५३५. सुधाभोजनजातकं (३)

१९२. ‘‘नेव किणामि नपि विक्किणामि, न चापि मे सन्निचयो च अत्थि [इधत्थि (स्या.)];

सुकिच्छरूपं वतिदं परित्तं, पत्थोदनो नालमयं दुविन्नं’’.

१९३. ‘‘अप्पम्हा अप्पकं दज्जा, अनुमज्झतो मज्झकं;

बहुम्हा बहुकं दज्जा, अदानं नुपपज्जति [न उपपज्जति (सी. पी.)].

१९४. ‘‘तं तं वदामि कोसिय, देहि दानानि भुञ्ज च;

अरियमग्गं समारूह [अरियं मग्गं समारुह (सी. पी.)], नेकासी लभते सुखं’’.

१९५. ‘‘मोघञ्चस्स हुतं होति, मोघञ्चापि समीहितं;

अतिथिस्मिं यो निसिन्नस्मिं, एको भुञ्जति भोजनं.

१९६. ‘‘तं तं वदामि कोसिय, देहि दानानि भुञ्ज च;

अरियमग्गं समारूह, नेकासी लभते सुखं’’.

१९७. ‘‘सच्चञ्चस्स हुतं होति, सच्चञ्चापि समीहितं;

अतिथिस्मिं यो निसिन्नस्मिं, नेको भुञ्जति भोजनं.

१९८. ‘‘तं तं वदामि कोसिय, देहि दानानि भुञ्ज च;

अरियमग्गं समारूह, नेकासी लभते सुखं’’.

१९९. ‘‘सरञ्च जुहति पोसो, बहुकाय गयाय च;

दोणे तिम्बरुतित्थस्मिं, सीघसोते महावहे.

२००. ‘‘अत्र चस्स हुतं होति, अत्र चस्स समीहितं;

अतिथिस्मिं यो निसिन्नस्मिं, नेको भुञ्जति भोजनं.

२०१. ‘‘तं तं वदामि कोसिय, देहि दानानि भुञ्ज च;

अरियमग्गं समारूह, नेकासी लभते सुखं’’.

२०२. ‘‘बळिसञ्हि सो निगिलति [निग्गिलति (सी. पी.)], दीघसुत्तं सबन्धनं;

अतिथिस्मिं यो निसिन्नस्मिं, एको भुञ्जति भोजनं.

२०३. ‘‘तं तं वदामि कोसिय, देहि दानानि भुञ्ज च;

अरियमग्गं समारूह, नेकासी लभते सुखं’’.

२०४. ‘‘उळारवण्णा वत ब्राह्मणा इमे, अयञ्च वो सुनखो किस्स हेतु;

उच्चावचं वण्णनिभं विकुब्बति, अक्खाथ नो ब्राह्मणा के नु तुम्हे’’.

२०५. ‘‘चन्दो च सूरियो च [सूरियो च (क.)] उभो इधागता, अयं पन मातलि देवसारथि;

सक्कोहमस्मि तिदसानमिन्दो, एसो च खो पञ्चसिखोति वुच्चति.

२०६. ‘‘पाणिस्सरा मुदिङ्गा च [मुतिङ्गा च (सी. स्या. पी.)], मुरजालम्बरानि च;

सुत्तमेनं पबोधेन्ति, पटिबुद्धो च नन्दति’’.

२०७. ‘‘ये केचिमे मच्छरिनो कदरिया, परिभासका समणब्राह्मणानं;

इधेव निक्खिप्प सरीरदेहं, कायस्स भेदा निरयं वजन्ति’’.

२०८. ‘‘ये केचिमे सुग्गतिमासमाना [सुग्गतिमाससाना (सी. पी.), सुग्गतासिसमाना (क.)], धम्मे ठिता संयमे संविभागे;

इधेव निक्खिप्प सरीरदेहं, कायस्स भेदा सुगतिं वजन्ति’’.

२०९. ‘‘त्वं नोसि ञाति पुरिमासु जातिसु, सो मच्छरी रोसको [कोसियो (स्या. क.)] पापधम्मो;

तवेव अत्थाय इधागतम्हा, मा पापधम्मो निरयं गमित्थ’’ [अपत्थ (क. सी. स्या. पी.)].

