१६. तिंसनिपातो

५११. किंछन्दजातकं (१)

१. किंछन्दो किमधिप्पायो, एको सम्मसि घम्मनि;

किं पत्थयानो किं एसं, केन अत्थेन ब्राह्मण.

२. यथा महा वारिधरो, कुम्भो सुपरिणाहवा [सुपरिणामवा (क.)];

तथूपमं अम्बपक्कं, वण्णगन्धरसुत्तमं.

३. तं वुय्हमानं सोतेन, दिस्वानामलमज्झिमे;

पाणीहि नं गहेत्वान, अग्यायतनमाहरिं.

४. ततो कदलिपत्तेसु, निक्खिपित्वा सयं अहं;

सत्थेन नं विकप्पेत्वा, खुप्पिपासं अहासि मे.

५. सोहं अपेतदरथो, ब्यन्तीभूतो [ब्यन्तिभूतो (सी. पी. क.)] दुखक्खमो;

अस्सादं नाधिगच्छामि, फलेस्वञ्ञेसु केसुचि [केसुपि (क. सी.)].

६. सोसेत्वा नून मरणं, तं ममं आवहिस्सति;

अम्बं यस्स फलं सादु, मधुरग्गं मनोरमं;

यमुद्धरिं वुय्हमानं, उदधिस्मा महण्णवे.

७. अक्खातं ते मया सब्बं, यस्मा उपवसामहं;

रम्मं पति निसिन्नोस्मि, पुथुलोमायुता पुथु.

८. त्वञ्च खो मेव [मे (सी.), मम (?)] अक्खाहि, अत्तानमपलायिनि;

का वा त्वमसि कल्याणि, किस्स वा त्वं सुमज्झिमे.

९. रुप्पपट्टपलिमट्ठीव [रुप्पपट्टप्लमट्ठीव (स्या.), रूपपट्टपमट्ठीव (क.)], ब्यग्घीव गिरिसानुजा;

या सन्ति नारियो देवेसु, देवानं परिचारिका.

१०. या च मनुस्सलोकस्मिं, रूपेनान्वागतित्थियो;

रूपेन ते सदिसी नत्थि, देवेसु गन्धब्बमनुस्सलोके [देवगन्धब्बमानुसे (स्या.)];

पुट्ठासि मे चारुपुब्बङ्गि, ब्रूहि नामञ्च बन्धवे.

११. यं त्वं पति निसिन्नोसि, रम्मं ब्राह्मण कोसिकिं;

साहं भुसालया वुत्था, वरवारिवहोघसा.

१२. नानादुमगणाकिण्णा, बहुका गिरिकन्दरा;

ममेव पमुखा होन्ति, अभिसन्दन्ति पावुसे.

१३. अथो बहू वनतोदा, नीलवारिवहिन्धरा;

बहुका नागवित्तोदा, अभिसन्दन्ति वारिना.

१४. ता अम्बजम्बुलबुजा, नीपा ताला चुदुम्बरा [तालमुदुम्बरा (स्या. क.)];

बहूनि फलजातानि, आवहन्ति अभिण्हसो.

१५. यं किञ्चि उभतो तीरे, फलं पतति अम्बुनि;

असंसयं तं सोतस्स, फलं होति वसानुगं.

१६. एतदञ्ञाय मेधावि, पुथुपञ्ञ सुणोहि मे;

मा रोचय मभिसङ्गं, पटिसेध जनाधिप.

१७. न वाहं वड्ढवं [वद्धवं (सी. पी.)] मञ्ञे, यं त्वं रट्ठाभिवड्ढन;

आचेय्यमानो राजिसि, मरणं अभिकङ्खसि.

१८. तस्स जानन्ति पितरो, गन्धब्बा च सदेवका;

ये चापि इसयो लोके, सञ्ञतत्ता तपस्सिनो;

असंसयं तेपि [ते (सी. पी.)] जानन्ति, पट्ठभूता [वद्धभूता (सी. पी.)] यसस्सिनो.

१९. एवं विदित्वा विदू सब्बधम्मं, विद्धंसनं चवनं जीवितस्स;

न चीयती तस्स नरस्स पापं, सचे न चेतेति वधाय तस्स.

