५१५. सम्भवजातकं (५)

१३८. रज्जञ्च पटिपन्नास्म, आधिपच्चं सुचीरत;

महत्तं पत्तुमिच्छामि, विजेतुं पथविं इमं.

१३९. धम्मेन नो अधम्मेन, अधम्मो मे न रुच्चति;

किच्चोव धम्मो चरितो, रञ्ञो होति सुचीरत.

१४०. इध चेवानिन्दिता येन, पेच्च येन अनिन्दिता;

यसं देवमनुस्सेसु, येन पप्पोमु [पप्पेमु (सी. अट्ठ.)] ब्राह्मण.

१४१. योहं अत्थञ्च धम्मञ्च, कत्तुमिच्छामि ब्राह्मण;

तं त्वं अत्थञ्च धम्मञ्च, ब्राह्मणक्खाहि पुच्छितो.

१४२. नाञ्ञत्र विधुरा राज, एतदक्खातुमरहति;

यं त्वं अत्थञ्च धम्मञ्च, कत्तुमिच्छसि खत्तिय.

१४३. एहि खो पहितो गच्छ, विधुरस्स उपन्तिकं;

निक्खञ्चिमं [निक्खं रत्त (सी.), निक्खमिमं (पी.)] सुवण्णस्स, हरं गच्छ सुचीरत;

अभिहारं इमं दज्जा, अत्थधम्मानुसिट्ठिया.

१४४. स्वाधिप्पागा भारद्वाजो, विधुरस्स उपन्तिकं;

तमद्दस महाब्रह्मा, असमानं सके घरे.

१४५. रञ्ञोहं पहितो दूतो, कोरब्यस्स यसस्सिनो;

‘‘अत्थं धम्मञ्च पुच्छेसि’’, इच्चब्रवि युधिट्ठिलो;

तं त्वं अत्थञ्च धम्मञ्च, विधुरक्खाहि पुच्छितो.

१४६. गङ्गं मे पिदहिस्सन्ति, न तं सक्कोमि ब्राह्मण;

अपिधेतुं महासिन्धुं, तं कथं सो भविस्सति.

१४७. न ते सक्कोमि अक्खातुं, अत्थं धम्मञ्च पुच्छितो;

भद्रकारो च मे पुत्तो, ओरसो मम अत्रजो;

तं त्वं अत्थञ्च धम्मञ्च, गन्त्वा पुच्छस्सु ब्राह्मण.

१४८. स्वाधिप्पागा भारद्वाजो, भद्रकारस्सुपन्तिकं [भद्रकारस्स सन्तिकं (सी. स्या.)];

तमद्दस महाब्रह्मा, निसिन्नं सम्हि वेस्मनि.

१४९. रञ्ञोहं पहितो दूतो, कोरब्यस्स यसस्सिनो;

‘‘अत्थं धम्मञ्च पुच्छेसि’’, इच्चब्रवि युधिट्ठिलो;

तं त्वं अत्थञ्च धम्मञ्च, भद्रकार पब्रूहि [ब्रवीहि (सी. पी.)] मे.

१५०. मंसकाजं [मंसकाचं (पी.)] अवहाय, गोधं अनुपतामहं;

न ते सक्कोमि अक्खातुं, अत्थं धम्मञ्च पुच्छितो.

१५१. सञ्चयो [सञ्जयो (सी. स्या. पी.)] नाम मे भाता, कनिट्ठो मे सुचीरत;

तं त्वं अत्थञ्च धम्मञ्च, गन्त्वा पुच्छस्सु ब्राह्मण.

१५२. स्वाधिप्पागा भारद्वाजो, सञ्चयस्स उपन्तिकं;

तमद्दस महाब्रह्मा, निसिन्नं सम्हि वेस्मनि [परिसति (स्या.), परीसति (पी.)].

१५३. रञ्ञोहं पहितो दूतो, कोरब्यस्स यसस्सिनो;

‘‘अत्थं धम्मञ्च पुच्छेसि’’, इच्चब्रवि युधिट्ठिलो;

तं त्वं अत्थञ्च धम्मञ्च, सञ्चयक्खाहि पुच्छितो.

१५४. सदा मं गिलते [गिलती (सी.), गिलति (पी.)] मच्चु, सायं पातो सुचीरत;

न ते सक्कोमि अक्खातुं, अत्थं धम्मञ्च पुच्छितो.

१५५. सम्भवो नाम मे भाता, कनिट्ठो मे सुचीरत;

तं त्वं अत्थञ्च धम्मञ्च, गन्त्वा पुच्छस्सु ब्राह्मण.

१५६. अब्भुतो वत भो धम्मो, नायं अस्माक रुच्चति;

तयो जना पितापुत्ता, तेसु पञ्ञाय नो विदू.

१५७. न तं सक्कोथ अक्खातुं, अत्थं धम्मञ्च पुच्छिता;

कथं नु दहरो जञ्ञा, अत्थं धम्मञ्च पुच्छितो.