२१०. ‘‘अद्धा हि मं वो हितकामा, यं मं समनुसासथ;

सोहं तथा करिस्सामि, सब्बं वुत्तं हितेसिभि.

२११. ‘‘एसाहमज्जेव उपारमामि, न चापिहं [न चापहं (सी. पी.)] किञ्चि करेय्य पापं;

न चापि मे किञ्चि अदेय्यमत्थि, न चापिदत्वा उदकं पिवामि [उदकम्पहं पिबे (सी.)].

२१२. ‘‘एवञ्च मे ददतो सब्बकालं [सब्बकाले (क.)], भोगा इमे वासव खीयिस्सन्ति;

ततो अहं पब्बजिस्सामि सक्क, हित्वान कामानि यथोधिकानि’’.

२१३. ‘‘नगुत्तमे गिरिवरे गन्धमादने, मोदन्ति ता देववराभिपालिता;

अथागमा इसिवरो सब्बलोकगू, सुपुप्फितं दुमवरसाखमादिय.

२१४. ‘‘सुचिं सुगन्धं तिदसेहि सक्कतं, पुप्फुत्तमं अमरवरेहि सेवितं;

अलद्ध मच्चेहि व दानवेहि वा, अञ्ञत्र देवेहि तदारहं हिदं [हितं (स्या.)].

२१५. ‘‘ततो चतस्सो कनकत्तचूपमा, उट्ठाय नारियो पमदाधिपा मुनिं;

आसा च सद्धा च सिरी ततो हिरी, इच्चब्रवुं नारददेव ब्राह्मणं.

२१६. ‘‘सचे अनुद्दिट्ठं तया महामुनि, पुप्फं इमं पारिछत्तस्स ब्रह्मे;

ददाहि नो सब्बा गति ते इज्झतु, तुवम्पि नो होहि यथेव वासवो.

२१७. ‘‘तं याचमानाभिसमेक्ख नारदो, इच्चब्रवी संकलहं उदीरयि;

न मय्हमत्थत्थि इमेहि कोचि नं, यायेव वो सेय्यसि सा पिळन्धथ’’ [पिळय्हथ (सी. पी.)].

२१८. ‘‘त्वं नोत्तमेवाभिसमेक्ख नारद, यस्सिच्छसि तस्सा अनुप्पवेच्छसु;

यस्सा हि नो नारद त्वं पदस्ससि, सायेव नो हेहिति सेट्ठसम्मता’’.

२१९. ‘‘अकल्लमेतं वचनं सुगत्ते, को ब्राह्मणो संकलहं उदीरये;

गन्त्वान भूताधिपमेव पुच्छथ, सचे न जानाथ इधुत्तमाधमं’’.

२२०. ‘‘ता नारदेन परमप्पकोपिता, उदीरिता वण्णमदेन मत्ता;

सकासे [सकासं (क.)] गन्त्वान सहस्सचक्खुनो, पुच्छिंसु भूताधिपं का नु सेय्यसि’’.

२२१. ‘‘ता दिस्वा आयत्तमना पुरिन्ददो, इच्चब्रवी देववरो कतञ्जली;

सब्बाव वो होथ सुगत्ते सादिसी, को नेव भद्दे कलहं उदीरयि’’.

२२२. ‘‘यो सब्बलोकच्चरितो [सब्बलोकं चरको (सी. स्या. पी.)] महामुनि, धम्मे ठितो नारदो [नारद (स्या.)] सच्चनिक्कमो;

सो नोब्रवि [ब्रवी (सी. स्या. पी.)] गिरिवरे गन्धमादने, गन्त्वान भूताधिपमेव पुच्छथ;

सचे न जानाथ इधुत्तमाधमं’’.

२२३. ‘‘असु [असू (स्या.)] ब्रहारञ्ञचरो महामुनि, नादत्वा भत्तं वरगत्ते भुञ्जति;

विचेय्य दानानि ददाति कोसियो, यस्सा हि सो दस्सति साव सेय्यसि’’.

