५४०. सुवण्णसामजातकं (३)

२९६. ‘‘को नु मं उसुना विज्झि, पमत्तं उदहारकं [हारिकं (स्या.), हारियं (क.)];

खत्तियो ब्राह्मणो वेस्सो, को मं विद्धा निलीयसि.

२९७. ‘‘न मे मंसानि खज्जानि, चम्मेनत्थो न विज्जति;

अथ केन नु वण्णेन, विद्धेय्यं मं अमञ्ञथ.

२९८. ‘‘को वा त्वं कस्स वा पुत्तो, कथं जानेमु तं मयं;

पुट्ठो मे सम्म अक्खाहि, किं मं विद्धा निलीयसि’’.

२९९. ‘‘राजाहमस्मि कासीनं, पीळियक्खोति मं विदू;

लोभा रट्ठं पहित्वान, मिगमेसं चरामहं.

३००. ‘‘इस्सत्थे चस्मि कुसलो, दळ्हधम्मोति विस्सुतो;

नागोपि मे न मुच्चेय्य, आगतो उसुपातनं.

३०१. ‘‘को वा त्वं कस्स वा पुत्तो [त्वं च कस्स वा पुत्तोसि (सी. पी.)], कथं जानेमु तं मयं;

पितुनो अत्तनो चापि, नामगोत्तं पवेदय’’.

३०२. ‘‘नेसादपुत्तो भद्दन्ते, सामो इति मं ञातयो;

आमन्तयिंसु जीवन्तं, स्वज्जेवाहं गतो [स्वाज्जेवङ्गतो (स्या.), स्वज्जेवङ्गते (क.)] सये.

३०३. ‘‘विद्धोस्मि पुथुसल्लेन, सविसेन यथा मिगो;

सकम्हि लोहिते राज, पस्स सेमि परिप्लुतो.

३०४. ‘‘पटिवामगतं [पटिधम्म गतं (सी. पी.)] सल्लं, पस्स धिम्हामि [विहाम्हि (सी. पी.)] लोहितं;

आतुरो त्यानुपुच्छामि, किं मं विद्धा निलीयसि.

३०५. ‘‘अजिनम्हि हञ्ञते दीपि, नागो दन्तेहि हञ्ञते;

अथ केन नु वण्णेन, विद्धेय्यं मं अमञ्ञथ’’.

३०६. ‘‘मिगो उपट्ठितो आसि, आगतो उसुपातनं;

तं दिस्वा उब्बिजी साम, तेन कोधो ममाविसि’’.

३०७. ‘‘यतो सरामि अत्तानं, यतो पत्तोस्मि विञ्ञुतं;

न मं मिगा उत्तसन्ति, अरञ्ञे सापदानिपि.

३०८. ‘‘यतो निधिं परिहरिं, यतो पत्तोस्मि योब्बनं;

न मं मिगा उत्तसन्ति, अरञ्ञे सापदानिपि.

३०९. ‘‘भीरू किम्पुरिसा राज, पब्बते गन्धमादने;

सम्मोदमाना गच्छाम, पब्बतानि वनानि च.

३१०. (‘‘न मं मिगा उत्तसन्ति, अरञ्ञे सापदानिपि;) [( ) नत्थि सी. स्या. पी. पोत्थकेसु]

अथ केन नु वण्णेन, उत्रासन्ति मिगा ममं’’ [उत्रासे सो मिगो ममं (सी. पी.)].

३११. ‘‘न तं तस [न तद्दसा (सी. पी.)] मिगो साम, किं ताहं अलिकं भणे;

कोधलोभाभिभूताहं, उसुं ते तं अवस्सजिं [अविस्सजिं (स्या.)].

३१२. ‘‘कुतो नु साम आगम्म, कस्स वा पहितो तुवं;

उदहारो नदिं गच्छ, आगतो मिगसम्मतं’’.

३१३. ‘‘अन्धा मातापिता मय्हं, ते भरामि ब्रहावने;

तेसाहं उदकाहारो, आगतो मिगसम्मतं.

३१४. ‘‘अत्थि नेसं उसामत्तं, अथ साहस्स जीवितं;

उदकस्स अलाभेन, मञ्ञे अन्धा मरिस्सरे.

३१५. ‘‘न मे इदं तथा दुक्खं, लब्भा हि पुमुना इदं;

यञ्च अम्मं न पस्सामि, तं मे दुक्खतरं इतो.

३१६. ‘‘न मे इदं तथा दुक्खं, लब्भा हि पुमुना इदं;

यञ्च तातं न पस्सामि, तं मे दुक्खतरं इतो.

३१७. ‘‘सा नून कपणा अम्मा, चिररत्ताय रुच्छति [रुच्चति (क.)];

अड्ढरत्तेव रत्ते वा, नदीव अवसुच्छति [अवसुस्सति (स्या.)].

३१८. ‘‘सो नून कपणो तातो, चिररत्ताय रुच्छति [रुच्चति (क.)];

अड्ढरत्तेव रत्ते वा, नदीव अवसुच्छति [अवसुस्सति (स्या.)].

