५४५. महानारदकस्सपजातकं (८)

११५३. ‘‘अहु राजा विदेहानं, अङ्गति [अङ्गाति (सी.) एवमुपरिपि] नाम खत्तियो;

पहूतयोग्गो धनिमा, अनन्तबलपोरिसो.

११५४. सो च पन्नरसिं [पन्नरसे (स्या. क.)] रत्तिं, पुरिमयामे अनागते;

चातुमासा [चातुमस्स (सी. पी.)] कोमुदिया, अमच्चे सन्निपातयि.

११५५. ‘‘पण्डिते सुतसम्पन्ने, मितपुब्बे [मिहितपुब्बे (सी. पी.)] विचक्खणे;

विजयञ्च सुनामञ्च, सेनापतिं अलातकं.

११५६. ‘‘तमनुपुच्छि वेदेहो, ‘‘पच्चेकं ब्रूथ सं रुचिं;

चातुमासा कोमुदज्ज, जुण्हं ब्यपहतं [ब्यपगतं (सी. पी.)] तमं;

कायज्ज रतिया रत्तिं, विहरेमु इमं उतुं’’.

११५७. ‘‘ततो सेनापति रञ्ञो, अलातो एतदब्रवि;

‘‘हट्ठं योग्गं बलं सब्बं, सेनं सन्नाहयामसे.

११५८. ‘‘निय्याम देव युद्धाय, अनन्तबलपोरिसा;

ये ते वसं न आयन्ति, वसं उपनयामसे [उपनिय्यामसे (क.)];

एसा मय्हं सका दिट्ठि, अजितं ओजिनामसे.

११५९. अलातस्स वचो सुत्वा, सुनामो एतदब्रवि;

‘‘सब्बे तुय्हं महाराज, अमित्ता वसमागता.

११६०. ‘‘निक्खित्तसत्था पच्चत्था, निवातमनुवत्तरे;

उत्तमो उस्सवो अज्ज, न युद्धं मम रुच्चति.

११६१. ‘‘अन्नपानञ्च खज्जञ्च, खिप्पं अभिहरन्तु ते;

रमस्सु देव कामेहि, नच्चगीते सुवादिते’’.

११६२. सुनामस्स वचो सुत्वा, विजयो एतदब्रवि;

‘‘सब्बे कामा महाराज, निच्चं तव मुपट्ठिता.

११६३. ‘‘न हेते दुल्लभा देव, तव कामेहि मोदितुं;

सदापि कामा सुलभा, नेतं चित्तमतं [चित्तं मती (क.)] मम.

११६४. ‘‘समणं ब्राह्मणं वापि, उपासेमु बहुस्सुतं;

यो नज्ज विनये कङ्खं, अत्थधम्मविदू इसे’’.

११६५. विजयस्स वचो सुत्वा, राजा अङ्गति मब्रवि;

‘‘यथा विजयो भणति, मय्हम्पेतंव रुच्चति.

११६६. ‘‘समणं ब्राह्मणं वापि, उपासेमु बहुस्सुतं;

यो नज्ज विनये कङ्खं, अत्थधम्मविदू इसे.

११६७. ‘‘सब्बेव सन्ता करोथ मतिं, कं उपासेमु पण्डितं;

यो [को (सी. पी.)] नज्ज विनये कङ्खं, अत्थधम्मविदू इसे’’.

११६८. ‘‘वेदेहस्स वचो सुत्वा, अलातो एतदब्रवि;

‘‘अत्थायं मिगदायस्मिं, अचेलो धीरसम्मतो.

११६९. ‘‘गुणो कस्सपगोत्तायं, सुतो चित्रकथी गणी;

तं देव [तदेव (क.)] पयिरुपासेमु [पयिरुपासय (सी. पी.)], सो नो कङ्खं विनेस्सति’’.

११७०. ‘‘अलातस्स वचो सुत्वा, राजा चोदेसि सारथिं;

‘‘मिगदायं गमिस्साम, युत्तं यानं इधानय’’.

११७१. तस्स यानं अयोजेसुं, दन्तं रूपियपक्खरं [रूपियुपक्खरं (क.)];

सुक्कमट्ठपरिवारं, पण्डरं दोसिनामुखं.

११७२. ‘‘तत्रासुं कुमुदायुत्ता, चत्तारो सिन्धवा हया;

अनिलूपमसमुप्पाता [अनिलूपमसमुप्पादा (क.)], सुदन्ता सोण्णमालिनो.

११७३. ‘‘सेतच्छत्तं सेतरथो, सेतस्सा सेतबीजनी;

वेदेहो सहमच्चेहि, निय्यं चन्दोव सोभति.

११७४. ‘‘तमनुयायिंसु बहवो, इन्दिखग्गधरा [इन्दखग्गधरा (सी.), इट्ठिखग्गधरा (पी.)] बली;

अस्सपिट्ठिगता वीरा, नरा नरवराधिपं.

११७५. सो मुहुत्तंव यायित्वा, याना ओरुय्ह खत्तियो;

वेदेहो सहमच्चेहि, पत्ती गुणमुपागमि.