२०. इसिपूगसमञ्ञाते, एवं लोक्या विदिता सति [पति (क. स्या. क.)];

अनरियपरिसम्भासे, पापकम्मं जिगीससि [जिगिंससि (सी. स्या. पी.)].

२१. सचे अहं मरिस्सामि, तीरे ते पुथुसुस्सोणि;

असंसयं तं असिलोको, मयि पेते आगमिस्सति.

२२. तस्मा हि पापकं कम्मं, रक्खस्सेव [रक्खस्सु च (स्या.)] सुमज्झिमे;

मा तं सब्बो जनो पच्छा, पकुट्ठायि [पकत्थासि (सी. पी.), पत्वक्खासि (स्या.)] मयि मते.

२३. अञ्ञातमेतं अविसय्हसाहि, अत्तानमम्बञ्च ददामि ते तं;

सो दुच्चजे कामगुणे पहाय, सन्तिञ्च धम्मञ्च अधिट्ठितोसि.

२४. यो हित्वा पुब्बसञ्ञोगं, पच्छा संयोजने ठितो;

अधम्मञ्चेव चरति, पापञ्चस्स पवड्ढति.

२५. एहि तं पापयिस्सामि, कामं अप्पोस्सुको भव;

उपानयामि सीतस्मिं, विहराहि अनुस्सुको.

२६. तं पुप्फरसमत्तेभि, वक्कङ्गेहि अरिन्दम;

कोञ्चा मयूरा दिविया, कोलट्ठिमधुसाळिका;

कूजिता हंसपूगेहि, कोकिलेत्थ पबोधरे.

२७. अम्बेत्थ विप्पसाखग्गा [विप्पसूनग्गा (सी. स्या. पी.), विप्पओनग्गा (क.)], पलालखलसन्निभा;

कोसम्बसळला [कोसुम्भसलला (सी. स्या. पी.)] नीपा, पक्कतालविलम्बिनो.

२८. माली तिरिटी कायूरी, अङ्गदी चन्दनुस्सदो [चन्दनस्सदो (सी.)];

रत्तिं त्वं परिचारेसि, दिवा वेदेसि वेदनं.

२९. सोळसित्थिसहस्सानि, या तेमा परिचारिका;

एवं महानुभावोसि, अब्भुतो लोमहंसनो.

३०. किं कम्ममकरी पुब्बे, पापं अत्तदुखावहं;

यं करित्वा मनुस्सेसु, पिट्ठिमंसानि खादसि.

३१. अज्झेनानि पटिग्गय्ह, कामेसु गधितो [गथितो (सी. पी.), गिद्धितो (स्या. क.), गिद्धिको (क. अट्ठ.)] अहं;

अचरिं दीघमद्धानं, परेसं अहितायहं.

३२. यो पिट्ठिमंसिको होति, एवं उक्कच्च खादति;

यथाहं अज्ज खादामि, पिट्ठिमंसानि अत्तनोति.

किंछन्दजातकं पठमं.

५१२. कुम्भजातकं (२)

३३. को पातुरासी तिदिवा नभम्हि, ओभासयं संवरिं चन्दिमाव;

गत्तेहि ते रस्मियो निच्छरन्ति, सतेरता [सतेरिता (सी. स्या. क.)] विज्जुरिवन्तलिक्खे.

३४. सो छिन्नवातं कमसी अघम्हि, वेहायसं गच्छसि तिट्ठसी च;

इद्धी नु ते वत्थुकता सुभाविता, अनद्धगूनं अपि देवतानं.

३५. वेहायसं गम्ममागम्म [कममागम्म (सी. स्या.)] तिट्ठसि, कुम्भं किणाथाति यमेतमत्थं;

को वा तुवं किस्स वा ताय कुम्भो, अक्खाहि मे ब्राह्मण एतमत्थं.

३६. न सप्पिकुम्भो नपि तेलकुम्भो, न फाणितस्स न मधुस्स कुम्भो;

कुम्भस्स वज्जानि अनप्पकानि, दोसे बहू कुम्भगते सुणाथ.

