१. सञ्चिच्चपाणसिक्खापद-अत्थयोजना

३८२. सप्पाणकवग्गस्स पठमे उसुं असति खिपति अनेनाति इस्सासोति कते धनुयेव मुख्यतो इस्सासो नाम, धनुग्गहा- चरियो पन उपचारेन. उसुं असति खिपतीति इस्सासोति कते धनुग्गहाचरियो इस्सासो नाम, इध पन उपचारत्थो वा कत्तुत्थो वा गहेतब्बोति आह ‘‘धनुग्गहाचरियो होती’’ति. पब्बजितकाले इस्सासस्स अयुत्तत्ता वुत्तं ‘‘गिहिकाले’’ति. वोरोपिताति एत्थ वि अव पुब्बस्स रुहधातुस्स अधिप्पायत्थं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘वियोजिता’’ति.

यस्मा गच्छतीति सम्बन्धो. एतन्ति ‘‘जीविता वोरोपिता’’तिवचनं. कस्मा वोहारमत्तमेव होति, ननु यतो कुतोचि यस्मिं किस्मिंचि वियोजिते द्वे वत्थूनि विय विसुं तिट्ठन्ति पाणतो जीविते वियोजिते पाणजीवितापीति आह ‘‘न हेत्था’’तिआदि. हीति सच्चं. एत्थाति ‘‘जीविता वोरोपिता’’तिवचने दस्सेतुन्ति सम्बन्धो. किञ्चि जीवितं नामाति योजना. अयं पनेत्थ अत्थसम्बन्धो – सीसालङ्कारे सीसतो वियोजिते सीसं अलङ्कारतो विसुं तिट्ठति यथा, एवं जीविते पाणतो वियोजिते जीवितं पाणतो विसुं न तिट्ठति नामाति. अञ्ञदत्थूति एकंसेन. ‘‘पाण’’न्ति सामञ्ञतो वुत्तोपि मनुस्सपाणस्स पाराजिकट्ठाने गहितत्ता इध पारिसेसञायेन तिरच्छानपाणोव गहेतब्बोति आह ‘‘तिरच्छानगतोयेव पाणो’’ति. तन्ति पाणं. महन्ते पन पाणेति सम्बन्धो.

३८५. सोधेन्तो अपनेतीति योजना. मङ्गुलोति मनुस्सरत्तपो एको किमिविसेसो. सो हि रत्तपिवनत्थाय मङ्गति इतो चितो च इमं चिमञ्च ठानं गच्छतीति ‘‘मङ्गुलो’’ति वुच्चति. पदक्खरानञ्हि अविपरितत्थं, सोतूनञ्च सज्झायोपदेसलभनत्थं कत्थचि ठाने वचनत्थो वुत्तोति दट्ठब्बं. तस्स बीजमेव खुद्दकट्ठेन मङ्गुलबीजकं, तस्मिं. तन्ति मङ्गुलबीजकं. भिन्दन्तो हुत्वाति योजनाति. पठमं.