५४३. भूरिदत्तजातकं (६)

७८४. ‘‘यं किञ्चि रतनं अत्थि, धतरट्ठनिवेसने;

सब्बानि ते उपयन्तु, धीतरं देहि राजिनो’’.

७८५. ‘‘न नो विवाहो नागेहि, कतपुब्बो कुदाचनं;

तं विवाहं असंयुत्तं, कथं अम्हे करोमसे’’.

७८६. ‘‘जीवितं नून ते चत्तं, रट्ठं वा मनुजाधिप;

न हि नागे कुपितम्हि, चिरं जीवन्ति तादिसा.

७८७. ‘‘यो त्वं देव मनुस्सोसि, इद्धिमन्तं अनिद्धिमा;

वरुणस्स नियं पुत्तं, यामुनं अतिमञ्ञसि’’.

७८८. ‘‘नातिमञ्ञामि राजानं, धतरट्ठं यसस्सिनं;

धतरट्ठो हि नागानं, बहूनमपि इस्सरो.

७८९. ‘‘अहि महानुभावोपि, न मे धीतरमारहो;

खत्तियो च विदेहानं, अभिजाता समुद्दजा’’.

७९०. ‘‘कम्बलस्सतरा उट्ठेन्तु, सब्बे नागे निवेदय;

बाराणसिं पवज्जन्तु, मा च कञ्चि [किञ्चि (सी. पी. क.)] विहेठयुं’’.

७९१. ‘‘निवेसनेसु सोब्भेसु, रथिया चच्चरेसु च;

रुक्खग्गेसु च लम्बन्तु, वितता तोरणेसु च.

७९२. ‘‘अहम्पि सब्बसेतेन, महता सुमहं पुरं;

परिक्खिपिस्सं भोगेहि, कासीनं जनयं भयं’’.

७९३. तस्स तं वचनं सुत्वा, उरगानेकवण्णिनो;

बाराणसिं पवज्जिंसु, न च कञ्चि विहेठयुं.

७९४. निवेसनेसु सोब्भेसु, रथिया चच्चरेसु च;

रुक्खग्गेसु च लम्बिंसु, वितता तोरणेसु च.

७९५. तेसु दिस्वान लम्बन्ते, पुथू कन्दिंसु नारियो;

नागे सोण्डिकते दिस्वा, पस्ससन्ते मुहुं मुहुं.

७९६. बाराणसी पब्यधिता, आतुरा समपज्जथ;

बाहा पग्गय्ह पक्कन्दुं, ‘‘धीतरं देहि राजिनो’’.

७९७. ‘‘पुप्फाभिहारस्स वनस्स मज्झे, को लोहितक्खो विततन्तरंसो;

का कम्बुकायूरधरा सुवत्था, तिट्ठन्ति नारियो दस वन्दमाना.

७९८. ‘‘को त्वं ब्रहाबाहु वनस्स मज्झे, विरोचसि घतसित्तोव अग्गि;

महेसक्खो अञ्ञतरोसि यक्खो, उदाहु नागोसि महानुभावो’’.

७९९. ‘‘नागोहमस्मि इद्धिमा, तेजस्सी [तेजसी (सी. स्या. पी. क.)] दुरतिक्कमो;

डंसेय्यं तेजसा कुद्धो, फीतं जनपदं अपि.

८००. ‘‘समुद्दजा हि मे माता, धतरट्ठो च मे पिता;

सुदस्सनकनिट्ठोस्मि, भूरिदत्तोति मं विदू’’.

८०१. ‘‘यं गम्भीरं सदावट्टं, रहदं भिस्मं पेक्खसि;

एस दिब्यो ममावासो, अनेकसतपोरिसो.

८०२. ‘‘मयूरकोञ्चाभिरुदं, नीलोदं वनमज्झतो;

यमुनं पविस मा भीतो, खेमं वत्तवतं [वत्तवतिं (स्या. क.)] सिवं’’.

