानुमतिया विरुज्झति. वुत्तञ्हेतं ‘‘देथ, भिक्खवे, मोघपुरिसस्स एकाधिप्पाय’’न्ति (महाव. ३६४). इदञ्हि वचनं द्वीसुपि आवासेसु तस्स कथिनत्थारसिद्धिं दीपेतीति. अविरोधोव इच्छितब्बो अप्पटिसिद्धत्ता, तस्मा एकसीमस्मिं वा नानासीमस्मिं वा नानूपचारे अञ्ञस्मिं विहारे वुत्थवस्सापि न लभन्तीति अधिप्पायो वेदितब्बो. ‘‘पच्छिमिकाय उपसम्पन्नो पठमपवारणाय पवारेतुम्पि लभति, वस्सिको च होति आनिसंसञ्च लभतीति सामणेरानं वस्सूपगमनं अनुञ्ञातं होति, सामणेरा कथिनानिसंसं लभन्ती’’ति वदन्ति.
तिण्णं चीवरानं अञ्ञतरप्पहोनकन्ति इदं ‘‘न अञ्ञत्र सङ्घाटिया उत्तरासङ्गेन अन्तरवासकेन अत्थतं होति कथिन’’न्ति इमाय पाळिया विरुज्झनं विय दिस्सति. अयञ्हि पाळि तिण्णं चीवरानं अञ्ञतरविरहेनापि न अत्थतं होति कथिनन्ति दीपेतीति चे? न, तदत्थजाननतो, न तिण्णं चीवरानं अञ्ञतरविरहेन न अत्थतं होति कथिनन्ति हि दीपेतुकामो भगवा तं पाळिमाह. यदि एवं ‘‘अञ्ञत्र सङ्घाटिया उत्तरासङ्गेन अन्तरवासकेना’’ति न वत्तब्बा सियाति चे? न, अधिप्पायजाननतोव. यो सङ्घाटिया अत्थरितुकामो, तस्स अञ्ञत्र सङ्घाटिया न अत्थतं होति. एस नयो इतरत्थापीति अयमेत्थ अधिप्पायो. तेनेव सुक्कपक्खे ‘‘सङ्घाटिया अत्थतं होती’’तिआदिना नयेन एकमेव चीवरं वुत्तं, एवं सन्ते ‘‘चतुवीसतिया आकारेहि अनत्थतं होति कथिनं, सत्तरसहि आकारेहि अत्थतं होति कथिन’’न्ति यथारहं उक्कट्ठकोटिया वुत्तन्ति वेदितब्बं, तस्मा कण्हपक्खे उल्लिखित…पे… निस्सीमट्ठानुमोदनानं चतुवीसतिया आकारानं सम्भवन्तानं सब्बेन सब्बं अभावेनपि निमित्तकतादीनं असम्भवन्तानं अञ्ञतरभावेनपि न अत्थतं होति कथिनन्ति एवमधिप्पायो वेदितब्बो. सुक्कपक्खेपि अहताहतकप्प…पे… सीमट्ठानुमोदनानं सत्तरसन्नं आकारानं सम्भवन्तानं अञ्ञतरभावेनपि इतरेसं सब्बेन सब्बं अभावेनपि अत्थतं होति कथिनन्ति एवमधिप्पायो वेदितब्बो. अञ्ञथा अञ्ञमञ्ञविरोधो, यथासम्भवं योजेत्वा वेदितब्बो.
तत्रिदं मुखमत्तनिदस्सनं – कण्हपक्खे ‘‘उत्तरासङ्गेन अत्थते कथिने न अञ्ञत्र सङ्घाटिया न अञ्ञत्र अन्तरवासकेन अत्थतं होति कथिन’’न्ति वचनप्पमाणतो तं कथिनं अनत्थतं सिया. सुक्कपक्खे च ‘‘अनिमित्तकतेन अत्थतं होति कथिन’’न्ति वचनप्पमाणतो अनिमित्तकतेन कथिने अत्थते तञ्चे परिकथा कतं, तथापि अत्थतमेव कथिनं होतीति अयं दुविधोपि विरोधो. यथावुत्तनयेन अधिप्पाये गहिते परिहारो होतीति वेदितब्बं.