२२४. ‘‘असू हि यो सम्मति दक्खिणं दिसं, गङ्गाय तीरे हिमवन्तपस्सनि [हिमवन्तपस्मनि (सी. पी. क.)];

स कोसियो दुल्लभपानभोजनो, तस्स सुधं पापय देवसारथि’’.

२२५. ‘‘स [सो (स्या.)] मातली देववरेन पेसितो, सहस्सयुत्तं अभिरुय्ह सन्दनं;

सुखिप्पमेव [स खिप्पमेव (सी. पी.)] उपगम्म अस्समं, अदिस्समानो मुनिनो सुधं अदा’’.

२२६. ‘‘उदग्गिहुत्तं उपतिट्ठतो हि मे, पभङ्करं लोकतमोनुदुत्तमं;

सब्बानि भूतानि अधिच्च [अतिच्च (सी. पी.)] वासवो, को नेव मे पाणिसु किं सुधोदहि.

२२७. ‘‘सङ्खूपमं सेतमतुल्यदस्सनं, सुचिं सुगन्धं पियरूपमब्भुतं;

अदिट्ठपुब्बं मम जातु चक्खुभि [जातचक्खुहि (सी. पी.)], का देवता पाणिसु किं सुधोदहि’’.

२२८. ‘‘अहं महिन्देन महेसि पेसितो, सुधाभिहासिं तुरितो महामुनि;

जानासि मं मातलि देवसारथि, भुञ्जस्सु भत्तुत्तम माभिवारयि [मा विचारयि (सी. पी.)].

२२९. ‘‘भुत्ता च सा द्वादस हन्ति पापके, खुदं पिपासं अरतिं दरक्लमं [दरथं किलं (स्या.), दरथक्खमं (क.)];

कोधूपनाहञ्च विवादपेसुणं, सीतुण्हतन्दिञ्च रसुत्तमं इदं’’.

२३०. ‘‘न कप्पती मातलि मय्ह भुञ्जितुं, पुब्बे अदत्वा इति मे वतुत्तमं;

न चापि एकास्नमरीयपूजितं [एकासनं अरियपूजितं (सी. पी.)], असंविभागी च सुखं न विन्दति’’.

२३१. ‘‘थीघातका ये चिमे पारदारिका, मित्तद्दुनो ये च सपन्ति सुब्बते;

सब्बे च ते मच्छरिपञ्चमाधमा, तस्मा अदत्वा उदकम्पि नास्निये [नास्मिये (सी. पी.)].

२३२. ‘‘सो हित्थिया वा पुरिसस्स वा पन, दस्सामि दानं विदुसम्पवण्णितं;

सद्धा वदञ्ञू इध वीतमच्छरा, भवन्ति हेते सुचिसच्चसम्मता’’ [सम्मसम्मता (सी.)].

२३३. ‘‘अतो मता [मुता (सी. पी.)] देववरेन पेसिता, कञ्ञा चतस्सो कनकत्तचूपमा;

आसा च सद्धा च सिरी ततो हिरी [सिरी हिरी ततो (पी.)], तं अस्समं आगमु [आगमुं (सी. पी. क.)] यत्थ कोसियो.

२३४. ‘‘ता दिस्वा सब्बो परमप्पमोदितो [सब्बा परमप्पमोदिता (स्या.)], सुभेन वण्णेन सिखारिवग्गिनो;

कञ्ञा चतस्सो चतुरो चतुद्दिसा, इच्चब्रवी मातलिनो च सम्मुखा.

२३५. ‘‘पुरिमं दिसं का त्वं पभासि देवते, अलङ्कता तारवराव ओसधी;

पुच्छामि तं कञ्चनवेल्लिविग्गहे, आचिक्ख मे त्वं कतमासि देवता.

२३६. ‘‘सिराह देवीमनुजेभि [मनुजेसु (सी. स्या. पी.)] पूजिता, अपापसत्तूपनिसेविनी सदा;

सुधाविवादेन तवन्तिमागता, तं मं सुधाय वरपञ्ञ भाजय.