११७६. येपि तत्थ तदा आसुं, ब्राह्मणिब्भा समागता;

न ते अपनयी राजा, अकतं भूमिमागते.

११७७. ‘‘ततो सो मुदुका भिसिया, मुदुचित्तकसन्थते [मुदुचित्तकळन्दके (सी. पी.)];

मुदुपच्चत्थते राजा, एकमन्तं उपाविसि.

११७८. ‘‘निसज्ज राजा सम्मोदि, कथं सारणियं ततो;

‘‘कच्चि यापनियं भन्ते, वातानमवियग्गता [वातानमविसग्गता (सी. पी.), वातानमवियत्तता (स्या.)].

११७९. ‘‘कच्चि अकसिरा वुत्ति, लभसि [लब्भति (सी. पी.)] पिण्डयापनं [पिण्डियापनं (स्या. क.)];

अपाबाधो चसि कच्चि, चक्खुं न परिहायति’’.

११८०. तं गुणो पटिसम्मोदि, वेदेहं विनये रतं;

‘‘यापनीयं महाराज, सब्बमेतं तदूभयं.

११८१. ‘‘कच्चि तुय्हम्पि वेदेह, पच्चन्ता न बलीयरे;

कच्चि अरोगं योग्गं ते, कच्चि वहति वाहनं;

कच्चि ते ब्याधयो नत्थि, सरीरस्सुपतापिया’’ [सरीरस्सुपतापिका (सी. पी.), सरीरस्सुपतापना (?)].

११८२. पटिसम्मोदितो राजा, ततो पुच्छि अनन्तरा;

अत्थं धम्मञ्च ञायञ्च, धम्मकामो रथेसभो.

११८३. ‘‘कथं धम्मं चरे मच्चो, मातापितूसु कस्सप;

कथं चरे आचरिये, पुत्तदारे कथं चरे.

११८४. ‘‘कथं चरेय्य वुड्ढेसु, कथं समणब्राह्मणे;

कथञ्च बलकायस्मिं, कथं जनपदे चरे.

११८५. ‘‘कथं धम्मं चरित्वान, मच्चा गच्छन्ति [पेच्च गच्छति (सी. स्या. पी.)] सुग्गतिं;

कथञ्चेके अधम्मट्ठा, पतन्ति निरयं अथो’’.

११८६. ‘‘वेदेहस्स वचो सुत्वा, कस्सपो एतदब्रवि;

‘‘‘सुणोहि मे महाराज, सच्चं अवितथं पदं.

११८७. ‘‘‘नत्थि धम्मचरितस्स [धम्मस्स चिण्णस्स (सी.)], फलं कल्याणपापकं;

नत्थि देव परो लोको, को ततो हि इधागतो.

११८८. ‘‘‘नत्थि देव पितरो वा, कुतो माता कुतो पिता;

नत्थि आचरियो नाम, अदन्तं को दमेस्सति.

११८९. ‘‘‘समतुल्यानि भूतानि, नत्थि जेट्ठापचायिका;

नत्थि बलं वीरियं वा, कुतो उट्ठानपोरिसं;

नियतानि हि भूतानि, यथा गोटविसो तथा.

११९०. ‘‘‘लद्धेय्यं लभते मच्चो, तत्थ दानफलं कुतो;

नत्थि दानफलं देव, अवसो देववीरियो.

११९१. ‘‘‘बालेहि दानं पञ्ञत्तं, पण्डितेहि पटिच्छितं;

अवसा देन्ति धीरानं, बाला पण्डितमानिनो.

११९२. ‘‘‘सत्तिमे सस्सता काया, अच्छेज्जा अविकोपिनो;

तेजो पथवी आपो च, वायो सुखं दुखञ्चिमे;

जीवे च सत्तिमे काया, येसं छेत्ता न विज्जति.

११९३. ‘‘‘नत्थि हन्ता व छेत्ता वा, हञ्ञे येवापि [हञ्ञरे वापि (सी. स्या. पी.)] कोचि नं;

अन्तरेनेव कायानं, सत्थानि वीतिवत्तरे.

११९४. ‘‘‘यो चापि [योपायं (सी. पी.), यो चायं (स्या. क.)] सिरमादाय, परेसं निसितासिना;

न सो छिन्दति ते काये, तत्थ पापफलं कुतो.

११९५. ‘‘‘चुल्लासीतिमहाकप्पे, सब्बे सुज्झन्ति संसरं;

अनागते तम्हि काले, सञ्ञतोपि न सुज्झति.

११९६. ‘‘‘चरित्वापि बहुं भद्रं, नेव सुज्झन्तिनागते;

पापञ्चेपि बहुं कत्वा, तं खणं नातिवत्तरे.

११९७. ‘‘‘अनुपुब्बेन नो सुद्धि, कप्पानं चुल्लसीतिया;

नियतिं नातिवत्ताम, वेलन्तमिव सागरो’’’.

११९८. कस्सपस्स वचो सुत्वा, अलातो एतदब्रवि;

‘‘यथा भदन्तो भणति, मय्हम्पेतंव रुच्चति.

११९९. ‘‘अहम्पि पुरिमं जातिं, सरे संसरितत्तनो;

पिङ्गलो नामहं आसिं, लुद्दो गोघातको पुरे.