३७. गळेय्य यं पित्वा [पीत्वा (सी. पी.)] पते पपातं, सोब्भं गुहं चन्दनियोळिगल्लं;

बहुम्पि भुञ्जेय्य अभोजनेय्यं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

३८. यं पित्वा [यं वे पीत्वा (सी.)] चित्तस्मिमनेसमानो, आहिण्डती गोरिव भक्खसारी [भक्खसादी (सी. स्या. अट्ठ.)];

अनाथमानो उपगायति नच्चति च, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

३९. यं वे पिवित्वा अचेलोव नग्गो, चरेय्य गामे विसिखन्तरानि;

सम्मूळ्हचित्तो अतिवेलसायी, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४०. यं पित्वा उट्ठाय पवेधमानो, सीसञ्च बाहुञ्च [बाहञ्च (पी.)] पचालयन्तो;

सो नच्चती दारुकटल्लकोव, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४१. यं वे पिवित्वा अग्गिदड्ढा सयन्ति, अथो सिगालेहिपि खादितासे;

बन्धं वधं भोगजानिञ्चुपेन्ति, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४२. यं पित्वा भासेय्य आभासनेय्यं, सभायमासीनो अपेतवत्थो;

सम्मक्खितो [समक्खितो (सी.)] वन्तगतो ब्यसन्नो, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४३. यं वे पिवित्वा उक्कट्ठो आविलक्खो, ममेव सब्बा पथवीति मञ्ञे [मञ्ञति (सी.)];

न मे समो चातुरन्तोपि राजा, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४४. मानातिमाना कलहानि पेसुणी, दुब्बण्णिनी नग्गयिनी पलायिनी;

चोरान धुत्तान गती निकेतो, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४५. इद्धानि फीतानि कुलानि अस्सु, अनेकसाहस्सधनानि लोके;

उच्छिन्नदायज्जकतानिमाय, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४६. धञ्ञं धनं रजतं जातरूपं, खेत्तं गवं यत्थ विनासयन्ति;

उच्छेदनी वित्तवतं [उच्छेदनी वित्तगतं (स्या.), उच्छेदनिवित्तगतं (क.)] कुलानं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४७. यं वे पित्वा दित्तरूपोव [दुट्ठरूपोव (सी.)] पोसो, अक्कोसति मातरं पितरञ्च;

सस्सुम्पि गण्हेय्य अथोपि सुण्हं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४८. यं वे पित्वा दित्तरूपाव नारी, अक्कोसति ससुरं सामिकञ्च;

दासम्पि गण्हे परिचारकम्पि, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

४९. यं वे पिवित्वान [यञ्चे पीत्वान (पी.)] हनेय्य पोसो, धम्मे ठितं समणं ब्राह्मणं वा;

गच्छे अपायम्पि ततोनिदानं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

५०. यं वे पिवित्वा दुच्चरितं चरन्ति, कायेन वाचाय च चेतसा च;

निरयं वजन्ति दुच्चरितं चरित्वा, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

५१. यं याचमाना न लभन्ति पुब्बे, बहुं हिरञ्ञम्पि परिच्चजन्ता;

सो तं पिवित्वा अलिकं भणाति, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

५२. यं वे पित्वा पेसने पेसियन्तो, अच्चायिके करणीयम्हि जाते;

अत्थम्पि सो नप्पजानाति वुत्तो, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

५३. हिरीमनापि अहिरीकभावं, पातुं करोन्ति मदनाय [मदिराय (पी.)] मत्ता;

धीरापि सन्ता बहुकं भणन्ति, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

५४. यं वे पित्वा एकथूपा सयन्ति, अनासका थण्डिलदुक्खसेय्यं;

दुब्बण्णियं आयसक्यञ्चुपेन्ति, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

५५. यं वे पित्वा पत्तखन्धा सयन्ति, गावो कुटहताव न हि वारुणिया;

[यं वे पित्वा पत्तक्खन्धा, सयन्ति गावो कूटहतारिव; न हि वारुणिया वेगो, नरेन सुस्सहोरिव; (सी.)] वेगो नरेन सुसहोरिव [यं वे पित्वा पत्तक्खन्धा, सयन्ति गावो कूटहतारिव; न हि वारुणिया वेगो, नरेन सुस्सहोरिव; (सी.)], तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

५६. यं मनुस्सा विवज्जेन्ति, सप्पं घोरविसं मिव [विसमिव (स्या.), विसं इव (क.), विसामिव (?)];

तं लोके विससमानं, को नरो पातुमरहति.

