५२२. सरभङ्गजातकं (२)
५०. ‘‘अलङ्कता कुण्डलिनो सुवत्था, वेळुरियमुत्ताथरुखग्गबन्धा [बद्धा (पी.)];
रथेसभा तिट्ठथ के नु तुम्हे, कथं वो जानन्ति मनुस्सलोके’’.
५१. ‘‘अहमट्ठको भीमरथो पनायं, कालिङ्गराजा पन उग्गतोयं [उग्गतो अयं (पी.), उग्गतायं (क.)];
सुसञ्ञतानं इसीनं [सुसञ्ञतानिसिनं (पी.)] दस्सनाय, इधागता पुच्छितायेम्ह पञ्हे’’.
५२. ‘‘वेहायसं तिट्ठसि [तिट्ठति (पी.)] अन्तलिक्खे, पथद्धुनो पन्नरसेव चन्दो;
पुच्छामि तं यक्ख महानुभाव, कथं तं जानन्ति मनुस्सलोके’’.
५३. ‘‘यमाहु देवेसु सुजम्पतीति, मघवाति तं आहु मनुस्सलोके;
स देवराजा इदमज्ज पत्तो, सुसञ्ञतानं इसीनं दस्सनाय’’.
५४. ‘‘दूरे सुता नो इसयो समागता, महिद्धिका इद्धिगुणूपपन्ना;
वन्दामि ते अयिरे पसन्नचित्तो, ये जीवलोकेत्थ मनुस्ससेट्ठा’’.
५५. गन्धो इसीनं चिरदिक्खितानं [दक्खितानं (स्या. पी.)], काया चुतो गच्छति मालुतेन;
इतो पटिक्कम्म सहस्सनेत्त, गन्धो इसीनं असुचि देवराज’’.
५६. ‘‘गन्धो इसीनं चिरदिक्खितानं, काया चुतो गच्छतु मालुतेन;
विचित्रपुप्फं सुरभिंव मालं, गन्धञ्च एतं पाटिकङ्खाम भन्ते;
न हेत्थ देवा पटिक्कूलसञ्ञिनो’’.
५७. ‘‘पुरिन्ददो भूतपती यसस्सी, देवानमिन्दो सक्को [इदं पदं नत्थि (सी. स्या. पी. पोत्थकेसु)] मघवा सुजम्पति;
स देवराजा असुरगणप्पमद्दनो, ओकासमाकङ्खति पञ्ह पुच्छितुं.
५८. ‘‘को नेविमेसं इध पण्डितानं, पञ्हे पुट्ठो निपुणे ब्याकरिस्सति;
तिण्णञ्च रञ्ञं मनुजाधिपानं, देवानमिन्दस्स च वासवस्स’’.
५९. ‘‘अयं इसि [इसी (सी. पी.)] सरभङ्गो तपस्सी [यसस्सी (सी.)], यतो जातो विरतो मेथुनस्मा;
आचेरपुत्तो [आचरियपुत्तो (पी. क.)] सुविनीतरूपो, सो नेसं पञ्हानि वियाकरिस्सति’’.
६०. ‘‘कोण्डञ्ञ पञ्हानि वियाकरोहि, याचन्ति तं इसयो साधुरूपा;
कोण्डञ्ञ एसो मनुजेसु धम्मो, यं वुद्ध [वद्ध (पी.), बुद्ध (क.)] मागच्छति एस भारो’’.
६१. ‘‘कतावकासा पुच्छन्तु भोन्तो, यं किञ्चि पञ्हं मनसाभिपत्थितं;
अहञ्हि तं तं वो वियाकरिस्सं, ञत्वा सयं लोकमिमं परञ्च’’.
६२. ‘‘ततो च मघवा सक्को, अत्थदस्सी पुरिन्ददो;
अपुच्छि पठमं पञ्हं, यञ्चासि अभिपत्थितं’’.
६३. ‘‘किं सू वधित्वा न कदाचि सोचति, किस्सप्पहानं इसयो वण्णयन्ति;
कस्सीध वुत्तं फरुसं खमेथ, अक्खाहि मे कोण्डञ्ञ एतमत्थं’’.
६४. ‘‘कोधं वधित्वा न कदाचि सोचति, मक्खप्पहानं इसयो वण्णयन्ति;
सब्बेसं वुत्तं फरुसं खमेथ, एतं खन्तिं उत्तममाहु सन्तो’’.