यो आनिसंसं बहुं देतीति इमिना पच्चयलोलभावं विय दीपेति, तथापि भगवता यावदत्थचीवरपरियेसनपञ्ञापनमुखेन द्वारं दिन्नन्ति कत्वा सङ्घानुग्गहत्थं होति. ‘‘अकातुं न होतीति अनादरियेन अकरोन्तस्स दुक्कट’’न्ति लिखितं. अनुमोदामाति एत्थ सब्बसङ्गाहिकवसेन एवं वुत्तं. ‘‘अनुमोदामी’’ति एककेन वत्तब्बं, इतरथा ‘‘न वट्टती’’ति महाअट्ठकथायं किर वुत्तं. कथिनचीवरं अधिट्ठहित्वा ‘‘इमाय सङ्घाटिया कथिनं अत्थरामी’’ति वाचाय भिन्नमत्ताय पुग्गलस्स अत्थतं होति. ‘‘कम्मवाचा पन एकायेव वट्टतीति कथिनदुस्सस्स एव कम्मवाचा, सेसचीवरदाने अपलोकनमेवाति अत्थो’’ति लिखितं. एकसीमायाति एकउपचारसीमायाति अत्थो युज्जति. केचि पन ‘‘बद्धसीमा अधिप्पेता एकसीमाय एकट्ठाने अत्थरिते सब्बत्थ अत्थरितं होति ‘सब्बे भिक्खू सन्निपतित्वा’ति वुत्तत्ता, तेहिपि अनुमोदन्तेहि अत्थरितमेव होति, उपचारपरिच्छिन्ने तत्थ तत्थ लद्धं तेहि तेहि लद्धब्बं होति. तत्थ पविट्ठेहिपि लभितब्बं सब्बेहिपि अत्थरितत्ता, अयं विसेसो. महाअट्ठकथायम्पि एवमेव वुत्त’’न्ति वदन्ति, वीमंसितब्बं.
३०८. चतुवीसति आकारवन्तताय महाभूमिकं. ‘‘दीघसिब्बितन्ति पच्छाकतसिब्बनं, ओवट्टित्वा सिब्बनं वा’’ति लिखितं. कण्डुसं नाम पुब्बबन्धनं. पठमचिमिलिका घटेत्वा ठपिता होतीति कथिनदुस्सं दुब्बलं दिस्वा तं बलवता अत्तनो पकतिदुस्सेन सद्धिं घटेत्वा दुपट्टं कत्वा सिब्बितुकामेहि कथिनदुस्सतो पकतिदुस्सस्स महन्तताय पठमं तप्पमाणानुरूपं बन्धकण्डुसे घटेत्वा रज्जुकेहि बन्धित्वा कतं होतीति अधिप्पायो. कथिनचीवरस्स अप्पताय पठमं बद्धदुस्सं कुच्छिचिमिलिका होति, महापच्चरियं, कुरुन्दियञ्च वुत्तवचननिदस्सनं, ब्यञ्जने एव भेदो, अत्थे नत्थीति दस्सनत्थं कतन्ति वेदितब्बं. ‘‘इमिना किं दीपेतीति चे? तथाकतं दुपट्टचीवरं पकतिचीवरस्स महन्तताय पकतिचीवरसङ्ख्यमेव गच्छति, न कथिनचीवरसङ्ख्यन्ति कस्सचि सिया, नेवं दट्ठब्बं. एवं कुच्छिचिमिलिकभावेन ठितम्पि कथिनचीवरं. महन्तम्पि तं पकतिचीवरं अत्तनो कथिनचीवरमेवाति. हेट्ठिमकोटिया पञ्चकस्स इच्छितब्बत्ता कथिनदुस्सं खण्डाखण्डं बहुधा छिन्दित्वा सिब्बितुकामो कथिनचीवरतो पट्टं गहेत्वा अञ्ञस्मिं अकथिनचीवरे पट्टमारोपेती’’ति लिखितं. अथ वा बहूनि कथिनदुस्सानि पंसुकूलानि खुद्दकखुद्दकानि एकचीवरत्थाय, महन्तानि च ऊनत्थाय दिन्नानि होन्ति. कथिनचीवरतोति भिक्खु एकच्चतो कथिनचीवरतो पट्टं गहेत्वा अञ्ञस्मिं आरोपेति. एत्थाह – किं पंसुकूलानि कथिनदुस्सानि विकप्पनुपगपच्छिमानि दातब्बानि, उदाहु खुद्दकानिपीति? एत्थ अचीवरसङ्ख्यत्ता खुद्दकानि दातुं न वट्टति. कम्मवाचा तत्थ न रुहतीति एके. ‘‘पंसुकूलेन अत्थतं होती’’ति पाळियं नयदानतो कुच्छिचिमिलिकभावेन ठितस्स कथिनदुस्सस्स अत्तनो सभावेन अनधिट्ठानुपगस्स पुराणचीवरभावेनेव अधिट्ठानारहस्सपि कथिनचीवरभावानुमतिमुखेन अट्ठकथायं पदानतो च खुद्दकानिपि दातुं वट्टति. तञ्हि कथिनत्थारको घटेत्वा कथिनचीवरं करिस्सतीति कत्वा कप्पतीति एके, युत्ततरं गहेतब्बं.
