सततविहारछक्कवण्णना

३२८. निच्चविहाराति सब्बदा पवत्तनकविहारा. ठपेत्वा हि समापत्तिवेलं, भवङ्गवेलञ्च खीणासवा इमिनाव छळङ्गुपेक्खाविहारेन सब्बकालं विहरन्ति. चक्खुना रूपं दिस्वाति निस्सयवोहारेन वुत्तं. ससम्भारकथा हेसा यथा ‘‘धनुना विज्झती’’ति. तस्मा निस्सयसीसेन निस्सितस्स गहणं दट्ठब्बन्ति आह ‘‘चक्खुविञ्ञाणेन दिस्वा’’ति. इट्ठे अरज्जन्तोति इट्ठे आरम्मणे रागं अनुप्पादेन्तो मग्गेन समुच्छिन्नत्ता. नेव सुमनो होति गेहसितपेमवसेनपि. न दुम्मनो पसादञ्ञथत्तवसेनपि. असमपेक्खनेति इट्ठेपि अनिट्ठेपि मज्झत्तेपि आरम्मणे न समं न सम्मा अयोनिसो गहणे. यो अखीणासवानं मोहो उप्पज्जति, तं अनुप्पादेन्तो मग्गेनेव तस्स समुग्घाटितत्ता. ञाणुपेक्खावसेनेव उपेक्खको विहरति मज्झत्तो. अयञ्चस्स पटिपत्तिवेपुल्लप्पत्तिया, पञ्ञावेपुल्लप्पत्तिया वाति आह ‘‘सतिया’’तिआदि. छळङ्गुपेक्खाति छसु द्वारेसु पवत्ता सतिसम्पजञ्ञस्स वसेन छावयवा उपेक्खा. ञाणसम्पयुत्तचित्तानि लब्भन्ति तेहि विना सम्पजानताय असम्भवतो. महाचित्तानीति अट्ठपि महाकिरियचित्तानि लब्भन्ति. सततविहाराति ञाणुप्पत्तिपच्चयरहितकालेपि पवत्तिभेदनतो. दस चित्तानीति अट्ठ महाकिरियचित्तानि हसितुप्पादवोट्ठब्बनचित्तेहि सद्धिं दस चित्तानि लब्भन्ति. अरज्जनादुस्सनवसेन पवत्ति तेसम्पि साधारणाति.‘‘उपेक्खको विहरती’’ति वचनतो छळङ्गुपेक्खावसेन आगतानं इमेसं सततविहारानं ‘‘सोमनस्सं कथं लब्भती’’ति चोदेत्वा ‘‘आसेवनतो लब्भती’’ति सयमेव परिहरतीति. किञ्चापि खीणासवो इट्ठानिट्ठेपि आरम्मणे मज्झत्ते विय बहुलं उपेक्खको विहरति अत्तनो परिसुद्धपकतिभावाविजहनतो, कदाचि पन तथा चेतोभिसङ्खाराभावे यं तं सभावतो इट्ठं आरम्मणं, तत्थ याथावसभावग्गहणवसेनपि अरहतो चित्तं सोमनस्ससहगतं हुत्वा पवत्ततेव, तञ्च खो पुब्बासेवनवसेन. तेनाह ‘‘आसेवनतो लब्भती’’ति.