१६. तिंसनिपातो
५११. किंछन्दजातकं (१)
१. किंछन्दो किमधिप्पायो, एको सम्मसि घम्मनि;
किं पत्थयानो किं एसं, केन अत्थेन ब्राह्मण.
२. यथा महा वारिधरो, कुम्भो सुपरिणाहवा [सुपरिणामवा (क.)];
तथूपमं अम्बपक्कं, वण्णगन्धरसुत्तमं.
३. तं वुय्हमानं सोतेन, दिस्वानामलमज्झिमे;
पाणीहि नं गहेत्वान, अग्यायतनमाहरिं.
४. ततो कदलिपत्तेसु, निक्खिपित्वा सयं अहं;
सत्थेन नं विकप्पेत्वा, खुप्पिपासं अहासि मे.
५. सोहं अपेतदरथो, ब्यन्तीभूतो [ब्यन्तिभूतो (सी. पी. क.)] दुखक्खमो;
अस्सादं नाधिगच्छामि, फलेस्वञ्ञेसु केसुचि [केसुपि (क. सी.)].
६. सोसेत्वा नून मरणं, तं ममं आवहिस्सति;
अम्बं यस्स फलं सादु, मधुरग्गं मनोरमं;
यमुद्धरिं वुय्हमानं, उदधिस्मा महण्णवे.
७. अक्खातं ते मया सब्बं, यस्मा उपवसामहं;
रम्मं पति निसिन्नोस्मि, पुथुलोमायुता पुथु.
८. त्वञ्च खो मेव [मे (सी.), मम (?)] अक्खाहि, अत्तानमपलायिनि;
का वा त्वमसि कल्याणि, किस्स वा त्वं सुमज्झिमे.
९. रुप्पपट्टपलिमट्ठीव [रुप्पपट्टप्लमट्ठीव (स्या.), रूपपट्टपमट्ठीव (क.)], ब्यग्घीव गिरिसानुजा;
या सन्ति नारियो देवेसु, देवानं परिचारिका.
१०. या च मनुस्सलोकस्मिं, रूपेनान्वागतित्थियो;
रूपेन ते सदिसी नत्थि, देवेसु गन्धब्बमनुस्सलोके [देवगन्धब्बमानुसे (स्या.)];
पुट्ठासि मे चारुपुब्बङ्गि, ब्रूहि नामञ्च बन्धवे.
११. यं त्वं पति निसिन्नोसि, रम्मं ब्राह्मण कोसिकिं;
साहं भुसालया वुत्था, वरवारिवहोघसा.
१२. नानादुमगणाकिण्णा, बहुका गिरिकन्दरा;
ममेव पमुखा होन्ति, अभिसन्दन्ति पावुसे.
१३. अथो बहू वनतोदा, नीलवारिवहिन्धरा;
बहुका नागवित्तोदा, अभिसन्दन्ति वारिना.
१४. ता अम्बजम्बुलबुजा, नीपा ताला चुदुम्बरा [तालमुदुम्बरा (स्या. क.)];
बहूनि फलजातानि, आवहन्ति अभिण्हसो.
१५. यं किञ्चि उभतो तीरे, फलं पतति अम्बुनि;
असंसयं तं सोतस्स, फलं होति वसानुगं.
१६. एतदञ्ञाय मेधावि, पुथुपञ्ञ सुणोहि मे;
मा रोचय मभिसङ्गं, पटिसेध जनाधिप.
१७. न वाहं वड्ढवं [वद्धवं (सी. पी.)] मञ्ञे, यं त्वं रट्ठाभिवड्ढन;
आचेय्यमानो राजिसि, मरणं अभिकङ्खसि.
१८. तस्स जानन्ति पितरो, गन्धब्बा च सदेवका;
ये चापि इसयो लोके, सञ्ञतत्ता तपस्सिनो;
असंसयं तेपि [ते (सी. पी.)] जानन्ति, पट्ठभूता [वद्धभूता (सी. पी.)] यसस्सिनो.
१९. एवं विदित्वा विदू सब्बधम्मं, विद्धंसनं चवनं जीवितस्स;
न चीयती तस्स नरस्स पापं, सचे न चेतेति वधाय तस्स.