निचयसन्निधि सङ्घायत्ता सङ्घेन कतत्ता. रत्तातिक्कन्तं निस्सज्जितब्बत्ता ‘‘निस्सग्गिय’’न्ति वुच्चति. पञ्च खण्डानि पट्टानि पमाणं अस्साति पञ्चकं. तेन वा अतिरित्तेन वाति अत्थो. तदहेव सञ्छिन्नेनाति सङ्घेन कथिनत्थारकस्स कम्मवाचं वत्वा दिन्नेनेव तदहेव सञ्छिन्नेन समण्डलिकतेन भवितब्बं. एवं दिन्नंयेव हि परिवारे ‘‘पुब्बकरणं सत्तहि धम्मेहि सङ्गहित’’न्ति वुत्तं, न दायकेन दिय्यमानं, तस्मा परिनिट्ठितपुब्बकरणमेव चे दायको सङ्घस्स देति, सम्पटिच्छित्वा कम्मवाचाय दातब्बं. तेन च तस्मिंयेव सीमामण्डले अधिट्ठहित्वा अत्थरित्वा सङ्घो अनुमोदापेतब्बो कतपुब्बकरणस्स पुन कत्तब्बाभावतो. अत्थारकस्स हत्थगतमेव हि सन्धाय ‘‘न उल्लिखितमत्तेना’’तिआदि वुत्तं. परिनिट्ठितपुब्बकरणम्पि पुन धोवित्वा विसिब्बित्वा कातब्बमेव वचनपमाणतोति चे? न, छिन्नस्स पुन छेदासम्भवतो. अञ्ञस्मिं ठाने छिन्दितब्बमेवाति चे? न, पब्बज्जाधिकारे ‘‘केसमस्सुं ओहारापेत्वा’’ति वचनप्पमाणतो मुण्डिकस्स छिन्नेपि केसे परियेसित्वा सिरस्मिं ठपेत्वा पुन ओहारापेत्वा पब्बाजेतब्बप्पसङ्गतो, न इध न-कारेन पटिसिद्धत्ताति चे? न, ‘‘न अञ्ञत्र सङ्घाटिया’’ति न-कारेन पटिसिद्धत्ता उत्तरासङ्गेन अत्थते अनत्थतं होतीति अनिट्ठप्पसङ्गतो, तस्मा अभिनिवेसो न कातब्बो. ‘‘बहिउपचारसीमाय ठितो’’ति वुत्तत्तापि पुब्बे वुत्तविनिच्छयोव गहेतब्बो.
