११. नालकसुत्तं

६८४. आनन्दजाते तिदसगणे पतीते, सक्कञ्च इन्दं सुचिवसने च देवे;

दुस्सं गहेत्वा अतिरिव थोमयन्ते, असितो इसि अद्दस दिवाविहारे.

६८५. दिस्वान देवे मुदितमने उदग्गे, चित्तिं करित्वान इदमवोच [करित्वा इदमवोचासि (सी.)] तत्थ;

‘‘किं देवसङ्घो अतिरिव कल्यरूपो, दुस्सं गहेत्वा रमयथ [भमयथ (सी.)] किं पटिच्च.

६८६. ‘‘यदापि आसी असुरेहि सङ्गमो, जयो सुरानं असुरा पराजिता.

तदापि नेतादिसो लोमहंसनो, किमब्भुतं दट्ठु मरू पमोदिता.

६८७. ‘‘सेळेन्ति गायन्ति च वादयन्ति च, भुजानि फोटेन्ति [पोठेन्ति (सी. पी.), पोथेन्ति (क.)] च नच्चयन्ति च;

पुच्छामि वोहं मेरुमुद्धवासिने, धुनाथ मे संसयं खिप्प मारिसा’’.

६८८. ‘‘सो बोधिसत्तो रतनवरो अतुल्यो, मनुस्सलोके हितसुखत्थाय [हितसुखताय (सी. स्या. पी.)] जातो;

सक्यान गामे जनपदे लुम्बिनेय्ये, तेनम्ह तुट्ठा अतिरिव कल्यरूपा.

६८९. ‘‘सो सब्बसत्तुत्तमो अग्गपुग्गलो, नरासभो सब्बपजानमुत्तमो;

वत्तेस्सति चक्कमिसिव्हये वने, नदंव सीहो बलवा मिगाभिभू’’.

६९०. तं सद्दं सुत्वा तुरितमवसरी सो, सुद्धोदनस्स तद भवनं उपाविसि [उपागमि (सी. पी.)];

निसज्ज तत्थ इदमवोचासि सक्ये, ‘‘कुहिं कुमारो अहमपि दट्ठुकामो’’.

६९१. ततो कुमारं जलितमिव सुवण्णं, उक्कामुखेव सुकुसलसम्पहट्ठं [सुकुसलेन सम्पहट्ठं (क.)];

दद्दल्लमानं [दद्दळ्हमानं (क.)] सिरिया अनोमवण्णं, दस्सेसु पुत्तं असितव्हयस्स सक्या.

६९२. दिस्वा कुमारं सिखिमिव पज्जलन्तं, तारासभंव नभसिगमं विसुद्धं;

सूरियं तपन्तं सरदरिवब्भमुत्तं, आनन्दजातो विपुलमलत्थ पीतिं.

६९३. अनेकसाखञ्च सहस्समण्डलं, छत्तं मरू धारयुमन्तलिक्खे;

सुवण्णदण्डा वीतिपतन्ति चामरा, न दिस्सरे चामरछत्तगाहका.

६९४. दिस्वा जटी कण्हसिरिव्हयो इसि, सुवण्णनिक्खं विय पण्डुकम्बले;

सेतञ्च छत्तं धरियन्त [धारियन्त (स्या.), धारयन्तं (सी. क.)] मुद्धनि, उदग्गचित्तो सुमनो पटिग्गहे.

६९५. पटिग्गहेत्वा पन सक्यपुङ्गवं, जिगीसतो [जिगिंसको (सी. स्या. पी.)] लक्खणमन्तपारगू;

पसन्नचित्तो गिरमब्भुदीरयि, ‘‘अनुत्तरायं द्विपदानमुत्तमो’’ [दिपदानमुत्तमो (सी. स्या. पी.)].

६९६. अथत्तनो गमनमनुस्सरन्तो, अकल्यरूपो गळयति अस्सुकानि;

दिस्वान सक्या इसिमवोचुं रुदन्तं,

‘‘नो चे कुमारे भविस्सति अन्तरायो’’.

६९७. दिस्वान सक्ये इसिमवोच अकल्ये, ‘‘नाहं कुमारे अहितमनुस्सरामि;

न चापिमस्स भविस्सति अन्तरायो, न ओरकायं अधिमानसा [अधिमनसा (सी. स्या.)] भवाथ.

६९८. ‘‘सम्बोधियग्गं फुसिस्सतायं कुमारो, सो धम्मचक्कं परमविसुद्धदस्सी;

वत्तेस्सतायं बहुजनहितानुकम्पी, वित्थारिकस्स भविस्सति ब्रह्मचरियं.

६९९. ‘‘ममञ्च आयु न चिरमिधावसेसो, अथन्तरा मे भविस्सति कालकिरिया;

सोहं न सोस्सं [सुस्सं (सी. स्या.)] असमधुरस्स धम्मं, तेनम्हि अट्टो ब्यसनंगतो अघावी’’.

७००. सो साकियानं विपुलं जनेत्वा पीतिं, अन्तेपुरम्हा निग्गमा [निरगमा (सी. स्या.), निगमा (क. सी.), निरगम (पी.)] ब्रह्मचारी;

सो भागिनेय्यं सयं अनुकम्पमानो, समादपेसि असमधुरस्स धम्मे.

७०१. ‘‘बुद्धोति घोसं यद [यदि (स्या. क.)] परतो सुणासि, सम्बोधिपत्तो विवरति धम्ममग्गं;

गन्त्वान तत्थ समयं परिपुच्छमानो [सयं परिपुच्छियानो (सी. स्या.)], चरस्सु तस्मिं भगवति ब्रह्मचरियं’’.

