१. पथवीअङ्गपञ्हो

१. ‘‘भन्ते नागसेन, ‘पथविया पञ्च अङ्गानि गहेतब्बानी’ति यं वदेसि, कतमानि तानि पञ्च अङ्गानि गहेतब्बानी’’ति? ‘‘यथा, महाराज, पथवी इट्ठानिट्ठानि कप्पूरागरुतगरचन्दनकुङ्कुमादीनि आकिरन्तेपि पित्तसेम्हपुब्बरुहिरसेदमेदखेळसिङ्घाणिकलसिक- मुत्तकरीसादीनि आकिरन्तेपि तादिसा येव, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन इट्ठानिट्ठे लाभालाभे यसायसे निन्दापसंसाय सुखदुक्खे सब्बत्थ तादिना येव भवितब्बं. इदं, महाराज, पथविया पठमं अङ्गं गहेतब्बं.

‘‘पुन चपरं, महाराज, पथवी मण्डनविभूसनापगता सकगन्धपरिभाविता, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन विभूसनापगतेन सकसीलगन्धपरिभावितेन भवितब्बं. इदं, महाराज, पथविया दुतियं अङ्गं गहेतब्बं.

‘‘पुन चपरं, महाराज, पथवी निरन्तरा अखण्डच्छिद्दा असुसिरा बहला घना वित्थिण्णा, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन निरन्तरमखण्डच्छिद्दमसुसिरबहलघनवित्थिण्णसीलेन भवितब्बं. इदं, महाराज, पथविया ततियं अङ्गं गहेतब्बं.

‘‘पुन चपरं, महाराज, पथवी गामनिगमनगरजनपदरुक्खपब्बतनदीतळाकपोक्खरणीमिगपक्खिमनुजनरनारिगणं धारेन्तीपि अकिलासु होति, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन ओवदन्तेनपि अनुसासन्तेनपि विञ्ञापेन्तेनपि सन्दस्सेन्तेनपि समादपेन्तेनपि समुत्तेजेन्तेनपि सम्पहंसेन्तेनपि धम्मदेसनासु अकिलासुना भवितब्बं. इदं, महाराज, पथविया चतुत्थं अङ्गं गहेतब्बं.

‘‘पुन चपरं, महाराज, पथवी अनुनयप्पटिघविप्पमुत्ता, एवमेव खो, महाराज, योगिना योगावचरेन अनुनयप्पटिघविप्पमुत्तेन पथविसमेन चेतसा विहरितब्बं. इदं, महाराज, पथविया पञ्चमं अङ्गं गहेतब्बं. भासितम्पेतं, महाराज, उपासिकाय चूळसुभद्दाय सकसमणे परिकित्तयमानाय –

‘‘‘एकञ्चे बाहं वासिया, तच्छे कुपितमानसा [कुपितमानसो (क.)];

एकञ्चेबाहं गन्धेन, आलिम्पेय्य पमोदिता [पमोदितो (क.)].

‘‘‘अमुस्मिं पटिघो नत्थि, रागो अस्मिं न विज्जति;

पथवीसमचित्ता ते, तादिसा समणा ममा’’’ति.

पथवीअङ्गपञ्हो पठमो.