८. सन्निधिकारकसिक्खापदवण्णना

अट्ठमे सन्निधिकारकन्ति कारो करणं किरियाति अत्थतो एकं, सन्निधि कारो अस्साति सन्निधिकारं, सन्निधिकारमेव सन्निधिकारकं, पटिग्गहेत्वा एकरत्तिं वीतिनामितस्सेतं नामं. तस्मा एवं सन्निधिकतं यंकिञ्चि यावकालिकं वा यामकालिकं वा ‘अज्झोहरिस्सामी’ति गण्हन्तस्स पटिग्गहणे दुक्कटं, अज्झोहारे अज्झोहारे पाचित्तियं. सचेपि पत्तो दुद्धोतो होति, यं अङ्गुलिया घंसन्तस्स लेखा पञ्ञायति, गण्ठिकपत्तस्स वा गण्ठिकन्तरे स्नेहो पविट्ठो होति, यो उण्हे ओतापेन्तस्स पग्घरति, उण्हयागुया वा गहिताय सन्दिस्सति, तादिसे पत्तेपि पुनदिवसे भुञ्जन्तस्स पाचित्तियं. यं पन भिक्खु निरपेक्खो सामणेरानं परिच्चजित्वा तेहि निहितं लभित्वा भुञ्जति, तं वट्टति. सयं पटिग्गहेत्वा अपरिच्चत्तमेव हि दुतियदिवसे कप्पियभोजनं भुञ्जन्तस्स पाचित्तियं. अकप्पियेसु पन मनुस्समंसे थुल्लच्चयेन सद्धिं पाचित्तियं, सेसेसु पन दुक्कटेन सद्धिं. यामकालिकं सति पच्चये अज्झोहरतो पाचित्तियं, आहारत्थाय अज्झोहरतो दुक्कटेन सद्धिं. यो पन पवारितो हुत्वा अनतिरित्तकतं अज्झोहरति, तस्स सब्बविकप्पेसु अपरम्पि पाचित्तियं वड्ढति. सचे विकाले अज्झोहरति, अनतिरित्तपच्चया सब्बविकप्पेसु अनापत्ति, सति पच्चये विकालपच्चया यामकालिकादीसु च अनापत्ति. अवसेसेसु विकालपच्चया पाचित्तियं वड्ढतियेव. भिक्खुस्स पन सन्निधि भिक्खुनिया वट्टति, भिक्खुनिया च सन्निधि भिक्खुस्स वट्टति, भिक्खुनिक्खन्धके (चूळव. ४२१-४२२) अनुञ्ञातत्ता वट्टतीति.

सावत्थियं आयस्मन्तं बेलट्ठसीसं आरब्भ सन्निधिकारकभोजनवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं, साधारणपञ्ञत्ति, अनाणत्तिकं, तिकपाचित्तियं, सत्ताहकालिक यावजीविकानं पन आहारत्थाय पटिग्गहणे अज्झोहारे च दुक्कटं. यथा चेतानि आहारत्थाय न कप्पन्ति, एवं यावकालिकादीहि संसट्ठानिपि, वुत्तञ्हेतं ‘‘यावकालिकेन, भिक्खवे, यामकालिकं तदहुपटिग्गहितं काले कप्पति, विकाले न कप्पती’’तिआदि (महाव. ३०५). तस्मा सचेपि तं तं तेन तेन सद्धिं संसट्ठं लभति, सचे असम्भिन्नरसं वा होति सुधोतं वा, यथा इतरेन संसग्गो न पञ्ञायति, अत्तनो कालानुरूपेन परिभुञ्जितुं वट्टति.

सचे पन सम्भिन्नरसं वा होति दुद्धोतं वा, न वट्टति. यावकालिकञ्हि अत्तना सद्धिं सम्भिन्नरसानि तीणिपि यामकालिकादीनि अत्तनो सभावं उपनेति, यामकालिकं द्वेपि सत्ताहकालिकादीनि अत्तनो सभावं उपनेति, सत्ताहकालिकं यावजीविकमेव अत्तनो सभावं उपनेति. तस्मा तेन तदहुपटिग्गहितेन सद्धिं तदहुपटिग्गहितं वा पुरे पटिग्गहितं वा यावजीविकं सत्ताहं कप्पति, द्वीहप्पटिग्गहितेन छाहं, तीहप्पटिग्गहितेन पञ्चाहं…पे… सत्ताहप्पटिग्गहितेन तदहेव कप्पतीति वेदितब्बं. तस्मायेव हि ‘‘सत्ताहकालिकेन, भिक्खवे, यावजीविकं तदहुपटिग्गहित’’न्ति अवत्वा ‘‘पटिग्गहितं सत्ताहं कप्पती’’ति वुत्तं. कालयामसत्ताहातिक्कमेसु चेत्थ विकालभोजन सन्निधिभेसज्जसिक्खापदानं वसेन आपत्तियो वेदितब्बा, इमेसु पन चतूसु कालिकेसु यावकालिकं यामकालिकन्ति इममेव द्वयं अन्तोवुट्ठञ्चेव सन्निधिकारकञ्च, सत्ताहकालिकं यावजीविकञ्च अकप्पियकुटियं निक्खिपितुम्पि वट्टति, सन्निधिम्पि न जनेति. अकप्पियकुटियं अन्तोवुट्ठेन पन तेन सद्धिं इतरद्वयं तदहुपटिग्गहितम्पि न वट्टति, मुखसन्निधि नाम होति, महापच्चरियं पन अन्तोवुट्ठं होतीति वुत्तं. तत्थ नाममत्तमेव नानाकरणं, आपत्ति पन दुक्कटमेव. तत्थ अकप्पियकुटि नाम सङ्घस्स वा उपसम्पन्नपुग्गलस्स वा सन्तकं वसनत्थाय कतगेहं, तत्थ सहसेय्यप्पहोनके पदेसे वुट्ठं यावकालिकञ्च यामकालिकञ्च सङ्घिकं वा उपसम्पन्नपुग्गलस्स वा सन्तकं अन्तोवुट्ठं नाम होति, तत्थ पक्कं अन्तोपक्कं नाम, यत्थ कत्थचि पन सयं पक्कं सामं पक्कं नाम, तं सब्बं अनज्झोहरणीयं. तेन तेन सद्धिं संसट्ठम्पि तंगतिकमेव, सब्बं अज्झोहरन्तस्स दुक्कटं. तस्मा अन्तोवुट्ठअन्तोपक्कमोचनत्थं भगवता चतस्सो कप्पियभूमियो (महाव. २९५) अनुञ्ञाता, तासं विनिच्छयो समन्तपासादिकायं (महाव. अट्ठ. २९५) वुत्तो. यत्थ पनेता न सन्ति, तत्थ अनुपसम्पन्नस्स सन्तकं कत्वा परिभुञ्जितुं वट्टति. सामं पाकम्पि पुनपाकं वट्टति, असन्निधिकारके सन्निधिकारकसञ्ञिनो, वेमतिकस्स वा दुक्कटं. असन्निधिकारकसञ्ञिनो, यावकालिकादीनि तीणि निदहित्वा सकं सकं कालं अनतिक्कमित्वा, यावजीविकं सदापि सति पच्चये परिभुञ्जन्तस्स, उम्मत्तकादीनञ्च अनापत्ति. आमिसं, सन्निधिभावो, तस्स अज्झोहरणन्ति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि. समुट्ठानादीनि एळकलोमसदिसानेवाति.

सन्निधिकारकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.