७०२. तेनानुसिट्ठो हितमनेन तादिना, अनागते परमविसुद्धदस्सिना;

सो नालको उपचितपुञ्ञसञ्चयो, जिनं पतिक्खं [पति + इक्खं = पतिक्खं] परिवसि रक्खितिन्द्रियो.

७०३. सुत्वान घोसं जिनवरचक्कवत्तने, गन्त्वान दिस्वा इसिनिसभं पसन्नो;

मोनेय्यसेट्ठं मुनिपवरं अपुच्छि, समागते असिताव्हयस्स सासनेति.

वत्थुगाथा निट्ठिता.

७०४. ‘‘अञ्ञातमेतं वचनं, असितस्स यथातथं;

तं तं गोतम पुच्छामि, सब्बधम्मान पारगुं.

७०५. ‘‘अनगारियुपेतस्स, भिक्खाचरियं जिगीसतो;

मुनि पब्रूहि मे पुट्ठो, मोनेय्यं उत्तमं पदं’’.

७०६. ‘‘मोनेय्यं ते उपञ्ञिस्सं, (इति भगवा) दुक्करं दुरभिसम्भवं;

हन्द ते नं पवक्खामि, सन्थम्भस्सु दळ्हो भव.

७०७. ‘‘समानभागं कुब्बेथ, गामे अक्कुट्ठवन्दितं;

मनोपदोसं रक्खेय्य, सन्तो अनुण्णतो चरे.

७०८. ‘‘उच्चावचा निच्छरन्ति, दाये अग्गिसिखूपमा;

नारियो मुनिं पलोभेन्ति, तासु तं मा पलोभयुं.

७०९. ‘‘विरतो मेथुना धम्मा, हित्वा कामे परोपरे [परोवरे (सी. पी.), वरावरे (स्या.)];

अविरुद्धो असारत्तो, पाणेसु तसथावरे.

७१०. ‘‘यथा अहं तथा एते, यथा एते तथा अहं;

अत्तानं उपमं कत्वा, न हनेय्य न घातये.

७११. ‘‘हित्वा इच्छञ्च लोभञ्च, यत्थ सत्तो पुथुज्जनो;

चक्खुमा पटिपज्जेय्य, तरेय्य नरकं इमं.

७१२. ‘‘ऊनूदरो मिताहारो, अप्पिच्छस्स अलोलुपो;

सदा [स वे (पी.)] इच्छाय निच्छातो, अनिच्छो होति निब्बुतो.

७१३. ‘‘स पिण्डचारं चरित्वा, वनन्तमभिहारये;

उपट्ठितो रुक्खमूलस्मिं, आसनूपगतो मुनि.

७१४. ‘‘स झानपसुतो धीरो, वनन्ते रमितो सिया;

झायेथ रुक्खमूलस्मिं, अत्तानमभितोसयं.

७१५. ‘‘ततो रत्या विवसाने [विवसने (सी. स्या. पी.)], गामन्तमभिहारये;

अव्हानं नाभिनन्देय्य, अभिहारञ्च गामतो.

७१६. ‘‘न मुनी गाममागम्म, कुलेसु सहसा चरे;

घासेसनं छिन्नकथो, न वाचं पयुतं भणे.

७१७. ‘‘अलत्थं यदिदं साधु, नालत्थं कुसलं इति;

उभयेनेव सो तादी, रुक्खंवुपनिवत्तति [रुक्खंवु’पतिवत्तति (क.), रुक्खंव उपातिवत्तति (स्या.)].

७१८. ‘‘स पत्तपाणि विचरन्तो, अमूगो मूगसम्मतो;

अप्पं दानं न हीळेय्य, दातारं नावजानिया.

७१९. ‘‘उच्चावचा हि पटिपदा, समणेन पकासिता;

न पारं दिगुणं यन्ति, नयिदं एकगुणं मुतं.

७२०. ‘‘यस्स च विसता नत्थि, छिन्नसोतस्स भिक्खुनो;

किच्चाकिच्चप्पहीनस्स, परिळाहो न विज्जति.

७२१. ‘‘मोनेय्यं ते उपञ्ञिस्सं, खुरधारूपमो भवे;

जिव्हाय तालुमाहच्च, उदरे सञ्ञतो सिया.

७२२. ‘‘अलीनचित्तो च सिया, न चापि बहु चिन्तये;

निरामगन्धो असितो, ब्रह्मचरियपरायणो.

७२३. ‘‘एकासनस्स सिक्खेथ, समणूपासनस्स च;

एकत्तं मोनमक्खातं, एको चे अभिरमिस्ससि;

अथ भाहिसि [भासिहि (सी. स्या. पी.)] दसदिसा.

७२४. ‘‘सुत्वा धीरानं निग्घोसं, झायीनं कामचागिनं;

ततो हिरिञ्च सद्धञ्च, भिय्यो कुब्बेथ मामको.

७२५. ‘‘तं नदीहि विजानाथ, सोब्भेसु पदरेसु च;

सणन्ता यन्ति कुसोब्भा [कुस्सुब्भा (सी.)], तुण्हीयन्ति महोदधी.

७२६. ‘‘यदूनकं तं सणति, यं पूरं सन्तमेव तं;

अड्ढकुम्भूपमो बालो, रहदो पूरोव पण्डितो.

७२७. ‘‘यं समणो बहुं भासति, उपेतं अत्थसञ्हितं;

जानं सो धम्मं देसेति, जानं सो बहु भासति.

७२८. ‘‘यो च जानं संयतत्तो, जानं न बहु भासति;

स मुनी मोनमरहति, स मुनी मोनमज्झगा’’ति.

नालकसुत्तं एकादसमं निट्ठितं.