५७. यं वे पित्वा अन्धकवेण्डपुत्ता, समुद्दतीरे परिचारयन्ता [अन्धकवेण्हुपुत्ता (सी. पी.), अण्डकवेण्डपुत्ता (क.)];

उपक्कमुं मुसलेहञ्ञमञ्ञं, तस्सा पुण्णं कुम्भमिमं किणाथ.

५८. यं वे पित्वा पुब्बदेवा पमत्ता, तिदिवा चुता सस्सतिया समाय;

तं तादिसं मज्जमिमं निरत्थकं, जानं महाराज कथं पिवेय्य.

५९. नयिमस्मिं कुम्भस्मिं दधि वा मधु वा, एवं अभिञ्ञाय किणाहि राज;

एवञ्हिमं कुम्भगता मया ते, अक्खातरूपं तव सब्बमित्त.

६०. न मे पिता वा अथवापि माता, एतादिसा यादिसको तुवंसि;

हितानुकम्पी परमत्थकामो, सोहं करिस्सं वचनं तवज्ज.

६१. ददामि ते गामवरानि पञ्च, दासीसतं सत्त गवं सतानि;

आजञ्ञयुत्ते च रथे दस इमे, आचरियो होसि ममत्थकामो.

६२. तवेव दासीसतमत्थु राज, गामा च गावो च तवेव होन्तु;

आजञ्ञयुत्ता च रथा तवेव, सक्कोहमस्मी तिदसानमिन्दो.

६३. मंसोदनं सप्पिपायासं [सप्पिपायञ्च (सी.)] भुञ्ज, खादस्सु च त्वं मधुमासपूवे;

एवं तुवं धम्मरतो जनिन्द, अनिन्दितो सग्गमुपेहि ठानन्ति.

कुम्भजातकं दुतियं.

५१३. जयद्दिसजातकं (३)

६४. चिरस्सं वत मे उदपादि अज्ज, भक्खो महा सत्तमिभत्तकाले;

कुतोसि को वासि तदिङ्घ ब्रूहि, आचिक्ख जातिं विदितो यथासि.

६५. पञ्चालराजा मिगवं पविट्ठो, जयद्दिसो नाम यदिस्सुतो ते;

चरामि कच्छानि वनानि चाहं, पसदं इमं खाद ममज्ज मुञ्च.

६६. सेनेव त्वं पणसि सस्समानो [सय्हमानो (स्या. क.)], ममेस भक्खो पसदो यं वदेसि;

तं खादियान पसदं जिघञ्ञं [जिघच्छं (?)], खादिस्सं पच्छा न विलापकालो.

६७. न चत्थि मोक्खो मम निक्कयेन [विक्कयेन (सी.)], गन्त्वान पच्चागमनाय पण्हे;

तं सङ्करं [सङ्गरं (सी. स्या. पी.)] ब्राह्मणस्सप्पदाय, सच्चानुरक्खी पुनरावजिस्सं.

६८. किं कम्मजातं अनुतप्पते त्वं [अनुतप्पती तं (सी. पी.)], पत्तं समीपं मरणस्स राज;

आचिक्ख मे तं अपि सक्कुणेमु, अनुजानितुं आगमनाय पण्हे.

६९. कता मया ब्राह्मणस्स धनासा, तं सङ्करं पटिमुक्कं न मुत्तं;

तं सङ्करं ब्राह्मणस्सप्पदाय, सच्चानुरक्खी पुनरावजिस्सं.

७०. या ते कता ब्राह्मणस्स धनासा, तं सङ्करं पटिमुक्कं न मुत्तं;

तं सङ्करं ब्राह्मणस्सप्पदाय, सच्चानुरक्खी पुनरावजस्सु.