३१९. ‘‘उट्ठानपादचरियाय [पारिचरियाय (सी. पी.)], पादसम्बाहनस्स च;

साम तात विलपन्ता, हिण्डिस्सन्ति ब्रहावने.

३२०. ‘‘इदम्पि दुतियं सल्लं, कम्पेति हदयं ममं;

यञ्च अन्धे न पस्सामि, मञ्ञे हिस्सामि [यञ्च हेस्सामि (सी. पी.), तं में हिस्सामि (क.)] जीवितं’’.

३२१. ‘‘मा बाळ्हं परिदेवेसि, साम कल्याणदस्सन;

अहं कम्मकरो हुत्वा, भरिस्सं ते ब्रहावने.

३२२. ‘‘इस्सत्थे चस्मि कुसलो, दळ्हधम्मोति विस्सुतो;

अहं कम्मकरो हुत्वा, भरिस्सं ते ब्रहावने.

३२३. ‘‘मिगानं [मगानं (क.)] विघासमन्वेसं, वनमूलफलानि च;

अहं कम्मकरो हुत्वा, भरिस्सं ते ब्रहावने.

३२४. ‘‘कतमं तं वनं साम, यत्थ मातापिता तव;

अहं ते तथा भरिस्सं, यथा ते अभरी तुवं’’.

३२५. ‘‘अयं एकपदी राज, योयं उस्सीसके मम;

इतो गन्त्वा अड्ढकोसं, तत्थ नेसं अगारकं;

यत्थ मातापिता मय्हं, ते भरस्सु इतो गतो.

३२६. ‘‘नमो ते कासिराजत्थु, नमो ते कासिवड्ढन;

अन्धा मातापिता मय्हं, ते भरस्सु ब्रहावने.

३२७. ‘‘अञ्जलिं ते पग्गण्हामि, कासिराज नमत्थु ते;

मातरं पितरं मय्हं, वुत्तो वज्जासि वन्दनं’’.

३२८. ‘‘इदं वत्वान सो सामो, युवा कल्याणदस्सनो;

मुच्छितो विसवेगेन, विसञ्ञी समपज्जथ.

३२९. ‘‘स राजा परिदेवेसि, बहुं कारुञ्ञसञ्हितं;

अजरामरोहं आसिं, अज्जेतं ञामि [अज्जहञ्ञामि (क.)] नो पुरे;

सामं कालङ्कतं दिस्वा, नत्थि मच्चुस्स नागमो.

३३०. ‘‘यस्सु मं पटिमन्तेति, सविसेन समप्पितो;

स्वज्जेवं गते काले, न किञ्चि मभिभासति.

३३१. ‘‘निरयं नून गच्छामि, एत्थ मे नत्थि संसयो;

तदा हि पकतं पापं, चिररत्ताय किब्बिसं.

३३२. ‘‘भवन्ति तस्स वत्तारो, गामे किब्बिसकारको;

अरञ्ञे निम्मनुस्सम्हि, को मं वत्तुमरहति.

३३३. ‘‘सारयन्ति हि कम्मानि, गामे संगच्छ माणवा;

अरञ्ञे निम्मनुस्सम्हि, को नु मं सारयिस्सति’’.

३३४. ‘‘सा देवता अन्तरहिता, पब्बते गन्धमादने;

रञ्ञोव अनुकम्पाय, इमा गाथा अभासथ.

३३५. ‘‘आगुं किर महाराज, अकरि [अकरा (सी.)] कम्म दुक्कटं;

अदूसका पितापुत्ता, तयो एकूसुना हता.

३३६. ‘‘एहि तं अनुसिक्खामि, यथा ते सुगती सिया;

धम्मेनन्धे वने पोस, मञ्ञेहं सुगती तया.

३३७. ‘‘स राजा परिदेवित्वा, बहुं कारुञ्ञसञ्हितं;

उदककुम्भमादाय, पक्कामि दक्खिणामुखो.

३३८. ‘‘कस्स नु एसो पदसद्दो, मनुस्सस्सेव आगतो;

नेसो सामस्स निग्घोसो, को नु त्वमसि मारिस.

३३९. ‘‘सन्तञ्हि सामो वजति, सन्तं पादानि नेयति [उत्तहि (सी.)];

नेसो सामस्स निग्घोसो, को नु त्वमसि मारिस’’.

३४०. ‘‘राजाहमस्मि कासीनं, पीळियक्खोति मं विदू;

लोभा रट्ठं पहित्वान, मिगमेसं चरामहं.

३४१. ‘‘इस्सत्थे चस्मि कुसलो, दळ्हधम्मोति विस्सुतो;

नागोपि मे न मुच्चेय्य, आगतो उसुपातनं’’.

३४२. ‘‘स्वागतं ते महाराज, अथो ते अदुरागतं;

इस्सरोसि अनुप्पत्तो, यं इधत्थि पवेदय.

३४३. ‘‘तिन्दुकानि पियालानि, मधुके कासुमारियो;

फलानि खुद्दकप्पानि, भुञ्ज राज वरं वरं.