६५. ‘‘सक्का उभिन्नं [हि द्विन्नं (पी.)] वचनं तितिक्खितुं, सदिसस्स वा सेट्ठतरस्स [सेट्ठनरस्स (पी.)] वापि;
कथं नु हीनस्स वचो खमेथ, अक्खाहि मे कोण्डञ्ञ एतमत्थं’’.
६६. ‘‘भया हि सेट्ठस्स वचो खमेथ, सारम्भहेतू पन सादिसस्स;
यो चीध हीनस्स वचो खमेथ, एतं खन्तिं उत्तममाहु सन्तो’’.
६७. ‘‘कथं विजञ्ञा चतुपत्थरूपं [चतुमट्ठरूपं (स्या. पी.)], सेट्ठं सरिक्खं अथवापि हीनं;
विरूपरूपेन चरन्ति सन्तो, तस्मा हि सब्बेसं वचो खमेथ’’.
६८. ‘‘न हेतमत्थं महतीपि सेना, सराजिका युज्झमाना लभेथ;
यं खन्तिमा सप्पुरिसो लभेथ, खन्ती बलस्सूपसमन्ति वेरा’’.
६९. ‘‘सुभासितं ते अनुमोदियान, अञ्ञं तं पुच्छामि तदिङ्घ ब्रूहि;
यथा अहुं [अहू (सी. स्या. पी.)] दण्डकी नाळिकेरो [नाळिकीरो (सी. स्या. पी.)], अथज्जुनो कलाबु चापि राजा;
तेसं गतिं ब्रूहि सुपापकम्मिनं, कत्थूपपन्ना इसिनं विहेठका’’.
७०. ‘‘किसञ्हि [किसंपि (पी.)] वच्छं अवकिरिय दण्डकी, उच्छिन्नमूलो सजनो सरट्ठो;
कुक्कुळनामे निरयम्हि पच्चति, तस्स फुलिङ्गानि पतन्ति काये.
७१. ‘‘यो सञ्ञते पब्बजिते अहेठयि [अवञ्चसि (पी.)], धम्मं भणन्ते समणे अदूसके;
तं नाळिकेरं सुनखा परत्थ, सङ्गम्म खादन्ति विफन्दमानं.
७२. ‘‘अथज्जुनो निरये सत्तिसूले, अवंसिरो पतितो उद्धंपादो [उद्धपादो (स्या.), अद्धपादो (पी.)];
अङ्गीरसं गोतमं हेठयित्वा, खन्तिं तपस्सिं चिरब्रह्मचारिं.
७३. ‘‘यो खण्डसो पब्बजितं अछेदयि, खन्तिं वदन्तं समणं अदूसकं;
कलाबुवीचिं उपपज्ज पच्चति, महापतापं [महाभितापं (पी.)] कटुकं भयानकं.
७४. ‘‘एतानि सुत्वा निरयानि पण्डितो, अञ्ञानि पापिट्ठतरानि चेत्थ;
धम्मं चरे समणब्राह्मणेसु, एवङ्करो सग्गमुपेति ठानं’’.
७५. ‘‘सुभासितं ते अनुमोदियान, अञ्ञं तं पुच्छामि तदिङ्घ ब्रूहि;
कथंविधं सीलवन्तं वदन्ति, कथंविधं पञ्ञवन्तं वदन्ति;
कथंविधं सप्पुरिसं वदन्ति, कथंविधं नो सिरि नो जहाति’’.
७६. ‘‘कायेन वाचाय च यो’ध [यो च (पी.)] सञ्ञतो, मनसा च किञ्चि न करोति पापं;
न अत्तहेतू अलिकं भणेति [भणाति (सी. स्या. पी.)], तथाविधं सीलवन्तं वदन्ति.
७७. ‘‘गम्भीरपञ्हं मनसाभिचिन्तयं [मनसा विचिन्तयं (सी.)], नाच्चाहितं कम्म करोति लुद्दं;
कालागतं [कालाभतं (पी.)] अत्थपदं न रिञ्चति, तथाविधं पञ्ञवन्तं वदन्ति.
७८. ‘‘यो वे कतञ्ञू कतवेदि धीरो, कल्याणमित्तो दळ्हभत्ति च होति;
दुखितस्स सक्कच्च करोति किच्चं, तथाविधं सप्पुरिसं वदन्ति.
७९. ‘‘एतेहि सब्बेहि गुणेहुपेतो, सद्धो मुदू संविभागी वदञ्ञू;
सङ्गाहकं सखिलं सण्हवाचं, तथाविधं नो सिरि नो जहाति’’.