२०. इसिपूगसमञ्ञाते, एवं लोक्या विदिता सति [पति (क. स्या. क.)];
अनरियपरिसम्भासे, पापकम्मं जिगीससि [जिगिंससि (सी. स्या. पी.)].
२१. सचे अहं मरिस्सामि, तीरे ते पुथुसुस्सोणि;
असंसयं तं असिलोको, मयि पेते आगमिस्सति.
२२. तस्मा हि पापकं कम्मं, रक्खस्सेव [रक्खस्सु च (स्या.)] सुमज्झिमे;
मा तं सब्बो जनो पच्छा, पकुट्ठायि [पकत्थासि (सी. पी.), पत्वक्खासि (स्या.)] मयि मते.
२३. अञ्ञातमेतं अविसय्हसाहि, अत्तानमम्बञ्च ददामि ते तं;
सो दुच्चजे कामगुणे पहाय, सन्तिञ्च धम्मञ्च अधिट्ठितोसि.
२४. यो हित्वा पुब्बसञ्ञोगं, पच्छा संयोजने ठितो;
अधम्मञ्चेव चरति, पापञ्चस्स पवड्ढति.
२५. एहि तं पापयिस्सामि, कामं अप्पोस्सुको भव;
उपानयामि सीतस्मिं, विहराहि अनुस्सुको.
२६. तं पुप्फरसमत्तेभि, वक्कङ्गेहि अरिन्दम;
कोञ्चा मयूरा दिविया, कोलट्ठिमधुसाळिका;
कूजिता हंसपूगेहि, कोकिलेत्थ पबोधरे.
२७. अम्बेत्थ विप्पसाखग्गा [विप्पसूनग्गा (सी. स्या. पी.), विप्पओनग्गा (क.)], पलालखलसन्निभा;
कोसम्बसळला [कोसुम्भसलला (सी. स्या. पी.)] नीपा, पक्कतालविलम्बिनो.
२८. माली तिरिटी कायूरी, अङ्गदी चन्दनुस्सदो [चन्दनस्सदो (सी.)];
रत्तिं त्वं परिचारेसि, दिवा वेदेसि वेदनं.
२९. सोळसित्थिसहस्सानि, या तेमा परिचारिका;
एवं महानुभावोसि, अब्भुतो लोमहंसनो.
३०. किं कम्ममकरी पुब्बे, पापं अत्तदुखावहं;
यं करित्वा मनुस्सेसु, पिट्ठिमंसानि खादसि.
३१. अज्झेनानि पटिग्गय्ह, कामेसु गधितो [गथितो (सी. पी.), गिद्धितो (स्या. क.), गिद्धिको (क. अट्ठ.)] अहं;
अचरिं दीघमद्धानं, परेसं अहितायहं.
३२. यो पिट्ठिमंसिको होति, एवं उक्कच्च खादति;
यथाहं अज्ज खादामि, पिट्ठिमंसानि अत्तनोति.
किंछन्दजातकं पठमं.
५१२. कुम्भजातकं (२)
३३. को पातुरासी तिदिवा नभम्हि, ओभासयं संवरिं चन्दिमाव;
गत्तेहि ते रस्मियो निच्छरन्ति, सतेरता [सतेरिता (सी. स्या. क.)] विज्जुरिवन्तलिक्खे.
३४. सो छिन्नवातं कमसी अघम्हि, वेहायसं गच्छसि तिट्ठसी च;
इद्धी नु ते वत्थुकता सुभाविता, अनद्धगूनं अपि देवतानं.
३५. वेहायसं गम्ममागम्म [कममागम्म (सी. स्या.)] तिट्ठसि, कुम्भं किणाथाति यमेतमत्थं;
को वा तुवं किस्स वा ताय कुम्भो, अक्खाहि मे ब्राह्मण एतमत्थं.
३६. न सप्पिकुम्भो नपि तेलकुम्भो, न फाणितस्स न मधुस्स कुम्भो;
कुम्भस्स वज्जानि अनप्पकानि, दोसे बहू कुम्भगते सुणाथ.
