६. ब्रह्मलोकसुत्तं

१७७. सावत्थिनिदानं. तेन खो पन समयेन भगवा दिवाविहारगतो होति पटिसल्लीनो. अथ खो सुब्रह्मा च पच्चेकब्रह्मा सुद्धावासो च पच्चेकब्रह्मा येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा पच्चेकं द्वारबाहं [पच्चेकद्वारबाहं (पी. क.)] उपनिस्साय अट्ठंसु. अथ खो सुब्रह्मा पच्चेकब्रह्मा सुद्धावासं पच्चेकब्रह्मानं एतदवोच – ‘‘अकालो खो ताव, मारिस, भगवन्तं पयिरुपासितुं; दिवाविहारगतो भगवा पटिसल्लीनो च. असुको च ब्रह्मलोको इद्धो चेव फीतो च, ब्रह्मा च तत्र पमादविहारं विहरति. आयाम, मारिस, येन सो ब्रह्मलोको तेनुपसङ्कमिस्साम; उपसङ्कमित्वा तं ब्रह्मानं संवेजेय्यामा’’ति. ‘‘एवं, मारिसा’’ति खो सुद्धावासो पच्चेकब्रह्मा सुब्रह्मुनो पच्चेकब्रह्मुनो पच्चस्सोसि.

अथ खो सुब्रह्मा च पच्चेकब्रह्मा सुद्धावासो च पच्चेकब्रह्मा – सेय्यथापि नाम बलवा पुरिसो…पे… एवमेव – भगवतो पुरतो अन्तरहिता तस्मिं ब्रह्मलोके पातुरहेसुं. अद्दसा खो सो ब्रह्मा ते ब्रह्मानो दूरतोव आगच्छन्ते. दिस्वान ते ब्रह्मानो एतदवोच – ‘‘हन्द कुतो नु तुम्हे, मारिसा, आगच्छथा’’ति? ‘‘आगता खो मयं, मारिस, अम्ह तस्स भगवतो सन्तिका अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स. गच्छेय्यासि पन त्वं, मारिस, तस्स भगवतो उपट्ठानं अरहतो सम्मासम्बुद्धस्सा’’ति?

एवं वुत्तो [एवं वुत्ते (सी. स्या. कं.)] खो सो ब्रह्मा तं वचनं अनधिवासेन्तो सहस्सक्खत्तुं अत्तानं अभिनिम्मिनित्वा सुब्रह्मानं पच्चेकब्रह्मानं एतदवोच – ‘‘पस्ससि मे नो त्वं, मारिस, एवरूपं इद्धानुभाव’’न्ति? ‘‘पस्सामि खो त्याहं, मारिस, एवरूपं इद्धानुभाव’’न्ति. ‘‘सो ख्वाहं, मारिस, एवंमहिद्धिको एवंमहानुभावो कस्स अञ्ञस्स समणस्स वा ब्राह्मणस्स वा उपट्ठानं गमिस्सामी’’ति?

अथ खो सुब्रह्मा पच्चेकब्रह्मा द्विसहस्सक्खत्तुं अत्तानं अभिनिम्मिनित्वा तं ब्रह्मानं एतदवोच – ‘‘पस्ससि मे नो त्वं, मारिस, एवरूपं इद्धानुभाव’’न्ति? ‘‘पस्सामि खो त्याहं, मारिस, एवरूपं इद्धानुभाव’’न्ति. ‘‘तया च खो, मारिस, मया च स्वेव भगवा महिद्धिकतरो चेव महानुभावतरो च. गच्छेय्यासि त्वं, मारिस, तस्स भगवतो उपट्ठानं अरहतो सम्मासम्बुद्धस्सा’’ति? अथ खो सो ब्रह्मा सुब्रह्मानं पच्चेकब्रह्मानं गाथाय अज्झभासि –

‘‘तयो सुपण्णा चतुरो च हंसा,

ब्यग्घीनिसा पञ्चसता च झायिनो;

तयिदं विमानं जलते च [जलतेव (पी. क.)] ब्रह्मे,

ओभासयं उत्तरस्सं दिसाय’’न्ति.

‘‘किञ्चापि ते तं जलते विमानं,

ओभासयं उत्तरस्सं दिसायं;

रूपे रणं दिस्वा सदा पवेधितं,

तस्मा न रूपे रमती सुमेधो’’ति.

अथ खो सुब्रह्मा च पच्चेकब्रह्मा सुद्धावासो च पच्चेकब्रह्मा तं ब्रह्मानं संवेजेत्वा तत्थेवन्तरधायिंसु. अगमासि च खो सो ब्रह्मा अपरेन समयेन भगवतो उपट्ठानं अरहतो सम्मासम्बुद्धस्साति.