३०९. असन्निधिकतेन अत्थतं होति कथिनन्ति एत्थ किं कथिनत्थारमासेयेव दुविधोपि सन्निधि अधिप्पेतो, उदाहु ततो पुब्बेपि, दायकेन वा कदा दातब्बं, किं कथिनत्थारमासेयेव, उदाहु ततो पुब्बेपि, कथिनत्थारमासेपि असुकस्मिं दिवसेयेव अत्थारत्थाय दम्मीति दातुं वट्टति न वट्टतीति इदं विचारेतब्बं. कथिनत्थारमासे एव दुविधोपि सन्निधि. दायकेनापि वस्सावासिकं विय कथिनचीवरं उद्दिस्स दिन्नं न वट्टति. कस्मा? ‘‘कथिनदायकस्स वत्तं अत्थी’’तिआदिना (महाव. अट्ठ. ३०६) नयेन अट्ठकथायं वुत्तत्ता. उक्कट्ठमत्तमेतन्ति चे? न, ‘‘कथिनं नाम अतिउक्कट्ठं वट्टती’’ति (महाव. अट्ठ. ३०८) वुत्तत्ता. न आगमनं सन्धाय वुत्तन्ति चे? न, इदम्पि आगमनमेव सन्धाय वुत्तं, पुब्बे दिन्नं न वट्टतीति.
३१०. कथिनस्साति कथिनत्थारस्स. उब्भारायाति वूपसमाय, अप्पवत्तियाति अत्थो. किमत्थियं उब्भारनिदस्सनन्ति चे? पञ्चहि अनापत्तिकालपरियन्तदस्सनेन तेसु संवरुप्पादनत्थं. अञ्ञथा ‘‘चीवरकालसमयो नाम अनत्थते कथिने वस्सानस्स पच्छिमो मासो, अत्थते कथिने पञ्च मासा’’ति (पारा. ६४९) विभङ्गे वुत्तत्ता अन्तरापक्कमनन्तिकादिउब्भाराभावेपि पञ्चहि पञ्चसु मासेसु अनापत्तियेवाति मिच्छागाहो सिया. ततो आपत्तिखेत्ते अनापत्तिखेत्तसञ्ञाय तं तं आपत्तिं आपज्जति, इतरेसञ्च भिक्खूनं लाभन्तरायं करोतीति वेदितब्बं.
आदायसत्तककथावण्णना
३११. सन्निट्ठानन्तिके द्वेपि पलिबोधा एकतो छिज्जन्तीति इध, परिवारट्ठकथायञ्च वुत्तं इमिस्सा खन्धकपाळिया समेति एकतो उभिन्नम्पि धुरनिक्खेपस्स कतत्ता. ‘‘इदं बहिसीमायमेव वुत्तं सन्निट्ठानन्तिकं सन्धाय वुत्तं. यं पन वुत्तं परिवारे ‘चत्तारो कथिनुद्धारा सिया अन्तोसीमाय उद्धरिय्यन्ति, सिया बहिसीमाय उद्धरिय्यन्ति, निट्ठानन्तिको सन्निट्ठानन्तिको नासनन्तिको आसावच्छेदिको’ति (परि. ४१६). तत्थ बहिसीमाय सन्निट्ठानन्तिको उद्धरिय्यतीति इध दस्सितनयोव. कथं अन्तोसीमाय सन्निट्ठानन्तिको? अकतचीवरमादाय ‘न पच्चेस्स’न्ति गतो, गतगतट्ठाने फासुविहारं अलभन्तो तमेव विहारं आगच्छति, तस्स चीवरपलिबोधो ठितो. सो च ‘नेविमं चीवरं कारेस्स’न्ति चित्ते उप्पन्नमत्ते छिज्जति, तस्मा अन्तोसीमाय उद्धरिय्यति, तस्मा दुविधो सन्निट्ठानन्तिको’’ति पोराणगण्ठिपदे लिखितं, तं युत्तं, अञ्ञथा अन्तोसीमाय ‘‘नेविमं चीवरं कारेस्स’’न्ति पवत्तउब्भारो इतरेसु समोधानं न गच्छतीति अतिरित्तो सिया. सीमातिक्कन्तिकोति चीवरकालसीमातिक्कन्तिको. सउब्भारे चीवरपलिबोधो पठमं छिज्जन्तो विय खायति, अथ खो सापेक्खताय चीवरकरणे सउस्साहोव होतीति लेसं सन्धाय परिवारवसेन ‘‘द्वे पलिबोधा अपुब्बं अचरिमं छिज्जन्ती’’ति (महाव. अट्ठ. ३११) वुत्तं. ‘‘कतचीवरो’’ति वुत्तत्ता इध न सम्भवति.
