१०. चक्कवत्तिङ्गपञ्हो
१०. ‘‘भन्ते नागसेन, ‘चक्कवत्तिस्स चत्तारि अङ्गानि गहेतब्बानी’ति यं वदेसि, कतमानि तानि चत्तारि अङ्गानि गहेतब्बानी’’ति? ‘‘यथा, महाराज, चक्कवत्ती चतूहि सङ्गहवत्थूहि जनं सङ्गण्हाति, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन चतस्सन्नं परिसानं मानसं सङ्गहेतब्बं अनुग्गहेतब्बं सम्पहंसेतब्बं. इदं, महाराज, चक्कवत्तिस्स पठमं अङ्गं गहेतब्बं.
‘‘पुन चपरं, महाराज, चक्कवत्तिस्स विजिते चोरा न उट्ठहन्ति, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन कामरागब्यापादविहिंसावितक्का न उप्पादेतब्बा. इदं, महाराज, चक्कवत्तिस्स दुतियं अङ्गं गहेतब्बं. भासितम्पेतं, महाराज, भगवता देवातिदेवेन –
‘‘‘वितक्कूपसमे च यो रतो, असुभं भावयते [भावयती (स्या.) ध. प. ३५० धम्मपदे] सदा सतो;
एस खो ब्यन्तिकाहिति, एस छेच्छति मारबन्धन’न्ति.
‘‘पुन चपरं, महाराज, चक्कवत्ती दिवसे दिवसे समुद्दपरियन्तं महापथविं अनुयायति कल्याणपापकानि विचिनमानो, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन कायकम्मं वचीकम्मं मनोकम्मं दिवसे दिवसे पच्चवेक्खितब्बं ‘किं नु खो मे इमेहि तीहि ठानेहि अनुपवज्जस्स दिवसो वीतिवत्तती’ति. इदं, महाराज, चक्कवत्तिस्स ततियं अङ्गं गहेतब्बं. भासितम्पेतं, महाराज, भगवता देवातिदेवेन अङ्गुत्तरनिकायवरे –
‘कथम्भूतस्स मे रत्तिन्दिवा वीतिवत्तन्तीति [वीतिपतन्तीति (सी. पी.)] पब्बजितेन अभिण्हं पच्चवेक्खितब्ब’न्ति.
‘‘पुन चपरं, महाराज, चक्कवत्तिस्स अब्भन्तरबाहिरारक्खा सुसंविहिता होति, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन अब्भन्तरानं बाहिरानं किलेसानं आरक्खाय सतिदोवारिको ठपेतब्बो. इदं, महाराज, चक्कवत्तिस्स चतुत्थं अङ्गं गहेतब्बं. भासितम्पेतं, महाराज, भगवता देवातिदेवेन –
‘सतिदोवारिको, भिक्खवे, अरियसावको अकुसलं पजहति कुसलं भावेति, सावज्जं पजहति, अनवज्जं भावेति, सुद्धमत्तानं परिहरती’’’ति.
चक्कवत्तिङ्गपञ्हो दसमो.
पथवीवग्गो ततियो.
तस्सुद्दानं –
पथवी आपो च तेजो च, वायो च पब्बतेन च;
आकासो चन्दसूरियो च, सक्को च चक्कवत्तिनाति.