१२००. ‘‘बाराणसियं फीतायं, बहुं पापं कतं मया;

बहू मया हता पाणा, महिंसा सूकरा अजा.

१२०१. ‘‘ततो चुतो इध जातो, इद्धे सेनापतीकुले;

नत्थि नून फलं पापं, योहं [पापे सोहं (सी. पी.)] न निरयं गतो.

१२०२. अथेत्थ बीजको नाम, दासो आसि पटच्चरी [पळच्चरी (सी. पी.), पटज्जरी (क.)];

उपोसथं उपवसन्तो, गुणसन्तिकुपागमि.

१२०३. कस्सपस्स वचो सुत्वा, अलातस्स च भासितं;

पस्ससन्तो मुहुं उण्हं, रुदं अस्सूनि वत्तयि.

१२०४. तमनुपुच्छि वेदेहो, ‘‘किमत्थं सम्म रोदसि;

किं ते सुतं वा दिट्ठं वा, किं मं वेदेसि वेदनं’’.

१२०५. वेदेहस्स वचो सुत्वा, बीजको एतदब्रवि;

‘‘नत्थि मे वेदना दुक्खा, महाराज सुणोहि मे.

१२०६. ‘‘अहम्पि पुरिमं जातिं, सरामि सुखमत्तनो;

साकेताहं पुरे आसिं, भावसेट्ठि गुणे रतो.

१२०७. ‘‘सम्मतो ब्राह्मणिब्भानं, संविभागरतो सुचि;

न चापि पापकं कम्मं, सरामि कतमत्तनो.

१२०८. ‘‘ततो चुताहं वेदेह, इध जातो दुरित्थिया;

गब्भम्हि कुम्भदासिया, यतो जातो सुदुग्गतो.

१२०९. ‘‘एवम्पि दुग्गतो सन्तो, समचरियं अधिट्ठितो;

उपड्ढभागं भत्तस्स, ददामि यो मे इच्छति.

१२१०. ‘‘चातुद्दसिं पञ्चदसिं, सदा उपवसामहं;

न चापि [न अहं (क.)] भूते हिंसामि, थेय्यञ्चापि विवज्जयिं.

१२११. ‘‘सब्बमेव हि नूनेतं, सुचिण्णं भवति निप्फलं;

निरत्थं मञ्ञिदं सीलं, अलातो भासती यथा.

१२१२. ‘‘कलिमेव नून गण्हामि, असिप्पो धुत्तको यथा;

कटं अलातो गण्हाति, कितवोसिक्खितो यथा.

१२१३. ‘‘द्वारं नप्पटिपस्सामि, येन गच्छामि सुग्गतिं;

तस्मा राज परोदामि, सुत्वा कस्सपभासितं’’.

१२१४. बीजकस्स वचो सुत्वा, राजा अङ्गति मब्रवि;

‘‘नत्थि द्वारं सुगतिया, नियतिं [नियतं (स्या.)] कङ्ख बीजक.

१२१५. ‘‘सुखं वा यदि वा दुक्खं, नियतिया किर लब्भति;

संसारसुद्धि सब्बेसं, मा तुरित्थो [तुरितो (स्या.)] अनागते.

१२१६. ‘‘अहम्पि पुब्बे कल्याणो, ब्राह्मणिब्भेसु ब्यावटो [वावटो (क.)];

वोहारमनुसासन्तो, रतिहीनो तदन्तरा’’.

१२१७. ‘‘पुनपि भन्ते दक्खेमु, सङ्गति चे भविस्सति’’;

इदं वत्वान वेदेहो, पच्चगा सनिवेसनं.

१२१८. ततो रत्या विवसाने, उपट्ठानम्हि अङ्गति;

अमच्चे सन्निपातेत्वा, इदं वचनमब्रवि.

१२१९. ‘‘चन्दके मे विमानस्मिं, सदा कामे विधेन्तु मे;

मा उपगच्छुं अत्थेसु, गुय्हप्पकासियेसु च.

१२२०. ‘‘विजयो च सुनामो च, सेनापति अलातको;

एते अत्थे निसीदन्तु, वोहारकुसला तयो’’.

१२२१. इदं वत्वान वेदेहो, कामेव बहुमञ्ञथ;

न चापि ब्राह्मणिब्भेसु, अत्थे किस्मिञ्चि ब्यावटो.

१२२२. ततो द्वेसत्तरत्तस्स, वेदेहस्सत्रजा पिया;

राजकञ्ञा रुचा [रुजा (सी. पी.) एवमुपरिपि] नाम, धातिमातरमब्रवि.

१२२३. ‘अलङ्करोथ मं खिप्पं, सखियो चालङ्करोन्तु [च करोन्तु (सी. पी.)] मे;

सुवे पन्नरसो दिब्यो, गच्छं इस्सरसन्तिके’ [पितुस्स सन्तिके (स्या.)].

१२२४. तस्सा माल्यं अभिहरिंसु, चन्दनञ्च महारहं;

मणिसङ्खमुत्तारतनं, नानारत्ते च अम्बरे.