३१६. सब्बं अत्तनो परिक्खारं अनवसेसेत्वा पक्कमन्तो ‘‘समादाय पक्कमती’’ति वुच्चति. ‘‘कथिनुद्धारे विसेसो नत्थि. पुग्गलाधिप्पायविसेसेन केवलं वारदस्सनत्थं समादायवारा वुत्ता’’ति सब्बेसु गण्ठिपदेसु लिखितं. इध पन पुग्गलाधिप्पायेन पयोजनं वीमंसितब्बं. पक्कमनन्तिकस्स अभावा ‘‘यथासम्भव’’न्ति वुत्तं. विप्पकतेपि धुरनिक्खेपवसेन पक्कमनन्तिकता सम्भवति, तस्मा पक्कमनन्तिकवारोपि वत्तब्बोति चे? न, सन्निट्ठानन्तिकलक्खणप्पसङ्गतो. अकतचीवरस्स न सवनन्तिकता च.
तत्रायं आदितो पट्ठाय वारविभावना – आदायवारा सत्त, तथा समादायवाराति द्वे सत्तकवारा. ततो पक्कमनन्तिकं वज्जेत्वा विप्पकतचीवरस्स आदायवारा, समादायवारा चाति द्वे छक्कवारा. ततो परं निट्ठानसन्निट्ठाननासनन्तिकानं वसेन तीणि तिकानि दस्सितानि, तत्थ पठमत्तिकं अन्तोसीमाय ‘‘न पच्चेस्स’’न्ति इमं विधिं अनामसित्वा बहिसीमायं एव ‘‘न पच्चेस्स’’न्ति पवत्तं, तस्मा पक्कमनन्तिकसीमातिक्कन्तिकसउब्भारा तत्थ न युज्जन्ति. ‘‘आसावच्छेदिको सम्भवन्तोपि यथावुत्तकारणेन न वुत्तो. दुतियत्तिकं अन्तोसीमाय ‘न पच्चेस्स’न्ति पवत्तं, एत्थ किञ्चापि पक्कमनन्तिको सम्भवति, तथापि येहि चीवरपलिबोधो छिज्जति, तेसंयेवाधिप्पेतत्ता न वुत्तो’’ति पोराणगण्ठिपदे वुत्तं. सब्बस्मिम्पि पन्नरसके विप्पकतचीवरस्सेवाधिप्पेतत्ताति तक्को. अधिट्ठानुपगे च विप्पकते सति न निट्ठानन्तिको. निट्ठानावसेसे सति न नासनन्तिकोति पोराणा. ततियत्तिकं अनधिट्ठित-पदेन विसेसेत्वा पवत्तं, अत्थतो पठमत्तिकेन समेति. तस्स अत्थदस्सनपयोजनं किर तं. यस्मा इमे तयो अत्थविकप्पा इमेहि एव तीहि कथिनुद्धारेहि सक्का दस्सेतुं, तस्मा इमेव योजिता एकसम्बन्धवसेन, अञ्ञथा पठमत्तिकं छक्कं भवेय्य इमस्स पन्नरसकस्स अन्ते छक्कं विय. ततियत्तिकानन्तरं चतुत्थत्तिकं सम्भवन्तं ‘‘अन्तोसीमायं ‘पच्चेस्स’’न्ति वचनविसेसेन सम्भवति. तथा च योजियमानं इतरेहि सवनन्तिकादीहि अविरुद्धक्कमं होति, तस्मा चतुत्थत्तिकं अहुत्वा छक्कं जातन्ति वेदितब्बं. एवं तीणि तिकानि एकं छक्कञ्चाति पठमं पन्नरसकं वेदितब्बं. इदानि इदमेव पन्नरसकं उपसग्गविसेसेन दुतियं समादायपन्नरसकं नाम कतं. पुन विप्पकतचीवरं आदायाति ततियं पन्नरसकं, समादायाति चतुत्थं पन्नरसकं दस्सितं. एवं चत्तारि पन्नरसकानि वेदितब्बानि. तत्थ पठमदुतियेसु