३७. गळेय्य यं पित्वा [पीत्वा (सी. पी.)] पते पपातं, सोब्भं गुहं चन्दनियोळिगल्लं;
बहुम्पि भुञ्जेय्य अभोजनेय्यं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
३८. यं पित्वा [यं वे पीत्वा (सी.)] चित्तस्मिमनेसमानो, आहिण्डती गोरिव भक्खसारी [भक्खसादी (सी. स्या. अट्ठ.)];
अनाथमानो उपगायति नच्चति च, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
३९. यं वे पिवित्वा अचेलोव नग्गो, चरेय्य गामे विसिखन्तरानि;
सम्मूळ्हचित्तो अतिवेलसायी, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४०. यं पित्वा उट्ठाय पवेधमानो, सीसञ्च बाहुञ्च [बाहञ्च (पी.)] पचालयन्तो;
सो नच्चती दारुकटल्लकोव, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४१. यं वे पिवित्वा अग्गिदड्ढा सयन्ति, अथो सिगालेहिपि खादितासे;
बन्धं वधं भोगजानिञ्चुपेन्ति, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४२. यं पित्वा भासेय्य आभासनेय्यं, सभायमासीनो अपेतवत्थो;
सम्मक्खितो [समक्खितो (सी.)] वन्तगतो ब्यसन्नो, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४३. यं वे पिवित्वा उक्कट्ठो आविलक्खो, ममेव सब्बा पथवीति मञ्ञे [मञ्ञति (सी.)];
न मे समो चातुरन्तोपि राजा, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४४. मानातिमाना कलहानि पेसुणी, दुब्बण्णिनी नग्गयिनी पलायिनी;
चोरान धुत्तान गती निकेतो, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४५. इद्धानि फीतानि कुलानि अस्सु, अनेकसाहस्सधनानि लोके;
उच्छिन्नदायज्जकतानिमाय, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४६. धञ्ञं धनं रजतं जातरूपं, खेत्तं गवं यत्थ विनासयन्ति;
उच्छेदनी वित्तवतं [उच्छेदनी वित्तगतं (स्या.), उच्छेदनिवित्तगतं (क.)] कुलानं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४७. यं वे पित्वा दित्तरूपोव [दुट्ठरूपोव (सी.)] पोसो, अक्कोसति मातरं पितरञ्च;
सस्सुम्पि गण्हेय्य अथोपि सुण्हं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४८. यं वे पित्वा दित्तरूपाव नारी, अक्कोसति ससुरं सामिकञ्च;
दासम्पि गण्हे परिचारकम्पि, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
४९. यं वे पिवित्वान [यञ्चे पीत्वान (पी.)] हनेय्य पोसो, धम्मे ठितं समणं ब्राह्मणं वा;
गच्छे अपायम्पि ततोनिदानं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
५०. यं वे पिवित्वा दुच्चरितं चरन्ति, कायेन वाचाय च चेतसा च;
निरयं वजन्ति दुच्चरितं चरित्वा, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
५१. यं याचमाना न लभन्ति पुब्बे, बहुं हिरञ्ञम्पि परिच्चजन्ता;
सो तं पिवित्वा अलिकं भणाति, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
५२. यं वे पित्वा पेसने पेसियन्तो, अच्चायिके करणीयम्हि जाते;
अत्थम्पि सो नप्पजानाति वुत्तो, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
५३. हिरीमनापि अहिरीकभावं, पातुं करोन्ति मदनाय [मदिराय (पी.)] मत्ता;
धीरापि सन्ता बहुकं भणन्ति, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
५४. यं वे पित्वा एकथूपा सयन्ति, अनासका थण्डिलदुक्खसेय्यं;
दुब्बण्णियं आयसक्यञ्चुपेन्ति, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
५५. यं वे पित्वा पत्तखन्धा सयन्ति, गावो कुटहताव न हि वारुणिया;
[यं वे पित्वा पत्तक्खन्धा, सयन्ति गावो कूटहतारिव; न हि वारुणिया वेगो, नरेन सुस्सहोरिव; (सी.)] वेगो नरेन सुसहोरिव [यं वे पित्वा पत्तक्खन्धा, सयन्ति गावो कूटहतारिव; न हि वारुणिया वेगो, नरेन सुस्सहोरिव; (सी.)], तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
५६. यं मनुस्सा विवज्जेन्ति, सप्पं घोरविसं मिव [विसमिव (स्या.), विसं इव (क.), विसामिव (?)];
तं लोके विससमानं, को नरो पातुमरहति.