३४४. ‘‘इदम्पि पानीयं सीतं, आभतं गिरिगब्भरा;

ततो पिव महाराज, सचे त्वं अभिकङ्खसि’’.

३४५. ‘‘नालं अन्धा वने दट्ठुं, को नु वो फलमाहरि;

अनन्धस्सेवयं सम्मा, निवापो मय्ह खायति’’.

३४६. ‘‘दहरो युवा नातिब्रहा, सामो कल्याणदस्सनो;

दीघस्स केसा असिता, अथो सूनग्ग [सोनग्ग (क.)] वेल्लिता.

३४७. ‘‘सो हवे फलमाहरित्वा, इतो आदाय [आदा (सी. पी.)] कमण्डलुं;

नदिं गतो उदहारो, मञ्ञे न दूरमागतो’’.

३४८. ‘‘अहं तं अवधिं सामं, यो तुय्हं परिचारको;

यं कुमारं पवेदेथ, सामं कल्याणदस्सनं.

३४९. ‘‘दीघस्स केसा असिता, अथो सूनग्गवेल्लिता;

तेसु लोहितलित्तेसु, सेति सामो मया हतो’’.

३५०. ‘‘केन दुकूलमन्तेसि, हतो सामोति वादिना;

हतो सामोति सुत्वान, हदयं मे पवेधति.

३५१. ‘‘अस्सत्थस्सेव तरुणं, पवाळं मालुतेरितं;

हतो सामोति सुत्वान, हदयं मे पवेधति’’.

३५२. ‘‘पारिके कासिराजायं, सो सामं मिगसम्मते;

कोधसा उसुना विज्झि, तस्स मा पापमिच्छिम्हा’’.

३५३. ‘‘किच्छा लद्धो पियो पुत्तो, यो अन्धे अभरी वने;

तं एकपुत्तं घातिम्हि, कथं चित्तं न कोपये’’.

३५४. ‘‘किच्छा लद्धो पियो पुत्तो, यो अन्धे अभरी वने;

तं एकपुत्तं घातिम्हि, अक्कोधं आहु पण्डिता’’.

३५५. ‘‘मा बाळ्हं परिदेवेथ, हतो सामोति वादिना;

अहं कम्मकरो हुत्वा, भरिस्सामि ब्रहावने.

३५६. ‘‘इस्सत्थे चस्मि कुसलो, दळ्हधम्मोति विस्सुतो;

अहं कम्मकरो हुत्वा, भरिस्सामि ब्रहावने.

३५७. ‘‘मिगानं विघासमन्वेसं, वनमूलफलानि च;

अहं कम्मकरो हुत्वा, भरिस्सामि ब्रहावने’’.

३५८. ‘‘नेस धम्मो महाराज, नेतं अम्हेसु कप्पति;

राजा त्वमसि अम्हाकं, पादे वन्दाम ते मयं’’.

३५९. ‘‘धम्मं नेसाद भणथ, कता अपचिती तया;

पिता त्वमसि [त्वमहि (?)] अम्हाकं, माता त्वमसि पारिके’’.

३६०. ‘‘नमो ते कासिराजत्थु, नमो ते कासिवड्ढन;

अञ्जलिं ते पग्गण्हाम, याव सामानुपापय.

३६१. ‘‘तस्स पादे समज्जन्ता [पवट्टन्ता (पी.)], मुखञ्च भुजदस्सनं;

संसुम्भमाना अत्तानं, कालमागमयामसे’’.

३६२. ‘‘ब्रहा वाळमिगाकिण्णं, आकासन्तंव दिस्सति;

यत्थ सामो हतो सेति, चन्दोव पतितो छमा.

३६३. ‘‘ब्रहा वाळमिगाकिण्णं, आकासन्तंव दिस्सति;

यत्थ सामो हतो सेति, सूरियोव पतितो छमा.

३६४. ‘‘ब्रहा वाळमिगाकिण्णं, आकासन्तंव दिस्सति;

यत्थ सामो हतो सेति, पंसुना पतिकुन्तितो [कुण्ठितो (सी. स्या. पी.) एवमुपरिपि].

३६५. ‘‘ब्रहा वाळमिगाकिण्णं, आकासन्तंव दिस्सति;

यत्थ सामो हतो सेति, इधेव वसथस्समे’’.

३६६. ‘‘यदि तत्थ सहस्सानि, सतानि नियुतानि [नहुतानि (सी. स्या. पी.)] च;

नेवम्हाकं भयं कोचि, वने वाळेसु विज्जति’’.

३६७. ‘‘ततो अन्धानमादाय, कासिराजा ब्रहावने;

हत्थे गहेत्वा पक्कामि, यत्थ सामो हतो अहु.

३६८. ‘‘दिस्वान पतितं सामं, पुत्तकं पंसुकुन्थितं;

अपविद्धं ब्रहारञ्ञे, चन्दंव पतितं छमा.

३६९. ‘‘दिस्वान पतितं सामं, पुत्तकं पंसुकुन्थितं;