पन्नरसकेसु सब्बेन सब्बं अकतचीवरं अधिप्पेतं, इतरेसु द्वीसु विप्पकतन्ति योजेतब्बं. ‘‘पुब्बे निबद्धट्ठाने चीवरासाय गहेतब्बं, अञ्ञत्थ न वट्टति. उपच्छिन्नाय चे चीवरासाय चीवरं उप्पन्नं, न तं चीवरपलिबोधं करोती’’ति पोराणगण्ठिपदे वुत्तं. निस्सग्गियेसु ततियकथिने आगतचीवरपच्चासा इध चीवरासाति तक्को. यत्थ चीवरासा, तं ठानं अधिकरणूपचारेन ‘‘चीवरासा’’त्वेव वुच्चतीति कत्वा ‘‘तं चीवरासं पयिरुपासती’’तिआदि वुत्तं, तस्मा अनासाय लभतीति अनासायितट्ठाने लभतीतिआदिना अत्थो गहेतब्बो. एत्थ निट्ठानसन्निट्ठाननासनआसावच्छेदिकवसेन एको वारोति इदमेकं चतुक्कं जातं, तस्मा पुब्बे वुत्तानि तीणि तिकानि आसावच्छेदिकाधिकानि तीणि चतुक्कानीति एकं अनासायद्वादसकन्ति वेदितब्बं. तदनन्तरे आसायद्वादसके किञ्चापि पठमद्वादसक्कमो लब्भति, तथापि तं निब्बिसेसन्ति तमेकं द्वादसकं अवुत्तसिद्धं कत्वा विसेसतो दस्सेतुं आदितो पट्ठाय ‘‘अन्तोसीमाय पच्चेस्स’’न्ति वुत्तं, तं दुतियचतुक्के ‘‘सो बहिसीमगतो सुणाती’’तिआदिवचनस्स ततियचतुक्के सवनन्तिकादीनञ्च ओकासकरणत्थन्ति वेदितब्बं. इदं पन द्वादसकं अनासाय वसेन लब्भमानम्पि इमिना अवुत्तसिद्धं कत्वा न दस्सितन्ति वेदितब्बं. एवमेत्थ द्वे द्वादसकानि उद्धरितानि. करणीयद्वादसकेपि यथादस्सितअनासायद्वादसकं, अवुत्तसिद्धं आसायद्वादसकञ्चाति द्वे द्वादसकानि उद्धरितब्बानि. इदानि दिसंगमिकनवकं होति. तत्थ यस्मा ‘‘दिसंगमिको पक्कमती’’ति वचनेनेव ‘‘न पच्चेस्स’’न्ति इदं अवुत्तसिद्धमेव, तस्मा तं न वुत्तं. एत्तावता आवासपलिबोधाभावो दस्सितो.
३२१. ‘‘चीवरपटिवीसं अपविलायमानो’’ति इमिना चीवरपलिबोधसमङ्गितमस्स दस्सेति. पटिवीसोति अत्तनो पत्तब्बो चीवरभागो. अपविलायमानोति आकङ्खमानो. तस्स चीवरलाभे सति वस्संवुत्थावासे निट्ठानसन्निट्ठाननासनन्तिकानं वसेन एकं तिकं, तेसंयेव वसेन अन्तरामग्गे एकं, गतट्ठाने एकन्ति तिण्णं तिकानं वसेन एकं नवकं वेदितब्बं. ततो परं निट्ठानसन्निट्ठाननासनन्ति कसीमातिक्कन्तिकसउब्भारानं वसेन फासुविहारपञ्चकं वुत्तं. उभयत्थ सेसकथिनुद्धारासम्भवो पाकटोव. अयं पनेत्थ पञ्चके विसेसो – समादायवारो न सम्भवति ‘‘पच्चेस्स’’न्ति पच्चागमनाधिप्पायतो.
३२५. द्वेमे भिक्खवे कथिनस्स पलिबोधाति कथिनत्थारस्स अनुपबन्धनपच्चयाति.
कथिनक्खन्धकवण्णना निट्ठिता.