८०३. ‘‘तत्थ पत्तो सानुचरो, सह पुत्तेन ब्राह्मण;

पूजितो मय्हं कामेहि, सुखं ब्राह्मण वच्छसि’’.

८०४. ‘‘समा समन्तपरितो, पहूततगरा [बहुका तग्गरा (सी. स्या. पी.)] मही;

इन्दगोपकसञ्छन्ना, सोभति हरितुत्तमा.

८०५. ‘‘रम्मानि वनचेत्यानि, रम्मा हंसूपकूजिता;

ओपुप्फापद्मा तिट्ठन्ति, पोक्खरञ्ञो [पोक्खरञ्ञा (स्या. पी.)] सुनिम्मिता.

८०६. ‘‘अट्ठंसा सुकता थम्भा, सब्बे वेळुरियामया;

सहस्सथम्भा पासादा, पूरा कञ्ञाहि जोतरे.

८०७. ‘‘विमानं उपपन्नोसि, दिब्यं पुञ्ञेहि अत्तनो;

असम्बाधं सिवं रम्मं, अच्चन्तसुखसंहितं.

८०८. ‘‘मञ्ञे सहस्सनेत्तस्स, विमानं नाभिकङ्खसि;

इद्धी हि त्यायं विपुला, सक्कस्सेव जुतीमतो’’.

८०९. ‘‘मनसापि न पत्तब्बो, आनुभावो जुतीमतो;

परिचारयमानानं, सइन्दानं [इन्दानं (स्या. क.)] वसवत्तिनं’’.

८१०. ‘‘तं विमानं अभिज्झाय, अमरानं सुखेसिनं;

उपोसथं उपवसन्तो, सेमि वम्मिकमुद्धनि’’.

८११. ‘‘अहञ्च मिगमेसानो, सपुत्तो पाविसिं वनं;

तं मं मतं वा जीवं वा, नाभिवेदेन्ति ञातका.

८१२. ‘‘आमन्तये भूरिदत्तं, कासिपुत्तं यसस्सिनं;

तया नो समनुञ्ञाता, अपि पस्सेमु ञातके’’.

८१३. ‘‘एसो हि वत मे छन्दो, यं वसेसि ममन्तिके;

न हि एतादिसा कामा, सुलभा होन्ति मानुसे.

८१४. ‘‘सचे त्वं निच्छसे वत्थुं, मम कामेहि पूजितो;

मया त्वं समनुञ्ञातो, सोत्थिं पस्साहि ञातके’’.

८१५. ‘‘धारयिमं मणिं दिब्यं, पसुं पुत्ते च विन्दति;

अरोगो सुखितो होति [होहि (स्या.)], गच्छेवादाय ब्राह्मण’’.

८१६. ‘‘कुसलं पटिनन्दामि, भूरिदत्त वचो तव;

पब्बजिस्सामि जिण्णोस्मि, न कामे अभिपत्थये’’.

८१७. ‘‘ब्रह्मचरियस्स चे भङ्गो, होति भोगेहि कारियं;

अविकम्पमानो एय्यासि, बहुं दस्सामि ते धनं’’.

८१८. ‘‘कुसलं पटिनन्दामि, भूरिदत्त वचो तव;

पुनपि आगमिस्सामि, सचे अत्थो भविस्सति’’.

८१९. ‘‘इदं वत्वा भूरिदत्तो, पेसेसि चतुरो जने;

एथ गच्छथ उट्ठेथ, खिप्पं पापेथ ब्राह्मणं.

८२०. तस्स तं वचनं सुत्वा, उट्ठाय चतुरो जना;

पेसिता भूरिदत्तेन, खिप्पं पापेसु ब्राह्मणं.

८२१. ‘‘मणिं पग्गय्ह मङ्गल्यं, साधुवित्तं [साधुचित्तं (पी.)] मनोरमं;

सेलं ब्यञ्जनसम्पन्नं, को इमं मणिमज्झगा’’.

