नवकवण्णना

३४०. वसति तत्थ फलं तन्निमित्तकताय पवत्ततीति वत्थु, कारणन्ति वुत्तोवायमत्थो. तेनाह ‘‘आघातवत्थूनीति आघातकारणानी’’ति. कोपो नामायं यस्मिं वत्थुस्मिं उप्पज्जति, न तत्थ एकवारमेव उप्पज्जति, अथ खो पुनपि उप्पज्जतेवाति वुत्तं ‘‘बन्धती’’ति. अथ वा यो पच्चयविसेसेन उप्पज्जमानो आघातो सविसये बद्धो विय न विगच्छति, पुनपि उप्पज्जेय्येव, तं सन्धायाह ‘‘आघातं बन्धती’’ति. तं पनस्स पच्चयवसेन निब्बत्तनं उप्पादनमेवाति वुत्तं ‘‘करोति उप्पादेती’’ति.

तं कुतेत्थ लब्भाति एत्थ तन्ति किरियापरामसनं, पदज्झाहारेन च अत्थो वेदितब्बोति दस्सेन्तो ‘‘तं अनत्थचरणं मा अहोसी’’तिआदिमाह. केन कारणेन लद्धब्बं निरत्थकभावतो. कम्मस्सका हि सत्ता, ते कस्स रुचिया दुक्खिता, सुखिता वा भवन्ति, तस्मा केवलं तस्मिं मय्हं कुज्झनमत्तं एवाति अधिप्पायो. अथ वा तं कोपकरणमेत्थ पुग्गले कुतो लब्भा परमत्थतो कुज्झितब्बस्स, कुज्झनकस्स च अभावतो. सङ्खारमत्तञ्हेतं, यदिदं खन्धपञ्चकं. यं ‘‘सत्तो’’ति वुच्चति, ते सङ्खारा इत्तरकाला खणिका, कस्स को कुज्झतीति अत्थो. लाभा नाम के सियुं अञ्ञत्र अनुप्पत्तितो.

३४१. सत्ता आवसन्ति एतेसूति सत्तावासा. नानत्तकाया नानत्तसञ्ञी आदिभेदा सत्तनिकाया. यस्मा ते ते सत्तनिकाया तप्परियापन्नानं सत्तानं ताय एव तप्परियापन्नताय आधारो विय वत्तब्बतं अरहन्ति समुदायाधारताय अवयवस्स यथा ‘‘रुक्खे साखा’’ति, तस्मा ‘‘सत्तानं आवासा, वसनट्ठानानीति अत्थो’’ति वुत्तं. सुद्धावासापि सत्तावासोव ‘‘न सो, भिक्खवे, सत्तावासो सुलभरूपो, यो मया अनावुत्थपुब्बो इमिना दीघेन अद्धुना अञ्ञत्र सुद्धावासेहि देवेही’’ति वचनतो. यदि एवं कस्मा इध न गहिताति तत्थ कारणमाह ‘‘असब्बकालिकत्ता’’तिआदि. वेहप्फलो पन चतुत्थंयेव सत्तावासं भजतीति दट्ठब्बं.

३४२. ओपसमिकोति वट्टदुक्खस्स उपसमावहो, तं पन वट्टदुक्खं किलेसेसु उपसन्तेसु उपसमति, न अञ्ञथा, तस्मा ‘‘किलेसूपसमकरो’’ति वुत्तं. तक्करं सम्बोधं गमेतीति सम्बोधगामी.

यस्मिं देवनिकाये धम्मदेसना न वियुज्जति सवनस्सेव अभावतो, सो पाळियं ‘‘दीघायुको देवनिकायो’’ति अधिप्पेतोति आह ‘‘असञ्ञभवं वा अरूपभवं वा’’ति.

३४३. अनुपुब्बतो विहरितब्बाति अनुपुब्बविहारा. अनुपटिपाटियाति अनुक्कमेन. समापज्जितब्बविहाराति समापज्जित्वा समङ्गिनो हुत्वा विहरितब्बविहारा.

३४४. अनुपुब्बनिरोधाति अनुपुब्बेन अनुक्कमेन पवत्तेतब्बनिरोधा. तेनाह ‘‘अनुपटिपाटिया निरोधा’’ति.

नवकवण्णना निट्ठिता.