२३७. ‘‘यस्साहमिच्छामि सुधं [सुखं (पी.)] महामुनि, सो [स (सी. पी.)] सब्बकामेहि नरो पमोदति;

सिरीति मं जानहि जूहतुत्तम, तं मं सुधाय वरपञ्ञ भाजय’’.

२३८. ‘‘सिप्पेन विज्जाचरणेन बुद्धिया, नरा उपेता पगुणा सकम्मुना [सकम्मना (सी. पी.)];

तया विहीना न लभन्ति किञ्चनं [किञ्चिनं (क.)], तयिदं न साधु यदिदं तया कतं.

२३९. ‘‘पस्सामि पोसं अलसं महग्घसं, सुदुक्कुलीनम्पि अरूपिमं नरं;

तयानुगुत्तो सिरि जातिमामपि [जातिमं अपि (सी.)], पेसेति दासं विय भोगवा सुखी.

२४०. ‘‘तं तं असच्चं अविभज्जसेविनिं, जानामि मूळ्हं विदुरानुपातिनिं;

न तादिसी अरहति आसनूदकं, कुतो सुधा गच्छ न मय्ह रुच्चसि’’.

२४१. ‘‘का सुक्कदाठा पटिमुक्ककुण्डला, चित्तङ्गदा कम्बुविमट्ठधारिनी;

ओसित्तवण्णं परिदय्ह सोभसि, कुसग्गिरत्तं अपिळय्ह मञ्जरिं.

२४२. ‘‘मिगीव भन्ता सरचापधारिना, विराधिता मन्दमिव उदिक्खसि;

को ते दुतीयो इध मन्दलोचने, न भायसि एकिका कानने वने’’.

२४३. ‘‘न मे दुतीयो इध मत्थि कोसिय, मसक्कसारप्पभवम्हि देवता;

आसा सुधासाय तवन्तिमागता, तं मं सुधाय वरपञ्ञ भाजय’’.

२४४. ‘‘आसाय यन्ति वाणिजा धनेसिनो, नावं समारुय्ह परेन्ति अण्णवे;

ते तत्थ सीदन्ति अथोपि एकदा, जीनाधना एन्ति विनट्ठपाभता.

२४५. ‘‘आसाय खेत्तानि कसन्ति कस्सका, वपन्ति बीजानि करोन्तुपायसो;

ईतीनिपातेन अवुट्ठिताय [अवुट्ठिकाय (सी. पी.)] वा, न किञ्चि विन्दन्ति ततो फलागमं.

२४६. ‘‘अथत्तकारानि करोन्ति भत्तुसु, आसं पुरक्खत्वा नरा सुखेसिनो;

ते भत्तुरत्था अतिगाळ्हिता पुन, दिसा पनस्सन्ति अलद्ध किञ्चनं.

२४७. ‘‘हित्वान [जहित्व (सी. स्या. पी.)] धञ्ञञ्च धनञ्च ञातके, आसाय सग्गाधिमना सुखेसिनो;

तपन्ति लूखम्पि तपं चिरन्तरं, कुमग्गमारुय्ह [कुम्मग्गमारुय्ह (सी. स्या. पी.)] परेन्ति दुग्गतिं.

२४८. ‘‘आसा विसंवादिकसम्मता इमे, आसे सुधासं [सुधाय (स्या पी. क.)] विनयस्सु अत्तनि;

न तादिसी अरहति आसनूदकं, कुतो सुधा गच्छ न मय्ह रुच्चसि’’.

२४९. ‘‘दद्दल्लमाना यससा यसस्सिनी, जिघञ्ञनामव्हयनं दिसं पति;

पुच्छामि तं कञ्चनवेल्लिविग्गहे, आचिक्ख मे त्वं कतमासि देवता’’.

२५०. ‘‘सद्धाह देवीमनुजेहि [देवीमनुजेसु (सी. स्या. पी.)] पूजिता, अपापसत्तूपनिसेविनी सदा;

सुधाविवादेन तवन्तिमागता, तं मं सुधाय वरपञ्ञ भाजय’’.

२५१. ‘‘दानं दमं चागमथोपि संयमं, आदाय सद्धाय करोन्ति हेकदा;

थेय्यं मुसा कूटमथोपि पेसुणं, करोन्ति हेके पुन विच्चुता तया.

