६. आकासङ्गपञ्हो

६. ‘‘भन्ते नागसेन, ‘आकासस्स पञ्च अङ्गानि गहेतब्बानी’ति यं वदेसि, कतमानि तानि पञ्च अङ्गानि गहेतब्बानी’’ति? ‘‘यथा, महाराज, आकासो सब्बसो अगय्हो, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन सब्बसो किलेसेहि अगय्हेन भवितब्बं. इदं, महाराज, आकासस्स पठमं अङ्गं गहेतब्बं.

‘‘पुन चपरं, महाराज, आकासो इसितापसभूतदिजगणानुसञ्चरितो, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन ‘अनिच्चं दुक्खं अनत्ता’ति सङ्खारेसु मानसं सञ्चारयितब्बं. इदं, महाराज, आकासस्स दुतियं अङ्गं गहेतब्बं.

‘‘पुन चपरं, महाराज, आकासो सन्तासनीयो, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन सब्बभवपटिसन्धीसु मानसं उब्बेजयितब्बं, अस्सादो न कातब्बो. इदं, महाराज, आकासस्स ततियं अङ्गं गहेतब्बं.

‘‘पुन चपरं, महाराज, आकासो अनन्तो अप्पमाणो अपरिमेय्यो, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन अनन्तसीलेन अपरिमितञाणेन भवितब्बं. इदं, महाराज, आकासस्स चतुत्थं अङ्गं गहेतब्बं.

‘‘पुन चपरं, महाराज, आकासो अलग्गो असत्तो अप्पतिट्ठितो अपलिबुद्धो, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन कुले गणे लाभे आवासे पलिबोधे पच्चये सब्बकिलेसेसु च सब्बत्थ अलग्गेन भवितब्बं, अनासत्तेन अप्पतिट्ठितेन अपलिबुद्धेन भवितब्बं. इदं, महाराज, आकासस्स पञ्चमं अङ्गं गहेतब्बं. भासितम्पेतं, महाराज, भगवता देवातिदेवेन सकं पुत्तं राहुलं ओवदन्तेन – ‘सेय्यथापि, राहुल [म. नि. २.११९], आकासो न कत्थचि पतिट्ठितो, एवमेव खो त्वं, राहुल, आकाससमं भावनं भावेहि, आकाससमं हि ते, राहुल, भावनं भावयतो उप्पन्ना मनापामनापा फस्सा चित्तं परियादाय ठस्सन्ती’’’ति.

आकासङ्गपञ्हो छट्ठो.