८२२. ‘‘लोहितक्खसहस्साहि, समन्ता परिवारितं;

अज्ज कालं पथं [पदं (सी. पी.)] गच्छं, अज्झगाहं मणिं इमं’’.

८२३. ‘‘सुपचिण्णो अयं सेलो, अच्चितो महितो [मानितो (क.)] सदा;

सुधारितो सुनिक्खित्तो, सब्बत्थमभिसाधये.

८२४. ‘‘उपचारविपन्नस्स, निक्खेपे धारणाय वा;

अयं सेलो विनासाय, परिचिण्णो अयोनिसो.

८२५. ‘‘न इमं अकुसलो [कुसलं (क.)] दिब्यं, मणिं धारेतुमारहो;

पटिपज्ज सतं निक्खं, देहिमं रतनं मम’’.

८२६. ‘‘न च म्यायं मणी केय्यो, गोहि [केहि (क.)] वा रतनेहि वा;

सेलो ब्यञ्जनसम्पन्नो, नेव केय्यो मणी मम’’.

८२७. ‘‘नो चे तया मणी केय्यो, गोहि [केहि (क.)] वा रतनेहि वा;

अथ केन मणी केय्यो, तं मे अक्खाहि पुच्छितो’’.

८२८. ‘‘यो मे संसे महानागं, तेजस्सिं दुरतिक्कमं;

तस्स दज्जं इमं सेलं, जलन्तमिव तेजसा’’.

८२९. ‘‘को नु ब्राह्मणवण्णेन, सुपण्णो पततं वरो;

नागं जिगीसमन्वेसि, अन्वेसं भक्खमत्तनो.

८३०. ‘‘नाहं दिजाधिपो होमि, न दिट्ठो गरुळो मया;

आसीविसेन वित्तोति [वित्तोस्मि (स्या. क.)], वज्जो ब्राह्मण मं विदू’’.

८३१. ‘‘किं नु तुय्हं बलं अत्थि, किं सिप्पं विज्जते तव;

किस्मिं वा त्वं परत्थद्धो, उरगं नापचायसि’’.

८३२. ‘‘आरञ्ञिकस्स इसिनो, चिररत्तं तपस्सिनो;

सुपण्णो कोसियस्सक्खा, विसविज्जं अनुत्तरं.

८३३. ‘‘तं भावितत्तञ्ञतरं, सम्मन्तं पब्बतन्तरे;

सक्कच्चं तं उपट्ठासिं, रत्तिन्दिवमतन्दितो.

८३४. ‘‘सो तदा परिचिण्णो मे, वत्तवा ब्रह्मचरियवा;

दिब्बं पातुकरी मन्तं, कामसा भगवा मम.

८३५. ‘‘त्याहं मन्ते परत्थद्धो, नाहं भायामि भोगिनं;

आचरियो विसघातानं, अलम्पानोति [आलम्बानोति (सी. पी.), आलम्बायनोति (स्या.)] मं विदू’’.

८३६. ‘‘गण्हामसे मणिं तात, सोमदत्त विजानहि;

मा दण्डेन सिरिं पत्तं, कामसा पजहिम्हसे’’.

८३७. ‘‘सकं निवेसनं पत्तं, यो तं ब्राह्मण पूजयि;

एवं कल्याणकारिस्स, किं मोहा दुब्भिमिच्छसि’’.

८३८. ‘‘सचे त्वं [सचे हि (सी. पी. क.)] धनकामोसि, भूरिदत्तो पदस्सति [भूरिदत्तं पदिस्ससि (क.)];

तमेव गन्त्वा याचस्सु, बहुं दस्सति ते धनं’’.

८३९. ‘‘हत्थगतं पत्तगतं, निकिण्णं खादितुं वरं;

मा नो सन्दिट्ठिको अत्थो, सोमदत्त उपच्चगा’’.

८४०. ‘‘पच्चति निरये घोरे, महिस्समपि विवरति [महिस्समव दीयति (सी. पी.), महिमस्स विन्द्रीयति (स्या.)];

मित्तदुब्भी हितच्चागी, जीवरेवापि सुस्सति [जीवरे चापि सुस्सरे (सी. पी.)].

