५. अञ्ञतरब्रह्मसुत्तं
१७६. सावत्थिनिदानं. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स ब्रह्मुनो एवरूपं पापकं दिट्ठिगतं उप्पन्नं होति – ‘‘नत्थि सो समणो वा ब्राह्मणो वा यो इध आगच्छेय्या’’ति. अथ खो भगवा तस्स ब्रह्मुनो चेतसा चेतोपरिवितक्कमञ्ञाय – सेय्यथापि नाम बलवा पुरिसो…पे… तस्मिं ब्रह्मलोके पातुरहोसि. अथ खो भगवा तस्स ब्रह्मुनो उपरि वेहासं पल्लङ्केन निसीदि तेजोधातुं समापज्जित्वा.
अथ खो आयस्मतो महामोग्गल्लानस्स एतदहोसि – ‘‘कहं नु खो भगवा एतरहि विहरती’’ति? अद्दसा खो आयस्मा महामोग्गल्लानो [महामोग्गलानो (क.)] भगवन्तं दिब्बेन चक्खुना विसुद्धेन अतिक्कन्तमानुसकेन तस्स ब्रह्मुनो उपरि वेहासं पल्लङ्केन निसिन्नं तेजोधातुं समापन्नं. दिस्वान – सेय्यथापि नाम बलवा पुरिसो समिञ्जितं वा बाहं पसारेय्य, पसारितं वा बाहं समिञ्जेय्य एवमेव – जेतवने अन्तरहितो तस्मिं ब्रह्मलोके पातुरहोसि. अथ खो आयस्मा महामोग्गल्लानो पुरत्थिमं दिसं निस्साय [उपनिस्साय (सी.)] तस्स ब्रह्मुनो उपरि वेहासं पल्लङ्केन निसीदि तेजोधातुं समापज्जित्वा नीचतरं भगवतो.
अथ खो आयस्मतो महाकस्सपस्स एतदहोसि – ‘‘कहं नु खो भगवा एतरहि विहरती’’ति? अद्दसा खो आयस्मा महाकस्सपो भगवन्तं दिब्बेन चक्खुना…पे… दिस्वान – सेय्यथापि नाम बलवा पुरिसो…पे… एवमेव – जेतवने अन्तरहितो तस्मिं ब्रह्मलोके पातुरहोसि. अथ खो आयस्मा महाकस्सपो दक्खिणं दिसं निस्साय तस्स ब्रह्मुनो उपरि वेहासं पल्लङ्केन निसीदि तेजोधातुं समापज्जित्वा नीचतरं भगवतो.
अथ खो आयस्मतो महाकप्पिनस्स एतदहोसि – ‘‘कहं नु खो भगवा एतरहि विहरती’’ति? अद्दसा खो आयस्मा महाकप्पिनो भगवन्तं दिब्बेन चक्खुना…पे… तेजोधातुं समापन्नं. दिस्वान – सेय्यथापि नाम बलवा पुरिसो…पे… एवमेव – जेतवने अन्तरहितो तस्मिं ब्रह्मलोके पातुरहोसि. अथ खो आयस्मा महाकप्पिनो पच्छिमं दिसं निस्साय तस्स ब्रह्मुनो उपरि वेहासं पल्लङ्केन निसीदि तेजोधातुं समापज्जित्वा नीचतरं भगवतो.
अथ खो आयस्मतो अनुरुद्धस्स एतदहोसि – ‘‘कहं नु खो भगवा एतरहि विहरती’’ति? अद्दसा खो आयस्मा अनुरुद्धो…पे… तेजोधातुं समापन्नं. दिस्वान – सेय्यथापि नाम बलवा पुरिसो…पे… तस्मिं ब्रह्मलोके पातुरहोसि. अथ खो आयस्मा अनुरुद्धो उत्तरं दिसं निस्साय तस्स ब्रह्मुनो उपरि वेहासं पल्लङ्केन निसीदि तेजोधातुं समापज्जित्वा नीचतरं भगवतो.
अथ खो आयस्मा महामोग्गल्लानो तं ब्रह्मानं गाथाय अज्झभासि –
‘‘अज्जापि ते आवुसो सा दिट्ठि, या ते दिट्ठि पुरे अहु;
पस्ससि वीतिवत्तन्तं, ब्रह्मलोके पभस्सर’’न्ति.
‘‘न मे मारिस सा दिट्ठि, या मे दिट्ठि पुरे अहु;
पस्सामि वीतिवत्तन्तं, ब्रह्मलोके पभस्सरं;
स्वाहं अज्ज कथं वज्जं, अहं निच्चोम्हि सस्सतो’’ति.
अथ खो भगवा तं ब्रह्मानं संवेजेत्वा – सेय्यथापि नाम बलवा पुरिसो समिञ्जितं वा बाहं पसारेय्य, पसारितं वा बाहं समिञ्जेय्य एवमेव – तस्मिं ब्रह्मलोके अन्तरहितो जेतवने पातुरहोसि. अथ खो सो ब्रह्मा अञ्ञतरं ब्रह्मपारिसज्जं आमन्तेसि – ‘‘एहि त्वं, मारिस, येनायस्मा महामोग्गल्लानो तेनुपसङ्कम; उपसङ्कमित्वा आयस्मन्तं महामोग्गल्लानं एवं वदेहि – ‘अत्थि नु खो, मारिस मोग्गल्लान, अञ्ञेपि तस्स भगवतो सावका एवंमहिद्धिका एवंमहानुभावा; सेय्यथापि भवं मोग्गल्लानो कस्सपो कप्पिनो अनुरुद्धो’’’ति? ‘‘एवं, मारिसा’’ति खो सो ब्रह्मपारिसज्जो तस्स ब्रह्मुनो पटिस्सुत्वा येनायस्मा महामोग्गल्लानो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा आयस्मन्तं महामोग्गल्लानं एतदवोच – ‘‘अत्थि नु खो, मारिस मोग्गल्लान, अञ्ञेपि तस्स भगवतो सावका एवंमहिद्धिका एवंमहानुभावा; सेय्यथापि भवं मोग्गल्लानो कस्सपो कप्पिनो अनुरुद्धो’’ति? अथ खो आयस्मा महामोग्गल्लानो तं ब्रह्मपारिसज्जं गाथाय अज्झभासि –
‘‘तेविज्जा इद्धिपत्ता च, चेतोपरियायकोविदा;
खीणासवा अरहन्तो, बहू बुद्धस्स सावका’’ति.
अथ खो सो ब्रह्मपारिसज्जो आयस्मतो महामोग्गल्लानस्स भासितं अभिनन्दित्वा अनुमोदित्वा येन सो ब्रह्मा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा तं ब्रह्मानं एतदवोच – ‘‘आयस्मा मारिस, महामोग्गल्लानो एवमाह –
‘‘तेविज्जा इद्धिपत्ता च, चेतोपरियायकोविदा;
खीणासवा अरहन्तो, बहू बुद्धस्स सावका’’ति.
इदमवोच सो ब्रह्मपारिसज्जो. अत्तमनो च सो ब्रह्मा तस्स ब्रह्मपारिसज्जस्स भासितं अभिनन्दीति.