८०. ‘‘सुभासितं ते अनुमोदियान, अञ्ञं तं पुच्छामि तदिङ्घ ब्रूहि;
सीलं सिरिञ्चापि सतञ्च धम्मं, पञ्ञञ्च कं सेट्ठतरं वदन्ति’’.
८१. ‘‘पञ्ञा हि सेट्ठा कुसला वदन्ति, नक्खत्तराजारिव तारकानं;
सीलं सीरी चापि सतञ्च धम्मो [धम्मा (पी.)], अन्वायिका पञ्ञवतो भवन्ति’’.
८२. ‘‘सुभासितं ते अनुमोदियान, अञ्ञं तं पुच्छामि तदिङ्घ ब्रूहि;
कथंकरो किन्तिकरो किमाचरं, किं सेवमानो लभतीध पञ्ञं;
पञ्ञाय दानिप्पटिपं [दानि पटिपदं (सी. स्या. पी.)] वदेहि, कथंकरो पञ्ञवा होति मच्चो’’.
८३. ‘‘सेवेथ वुद्धे निपुणे बहुस्सुते, उग्गाहको च परिपुच्छको सिया;
सुणेय्य सक्कच्च सुभासितानि, एवंकरो पञ्ञवा होति मच्चो.
८४. ‘‘ पञ्ञवा कामगुणे अवेक्खति, अनिच्चतो दुक्खतो रोगतो च;
एवं विपस्सी पजहाति छन्दं, दुक्खेसु कामेसु महब्भयेसु.
८५. ‘‘स वीतरागो पविनेय्य दोसं, मेत्तं [मेत्त (स्या. क.)] चित्तं भावये [भावेय्य (सी. स्या. क.)] अप्पमाणं;
सब्बेसु भूतेसु निधाय दण्डं, अनिन्दितो ब्रह्ममुपेति ठानं’’.
८६. ‘‘महत्थियं [महिद्धियं (सी. स्या. पी.)] आगमनं अहोसि, तवमट्ठका [मट्ठक (सी. स्या. क.)] भीमरथस्स चापि;
कालिङ्गराजस्स च उग्गतस्स, सब्बेस वो कामरागो पहीनो’’.
८७. ‘‘एवमेतं परचित्तवेदि, सब्बेस नो कामरागो पहीनो;
करोहि ओकासमनुग्गहाय, यथा गतिं ते अभिसम्भवेम’’.
८८. ‘‘करोमि ओकासमनुग्गहाय, तथा हि वो कामरागो पहीनो;
फराथ कायं विपुलाय पीतिया, यथा गतिं मे अभिसम्भवेथ’’.
८९. ‘‘सब्बं करिस्साम तवानुसासनिं, यं यं तुवं वक्खसि भूरिपञ्ञ;
फराम कायं विपुलाय पीतिया, यथा गतिं ते अभिसम्भवेम’’.
९०. ‘‘कताय [कतायं (सी. पी.)] वच्छस्स किसस्स पूजा, गच्छन्तु भोन्तो इसयो साधुरूपा;
झाने रता होथ सदा समाहिता, एसा रती पब्बजितस्स सेट्ठा’’.
९१. ‘‘सुत्वान गाथा परमत्थसंहिता, सुभासिता इसिना पण्डितेन;
ते वेदजाता अनुमोदमाना, पक्कामु [पक्कमु (क.)] देवा देवपुरं यसस्सिनो.
९२. ‘‘गाथा इमा अत्थवती सुब्यञ्जना, सुभासिता इसिना पण्डितेन;
यो कोचिमा अट्ठिकत्वा [अट्ठिं कत्वा (क.)] सुणेय्य, लभेथ पुब्बापरियं विसेसं;
लद्धान पुब्बापरियं विसेसं, अदस्सनं मच्चुराजस्स गच्छे’’.
९३. ‘‘सालिस्सरो सारिपुत्तो, मेण्डिस्सरो च कस्सपो;
पब्बतो अनुरुद्धो च, कच्चायनो च देवलो [देविलो (स्या. क.)].
९४. ‘‘अनुसिस्सो च आनन्दो, किसवच्छो च कोलितो;
नारदो उदायी थेरो [नारदो पुण्णो मन्तानीपुत्तो (सी.)], परिसा बुद्धपरिसा;
सरभङ्गो लोकनाथो, एवं धारेथ जातक’’न्ति.
सरभङ्गजातकं दुतियं.