१३. सोधनहारविभङ्गो
४५. तत्थ कतमो सोधनो हारो? ‘‘विस्सज्जितम्हि पञ्हे’’तिगाथा. यथा आयस्मा अजितो पारायने भगवन्तं पञ्हं पुच्छति –
‘‘केनस्सु निवुतो लोको, केनस्सु नप्पकासति;
किस्साभिलेपनं ब्रूसि, किंसु तस्स महब्भय’’न्ति.
‘‘अविज्जाय निवुतो लोको, [अजिताति भगवा]
विविच्छा पमादा नप्पकासति;
जप्पाभिलेपनं ब्रूमि, दुक्खमस्स महब्भय’’न्ति.
‘‘केनस्सु निवुतो लोको’’ति पञ्हे ‘‘अविज्जाय निवुतो लोको’’ति भगवा पदं सोधेति, नो च आरम्भं. ‘‘केनस्सु नप्पकासती’’ति पञ्हे ‘‘विविच्छा पमादा नप्पकासती’’ति भगवा पदं सोधेति, नो च आरम्भं. ‘‘किस्साभिलेपनं ब्रूसी’’ति पञ्हे ‘‘जप्पाभिलेपनं ब्रूमी’’ति भगवा पदं सोधेति, नो च आरम्भं. ‘‘किंसु तस्स महब्भय’’न्ति पञ्हे ‘‘दुक्खमस्स महब्भय’’न्ति सुद्धो आरम्भो. तेनाह भगवा ‘‘अविज्जाय निवुतो लोको’’ति.
‘‘सवन्ति सब्बधि सोता, [इच्चायस्मा अजितो]
सोतानं किं निवारणं;
सोतानं संवरं ब्रूहि, केन सोता पिधीयरे’’ति.
‘‘यानि सोतानि लोकस्मिं, [अजिताति भगवा]
सति तेसं निवारणं;
सोतानं संवरं ब्रूमि, पञ्ञायेते पिधीयरे’’ति.
‘‘सवन्ति सब्बधि सोता, सोतानं किं निवारण’’न्ति पञ्हे ‘‘यानि सोतानि लोकस्मिं, सति तेसं निवारण’’न्ति भगवा पदं सोधेति, नो च आरम्भं. ‘‘सोतानं संवरं ब्रूहि, केन सोता पिधीयरे’’ति पञ्हे ‘‘सोतानं संवरं ब्रूमि, पञ्ञायेते पिधीयरे’’ति सुद्धो आरम्भो. तेनाह भगवा ‘‘यानि सोतानि लोकस्मि’’न्ति.
‘‘पञ्ञा चेव सति च, [इच्चायस्मा अजितो]
नामरूपञ्च [नामं रूपञ्च (क.) पस्स सु. नि. १०४२] मारिस;
एतं मे पुट्ठो पब्रूहि, कत्थेतं उपरुज्झती’’ति.
पञ्हे –
‘‘यमेतं पञ्हं अपुच्छि, अजित तं वदामि ते;
यत्थ नामञ्च रूपञ्च, असेसं उपरुज्झति;
विञ्ञाणस्स निरोधेन, एत्थेतं उपरुज्झती’’ति.
सुद्धो आरम्भो. तेनाह भगवा ‘‘यमेतं पञ्हं अपुच्छी’’ति. यत्थ एवं सुद्धो आरम्भो, सो पञ्हो विसज्जितो भवति. यत्थ पन आरम्भो असुद्धो, न ताव सो पञ्हो विसज्जितो भवति. तेनाह आयस्मा महाकच्चायनो ‘‘विस्सज्जितम्हि पञ्हे’’ति.
नियुत्तो सोधनो हारो.