५७. यं वे पित्वा अन्धकवेण्डपुत्ता, समुद्दतीरे परिचारयन्ता [अन्धकवेण्हुपुत्ता (सी. पी.), अण्डकवेण्डपुत्ता (क.)];
उपक्कमुं मुसलेहञ्ञमञ्ञं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.
५८. यं वे पित्वा पुब्बदेवा पमत्ता, तिदिवा चुता सस्सतिया समाय;
तं तादिसं मज्जमिमं निरत्थकं, जानं महाराज कथं पिवेय्य.
५९. नयिमस्मिं कुम्भस्मिं दधि वा मधु वा, एवं अभिञ्ञाय किणाहि राज;
एवञ्हिमं कुम्भगता मया ते, अक्खातरूपं तव सब्बमित्त.
६०. न मे पिता वा अथवापि माता, एतादिसा यादिसको तुवंसि;
हितानुकम्पी परमत्थकामो, सोहं करिस्सं वचनं तवज्ज.
६१. ददामि ते गामवरानि पञ्च, दासीसतं सत्त गवं सतानि;
आजञ्ञयुत्ते च रथे दस इमे, आचरियो होसि ममत्थकामो.
६२. तवेव दासीसतमत्थु राज, गामा च गावो च तवेव होन्तु;
आजञ्ञयुत्ता च रथा तवेव, सक्कोहमस्मी तिदसानमिन्दो.
६३. मंसोदनं सप्पिपायासं [सप्पिपायञ्च (सी.)] भुञ्ज, खादस्सु च त्वं मधुमासपूवे;
एवं तुवं धम्मरतो जनिन्द, अनिन्दितो सग्गमुपेहि ठानन्ति.
कुम्भजातकं दुतियं.
५१३. जयद्दिसजातकं (३)
६४. चिरस्सं वत मे उदपादि अज्ज, भक्खो महा सत्तमिभत्तकाले;
कुतोसि को वासि तदिङ्घ ब्रूहि, आचिक्ख जातिं विदितो यथासि.
६५. पञ्चालराजा मिगवं पविट्ठो, जयद्दिसो नाम यदिस्सुतो ते;
चरामि कच्छानि वनानि चाहं, पसदं इमं खाद ममज्ज मुञ्च.
६६. सेनेव त्वं पणसि सस्समानो [सय्हमानो (स्या. क.)], ममेस भक्खो पसदो यं वदेसि;
तं खादियान पसदं जिघञ्ञं [जिघच्छं (?)], खादिस्सं पच्छा न विलापकालो.
६७. न चत्थि मोक्खो मम निक्कयेन [विक्कयेन (सी.)], गन्त्वान पच्चागमनाय पण्हे;
तं सङ्करं [सङ्गरं (सी. स्या. पी.)] ब्राह्मणस्सप्पदाय, सच्चानुरक्खी पुनरावजिस्सं.
६८. किं कम्मजातं अनुतप्पते त्वं [अनुतप्पती तं (सी. पी.)], पत्तं समीपं मरणस्स राज;
आचिक्ख मे तं अपि सक्कुणेमु, अनुजानितुं आगमनाय पण्हे.
६९. कता मया ब्राह्मणस्स धनासा, तं सङ्करं पटिमुक्कं न मुत्तं;
तं सङ्करं ब्राह्मणस्सप्पदाय, सच्चानुरक्खी पुनरावजिस्सं.
७०. या ते कता ब्राह्मणस्स धनासा, तं सङ्करं पटिमुक्कं न मुत्तं;
तं सङ्करं ब्राह्मणस्सप्पदाय, सच्चानुरक्खी पुनरावजस्सु.