८४१. ‘‘सचे त्वं [सचे हि (सी. पी. क.)] धनकामोसि, भूरिदत्तो पदस्सति;

मञ्ञे अत्तकतं वेरं, नचिरं वेदयिस्ससि’’.

८४२. ‘‘महायञ्ञं यजित्वान, एवं सुज्झन्ति ब्राह्मणा;

महायञ्ञं यजिस्साम, एवं मोक्खाम पापका’’.

८४३. ‘‘हन्द दानि अपायामि, नाहं अज्ज तया सह;

पदम्पेकं [पदमेकं (स्या. क.)] न गच्छेय्यं, एवं किब्बिसकारिना’’.

८४४. ‘‘इदं वत्वान पितरं, सोमदत्तो बहुस्सुतो;

उज्झापेत्वान भूतानि, तम्हा ठाना अपक्कमि.

८४५. ‘‘गण्हाहेतं महानागं, आहरेतं मणिं मम;

इन्दगोपकवण्णाभो, यस्स लोहितको सिरो.

८४६. ‘‘कप्पासपिचुरासीव, एसो कायो पदिस्सति [काय’स्स दिस्सति (सी. पी.)];

वम्मिकग्गगतो सेति, तं त्वं गण्हाहि ब्राह्मण’’.

८४७. ‘‘अथोसधेहि दिब्बेहि, जप्पं मन्तपदानि च;

एवं तं असक्खि सत्थुं [सट्ठुं (सी. पी.), युट्ठुं (स्या.), सुत्तुं (क.)], कत्वा परित्तमत्तनो’’.

८४८. ‘‘ममं दिस्वान आयन्तं, सब्बकामसमिद्धिनं;

इन्द्रियानि अहट्ठानि, सावं [सामं (सी. पी.)] जातं मुखं तव.

८४९. ‘‘पद्मं यथा हत्थगतं, पाणिना परिमद्दितं;

सावं जातं [यन्तं (क.)] मुखं तुय्हं, ममं दिस्वान एदिसं.

८५०. ‘‘कच्चि नु ते नाभिससि [ते नाभिसयि (सी.), ते नाभिस्ससि (स्या.)], कच्चि ते अत्थि वेदना;

येन सावं मुखं तुय्हं, ममं दिस्वान आगतं’’.

८५१. ‘‘सुपिनं तात अद्दक्खिं, इतो मासं अधोगतं;

दक्खिणं विय मे बाहुं, छेत्वा रुहिरमक्खितं;

पुरिसो आदाय पक्कामि, मम रोदन्तिया सति.

८५२. ‘‘यतोहं [यतो तं (सी.)] सुपिनमद्दक्खिं, सुदस्सन विजानहि;

ततो दिवा वा रत्तिं वा, सुखं मे नोपलब्भति’’.

८५३. ‘‘यं पुब्बे परिवारिंसु [परिचारिंसु (सी. पी.)], कञ्ञा रुचिरविग्गहा;

हेमजालपटिच्छन्ना, भूरिदत्तो न दिस्सति.

८५४. ‘‘यं पुब्बे परिवारिंसु [परिचारिंसु (सी. पी.)], नेत्तिंसवरधारिनो;

कणिकाराव सम्फुल्ला, भूरिदत्तो न दिस्सति.

८५५. ‘‘हन्द दानि गमिस्साम, भूरिदत्तनिवेसनं;

धम्मट्ठं सीलसम्पन्नं, पस्साम तव भातरं’’.

८५६. ‘‘तञ्च दिस्वान आयन्तिं, भूरिदत्तस्स मातरं;

बाहा पग्गय्ह पक्कन्दुं, भूरिदत्तस्स नारियो.

८५७. ‘‘पुत्तं तेय्ये न जानाम, इतो मासं अधोगतं;

मतं वा यदि वा जीवं, भूरिदत्तं यसस्सिनं’’.