१५८. मा नं दहरोति उञ्ञासि [मञ्ञासि (स्या. क.)], अपुच्छित्वान सम्भवं;

पुच्छित्वा सम्भवं जञ्ञा, अत्थं धम्मञ्च ब्राह्मण.

१५९. यथापि चन्दो विमलो, गच्छं आकासधातुया;

सब्बे तारागणे लोके, आभाय अतिरोचति.

१६०. एवम्पि दहरूपेतो, पञ्ञायोगेन सम्भवो;

मा नं दहरोति उञ्ञासि, अपुच्छित्वान सम्भवं;

पुच्छित्वा सम्भवं जञ्ञा, अत्थं धम्मञ्च ब्राह्मण.

१६१. यथापि रम्मको मासो, गिम्हानं होति ब्राह्मण;

अतेवञ्ञेहि मासेहि, दुमपुप्फेहि सोभति.

१६२. एवम्पि दहरूपेतो, पञ्ञायोगेन सम्भवो;

मा नं दहरोति उञ्ञासि, अपुच्छित्वान सम्भवं;

पुच्छित्वा सम्भवं जञ्ञा, अत्थं धम्मञ्च ब्राह्मण.

१६३. यथापि हिमवा ब्रह्मे, पब्बतो गन्धमादनो;

नानारुक्खेहि सञ्छन्नो, महाभूतगणालयो;

ओसधेहि च दिब्बेहि, दिसा भाति पवाति च.

१६४. एवम्पि दहरूपेतो, पञ्ञायोगेन सम्भवो;

मा नं दहरोति उञ्ञासि, अपुच्छित्वान सम्भवं;

पुच्छित्वा सम्भवं जञ्ञा, अत्थं धम्मञ्च ब्राह्मण.

१६५. यथापि पावको ब्रह्मे, अच्चिमाली यसस्सिमा;

जलमानो वने गच्छे [चरं कच्छे (पी.)], अनलो कण्हवत्तनी.

१६६. घतासनो धूमकेतु, उत्तमाहेवनन्दहो;

निसीथे [निस्सीवे (स्या.), निसिवे (क.)] पब्बतग्गस्मिं, पहूतेधो [बहुतेजो (स्या. क.)] विरोचति.

१६७. एवम्पि दहरूपेतो, पञ्ञायोगेन सम्भवो;

मा नं दहरोति उञ्ञासि, अपुच्छित्वान सम्भवं;

पुच्छित्वा सम्भवं जञ्ञा, अत्थं धम्मञ्च ब्राह्मण.

१६८. जवेन भद्रं जानन्ति, बलिबद्दञ्च [बलिवद्दञ्च (सी. पी.)] वाहिये;

दोहेन धेनुं जानन्ति, भासमानञ्च पण्डितं.

१६९. एवम्पि दहरूपेतो, पञ्ञायोगेन सम्भवो;

मा नं दहरोति उञ्ञासि, अपुच्छित्वान सम्भवं;

पुच्छित्वा सम्भवं जञ्ञा, अत्थं धम्मञ्च ब्राह्मण.

१७०. स्वाधिप्पागा भारद्वाजो, सम्भवस्स उपन्तिकं;

तमद्दस महाब्रह्मा, कीळमानं बहीपुरे.

१७१. रञ्ञोहं पहितो दूतो, कोरब्यस्स यसस्सिनो;

‘‘अत्थं धम्मञ्च पुच्छेसि’’, इच्चब्रवि युधिट्ठिलो;

तं त्वं अत्थञ्च धम्मञ्च, सम्भवक्खाहि पुच्छितो.

१७२. तग्घ ते अहमक्खिस्सं, यथापि कुसलो तथा;

राजा च खो तं जानाति, यदि काहति वा न वा.

१७३. ‘‘अज्ज सुवे’’ति संसेय्य, रञ्ञा पुट्ठो सुचीरत;

मा कत्वा अवसी राजा, अत्थे जाते युधिट्ठिलो.

१७४. अज्झत्तञ्ञेव संसेय्य, रञ्ञा पुट्ठो सुचीरत;

कुम्मग्गं न निवेसेय्य, यथा मूळ्हो अचेतसो [अचेतनो (क.)].

१७५. अत्तानं नातिवत्तेय्य, अधम्मं न समाचरे;

अतित्थे नप्पतारेय्य, अनत्थे न युतो सिया.

१७६. यो च एतानि ठानानि, कत्तुं जानाति खत्तियो;

सदा सो वड्ढते राजा, सुक्कपक्खेव चन्दिमा.

१७७. ञातीनञ्च पियो होति, मित्तेसु च विरोचति;

कायस्स भेदा सप्पञ्ञो, सग्गं सो उपपज्जतीति.

सम्भवजातकं पञ्चमं.