२५२. ‘‘भरियासु पोसो सदिसीसु पेक्खवा [पेखवा (पी.)], सीलूपपन्नासु पतिब्बतासुपि;

विनेत्वान [विनेत्वा (सी. स्या. पी.)] छन्दं कुलित्थियासुपि [कुलधीतियासुपि (सी. पी.)], करोति सद्धं पुन [पन (सी. पी.)] कुम्भदासिया.

२५३. ‘‘त्वमेव सद्धे परदारसेविनी, पापं करोसि कुसलम्पि रिञ्चसि;

न तादिसी अरहति आसनूदकं, कुतो सुधा गच्छ न मय्ह रुच्चसि’’.

२५४. ‘‘जिघञ्ञरत्तिं अरुणस्मिमूहते, या दिस्सति उत्तमरूपवण्णिनी;

तथूपमा मं पटिभासि देवते, आचिक्ख मे त्वं कतमासि अच्छरा.

२५५. ‘‘काला निदाघेरिव अग्गिजारिव [अग्गजातिव (सी.), अग्गिजातिव (पी.)], अनिलेरिता लोहितपत्तमालिनी;

का तिट्ठसि मन्दमिगावलोकयं [मन्दमिवावलोकयं (सी. पी.)], भासेसमानाव गिरं न मुञ्चसि’’.

२५६. ‘‘हिराह देवीमनुजेहि पूजिता, अपापसत्तूपनिसेविनी सदा;

सुधाविवादेन तवन्तिमागता, साहं न सक्कोमि सुधम्पि याचितुं;

कोपीनरूपा विय याचनित्थिया’’.

२५७. ‘‘धम्मेन ञायेन सुगत्ते लच्छसि, एसो हि धम्मो न हि याचना सुधा;

तं तं अयाचन्तिमहं निमन्तये, सुधाय यञ्चिच्छसि तम्पि दम्मि ते.

२५८. ‘‘सा त्वं मया अज्ज सकम्हि अस्समे, निमन्तिता कञ्चनवेल्लिविग्गहे;

तुवञ्हि मे सब्बरसेहि पूजिया, तं पूजयित्वान सुधम्पि अस्निये’’.

२५९. ‘‘सा कोसियेनानुमता जुतीमता, अद्धा हिरि रम्मं पाविसि यस्समं;

उदकवन्तं [उदञ्ञवन्तं (सी. पी.)] फलमरियपूजितं, अपापसत्तूपनिसेवितं सदा.

२६०. ‘‘रुक्खग्गहाना बहुकेत्थ पुप्फिता, अम्बा पियाला पनसा च किंसुका;

सोभञ्जना लोद्दमथोपि पद्मका, केका च भङ्गा तिलका सुपुप्फिता.

२६१. ‘‘साला करेरी बहुकेत्थ जम्बुयो, अस्सत्थनिग्रोधमधुकवेतसा [वेदिसा (क.)];

उद्दालका पाटलि सिन्दुवारका [सिन्दुवारिता (बहूसु)], मनुञ्ञगन्धा मुचलिन्दकेतका.

२६२. ‘‘हरेणुका वेळुका केणु [वेणु (सी. पी.)] तिन्दुका, सामाकनीवारमथोपि चीनका;

मोचा कदली बहुकेत्थ सालियो, पवीहयो आभूजिनो च [आभुजिनोपि (सी. स्या.)] तण्डुला.

२६३. ‘‘तस्सेवुत्तरपस्सेन [तस्स च उत्तरे पस्से (सी. पी.), तस्स च उत्तरपस्सेन (स्या.)], जाता पोक्खरणी सिवा;

अकक्कसा अपब्भारा, साधु अप्पटिगन्धिका.

२६४. ‘‘तत्थ मच्छा सन्निरता, खेमिनो बहुभोजना;

सिङ्गू सवङ्का संकुला [सकुला (सी. स्या. पी.)], सतवङ्का च रोहिता;

आळिगग्गरकाकिण्णा, पाठीना काकमच्छका.